1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Açıklayıcı Anlatım Biçimi Nedir?

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve KıRMıZı tarafından 18 Ocak 2011 başlatılmıştır.

  1. KıRMıZı
    Aşık

    KıRMıZı TeK BaşıNa CUMHURİYET V.I.P

    Katılım:
    22 Şubat 2008
    Mesajlar:
    27.181
    Beğenileri:
    4.777
    Ödül Puanları:
    11.580
    Cinsiyet:
    Bayan
    Meslek:
    Karmaşıkkk
    Yer:
    TÜRKİYE
    Banka:
    374 ÇTL
    Açıklayıcı Anlatım Biçimi Nedir?

    Herhangi bir konu hakkında bilgiler vermekbir şeyler öğretmek amacına yönelik anlatım biçimidir. Bilgilendirme amacıyla yazılan fikir yazılarında ve bilimsel eserlerde (ansiklopediler ders kitapları bilimsel yazılar… vb) kullanılan bir anlatım içimidir. Bu tür yazılar bir konuda bilgi vermek; bir konuyu öğrenmek amacı güder.
    Açıklama günlük yaşamda herkesin başvurduğu yaygın bir anlatım biçimidir. Okullarda yöneticilerin tüzüklere ve yönetmeliklere dayanarak yaptıkları konuşmalar; derslerde öğretmenlerin yönelttikleri sorulara öğrencilerin verdiği cevaplar; subayların erlerini ustaların çıraklarını yetiştirmek için yaptıkları tanımlamalar verdikleri bilgiler birer açıklamadır. Birçok kimsenin sorduğu “Niçin?” “Nasıl?” “Neden?” gibi sorular açıklama ile karşılanabilir. Bu nedenle açıklama genellikle “ bir konuyu aydınlatma gün ışığına çıkarma” amacıyla kullanılır. Yani açıklama üzerinde durulan konuyla ilgili bir sorunun cevabı niteliği taşır.

    Öğretici özellik gösteren bir anlatım biçimidir. Yazarın amacı bilgiyi en kısa yoldan okuyucuya anlatmak olduğundan yazar sanatlı söyleyişlere imalı sözlere pek yer vermez. Açık anlaşılır bir dil kullanır. Soyutluktan kişisellikten kaçınır. Tanımlarla örneklerle konunun en iyi biçimde anlaşılmasını sağlar. Ansiklopedilerde daha çok bu tür bir anlatım görülür.

    Toplumsal kalkınmada eğitimin rolü nedir nasıldır?
    Klasisizm Türk edebiyatında hangi dönemlerde etkili olmuştur?
    Edebiyatımızda tiyatro ne zaman Batılı bir özellik kazanmıştır?
    Uzay çalışmalarının teknolojideki gelişmelere katkısı var mıdır?
    Sanat sevgisi düşük toplumlarda eğitimin özellikleri nelerdir?
    Gelir düzeyi düşük toplumlarda eğitimin özellikleri nelerdir?
    Toplumsal şiir ile bireysel şiirin ayrıldığı noktalar nelerdir?
    Lirik şiirde şair hangi duyguları ön plana çıkarır?

    Bu gibi konularda yazma çalışmaları açıklayıcı anlatım ile yapılır. Bir atasözünün ya da özdeyişin genişletilmesi; edebiyat sanat dil… vb alanlarda bir sorunun açıklanması; bir sözcüğün bir terimin tanımlanması gibi yazma çalışmaları hep açıklamaya dayalıdır. Bu anlatım biçiminde amaç “bilgilendirme” “öğretme” olduğunda düşünceyi geliştirebilmek daha etkili kılmak için “tanımlama karşılaştırma neden ve kanıt gösterme tanık gösterme örnekleme” gibi açıklama yöntemlerine başvurulur. Açıklamanın iki ayrı türü vardır: Birincisi her tür kişisellikten sıyrılmış nesnel bir yaklaşımla gerçekleştirilir; yani özneldir. Bu yol makale fıkra deneme sohbet gibi düşünce yazılarında kullanılır.

    Örnek: Memduh Şevket Esendal öykülerini sade ve temiz bir Türkçeyle yazmışöykücülükte Çehov tarzını benimsemiştir. Onun öykülerini okuyanlar eserin içinde kendileriniçevrelerini ve hayatta karşılaştıkları kişileri bulur gibi olurlar.Esendalgünlük hayatı iyimser bir hava içinde verir. Öykülerindeki olaylar son derece basittir.

    Örnek: MÖ. VI. yüzyılda başlayıp yüzyılımızın başına dek etkisini yoğun biçimde sürdüren türler arasında tiyatro felsefe ve tarih vardır. İlkçağ tiyatrosu tragedya ve komedya diye ikiye ayrılır. Tragedya bağbozumu tanrısı Dionysos adına düzenlenen törenlerden doğmuştur. Tragedyanın amacı seyircide korku ve acıma duygusu uyandırmaktır. Bu da gerilimlerle sağlanır. Oyunun sonunda ise her şey çözüme kavuşur. Bu parçada tiyatro tarih ve felsefenin ortaya çıkışı tragedyanın hemen bütün özellikleri bilgilendirmeye yönelik açıklayıcı bir yöntemle anlatılmıştır.

    Örnek: Herkes her şey olamaz. Nasıl iyi asker olmak için disiplin iyi öğretmen olmak için bilgi iyi tüccar olmak için para yeterli değilse nasıl bütün mesleklerin kendilerine göre biraz doğuştan gelme çoğu da sonradan öğrenilen incelikleri varsa politikacıların da rastgele herkesin beceremeyeceği yönleri vardır. Bunları becerebilen kimseler on binlerce kişinin karşısına çıkıp nutuk söyleyebiliyor binlerce kişinin elini sıkabiliyor çömelip ayran içebiliyor… Bu parçada politikacıda bulunan ve bulunması gereken özellikler açıklanmıştır.
     
  2. ZeyNoO
    Melek

    ZeyNoO ٠•●♥ KuŞ YüreKLi ♥●•٠ AdminE

    Katılım:
    5 Ağustos 2008
    Mesajlar:
    58.480
    Beğenileri:
    5.784
    Ödül Puanları:
    12.080
    Cinsiyet:
    Bayan
    Meslek:
    Muhasebe
    Yer:
    ❤ Şehr-i İstanbul ❤
    Banka:
    3.064 ÇTL
    Açıklayıcı Anlatım

    Her türlü konuya uygulanabilen bu anlatım biçiminde amaç bilgi vermek, herhangi bir düşünceyi aydınlatmaktır. Bu bakımdan en çok kullanılan anlatım biçimidir.

    Açıklayıcı anlatım, üzerinde durulan konuyla ilgili 'Niçin?, Nedir?, Nasıl?" gibi soruların yanıtını vermeye yarar. Bu anlatım biçimiyle bir olay anlatılır, bir şeyin olu şu belirtilir, bir durum, davranış nedeniyle ortaya konur, kavramlar tanımlanır, varlıklar belirgin nitelikleriyle tanıtılır, düşünceler aydınlatılır.

    Açıklama, bilgi verme amacı taşıdığı için ansiklopediler, ders kitapları, gazeteler, açıklamalı sözlükler, yemek tarifi kitapları... bu anlatım biçimini kullanır. Yine bir düşüncenin aydınlanması amaç edinildiğinde makale, fıkra, deneme, eleştiri, röportaj... gibi yazı türlerinde bu anlatım biçimine diğerlerine oranla daha çok yer verilir.

    Açıklamada bir konuyu berraklaştırmak, geliştirmek, anlaşılır duruma sokmak ön planda olduğu için sanatlı kullanımdan kaçınılır.

    Açıklayıcı anlatım biçimi uygulanırken tanımlama, karşılaştırma, örnekleme... gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılabilir.

    Örnek 1:

    Milyonlarca kişi kitap okuyor, müzik dinliyor, tiyatroya sinemaya gidiyor. Neden? Belli ki kendisini aşmak istiyor insan. Gerçek anlamda insan olmak istiyor. Ayrı bir birey olmakla yetinmiyor; bireysel yaşamının kopmuşluğundan kurtulmaya, bireyciliğinin bütün sınırlarıyla onu yoksun bıraktığı ama yine de onu sezip özlediği bir dostluğa, daha anlamlı bir dünyaya geçmek için çabalıyor.

    Bu paragrafta insanların kitap okuma, müzik dinleme, sinema ve tiyatroya gitme nedenleri açıklayıcı anlatım biçimiyle veriliyor. Yazara göre bunların nedeni "insanın kendini aşma isteği, daha anlamlı bir dünya*da yaşama arzusu" dur.​


    Örnek 2:

    Ankara'daki yoksul halka parasız ilaç dağıtacak belediye eczanesi dün hizmete açılmıştır. Açılış töreninde Belediye Başkanı, amacın, yoksul ve dar gelirli halka hizmet götürmek olduğunu belirtmiştir. Bu eczane, Belediye Sağlık İşleri Müdürlüğüne bağlı olacaktır. Eczaneden yararlanmak isteyenlerin, mahalle muhtarlarından yoksulluk belgesi almaları gerekmektedir. Söz konusu belge ile belediye hastanelerinin yazdığı reçetelerdeki ilaçlar hiçbir ücret alınmadan hastalara verilecektir.

    Bu parçada da "belediyenin yoksul ve dar gelirli halka sağlık hizmetleri konusunda yapacağı çalışma" açıklanmıştır.​
     

Sayfayı Paylaş