1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Aşınım şekilleri‎-Kırgıbayırlar‎, Monolitler ,Peribacaları ,Uçurumlar ,Masada ,vs...

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve Suskun tarafından 5 Kasım 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Aşınım şekilleri‎
    Kırgıbayırlar‎
    Monolitler
    Peribacaları
    Uçurumlar
    Masada
    Yanan Dağlar
    Buzyalağı
    Yontukdüz


    [​IMG]
    Kırgıbayırlar‎
    Kırgıbayır, kurak iklimlerde sel suları veya rüzgârlarla aşınan engebeli ve yerleşmeye elverişsiz aşınım şeklidir. Kanyonlar, dar vadiler, dere yarıkları ve hoodoolar gibi yeryüzü şekilleri, kırgıbayır ile ilintilidir. Bu tür alanlarda yaya olarak ulaşım çok zordur. Yine de gösterişli kaya ve toprak renkleri nedeniyle birçoğu turistik özellik taşımaktadır.

    Özellikler
    Kırgıbayır terimi Kuzey Amerika'da yaşayan Lakota halkı tarafından kötü arazi olarak bilinen Makhóšiča olarak çağrılmaktadır. Yine Fransız avcılar bu tür arazileri "les mauvaises terres à traverser" – "geçmesi zor kötü arazi" olarak anmaktadır. İspanyolca bu tür arazilerin adı tierra baldía ("bozuk arazi") veya cárcava şeklindedir.

    Kırgıbayır, üzerinde çok dik yokuşlar, gevşek kuru topraklar, kaygan killer, derin kumlar gibi birçok olumsuz özellikler barındırır. Kurak bölgelerdeki kırgıbayırlar az ama etkili yağışlara sahne olurlar. Yine seyrek bitki örtüsü ve yumuşak topraklar, kırgıbayırı erozyon için tam uygun bir yeryüzü şekli konumuna sokmaktadır.

    Birçok ünlü fosil yatakları da yine kırgıbayırlarda bulunmuştur. Ani aşınımlarla toprak altında kalan canlı kalıntıları, bu tür fosillerin bulunmasında ana etkenlerdendir. Özellikle kömür yataklarının rahatça bulunduğu bu alanlarda madenciliğin de gelişmiş olduğu söylenebilmektedir.

    Ünlü kırgıbayırlar
    En bilinen kırgıbayırlar Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da mevcuttur. ABD'deki Montana eyaletinde yer alan Makoshika Parkı, Kuzey Dakota'daki Theodore Roosevelt Ulusal Parkı ve Güney Dakota'daki Badlands Ulusal Parkı, en bilinen kırgıbayır alanlarıdır. Yine Nebraska'daki Oglala Ulusal Otlakları'nda yer alan Toadstool Jeoloji Parkı da önemli bir alandır.

    Kanada'nın Saskatchewan bölgesi de bir kırgıbayır alanı olup, kanun kaçaklarının saklandığı yer olarak ünlenmiştir. Kanada'nın diğer kırgıbayır alanları Alberta'da Drumheller'da yer almaktadır. Bunun dışında Yeni Zelanda'daki Kuzey Adası'nda ve İspanya'daki Tudela kenti yakınlarında da doğal kırgıbayır alanları mevcuttur.

    Her ne kadar kırgıbayır alanlarının hemen hemen tamamı doğal olarak oluşsa da İspanya'daki Las Médulas kentinde açılan altın madeni ile oluşan yapay kırgıbayır alanları da mevcuttur.






    [​IMG]
    Monolit
    Monolit, yekpare taş veya kayadan meydana gelen, görünüşte dağ benzeri bir jeolojik veya teknolojik, büyük boyutlu bir kitledir. Sıklıkla çok sert ve katı metamorfik kayadan olan bu kitleleri, genellikle erozyon açığa çıkarmıştır.

    İsim Latince monolithus sözcüğünden gelir ki bu da Yunanca μονόλιϑος (monolithos) sözcüğünden gelmektedir. μονόλιϑος sözcüğü ise μόνος yani "tek" ve λίϑος yani "taş"tan türemiştir. İngilizce ve Türkçe'ye ise Fransızca monolithe sözcüğünden geçmiştir.

    Jeolojik Monolitler


    Bugün yeryüzündeki en büyük üç monolit şunlardır:
    Mount Augustus (Augustus Dağı), Avustralya
    La Peña de Bernal, Meksika
    Stone Mountain (Taş Dağı), Atlanta, Georgia, ABD


    Diğer monolitlerden bazıları:
    [​IMG]
    Stone Mountain yani "Taş Dağı", ABD.


    Kuzey Amerika
    Bottleneck Peak and Moon, Utah, ABD
    Devils Tower National Monument, Wyoming, ABD
    El Capitan, Kaliforniya, ABD
    Enchanted Rock, Teksas, ABD
    Haystack Rock, Britanya Kolumbiyası, Kanada

    Avrupa
    Frau Holle Stone, Almanya
    Humber Stone, İngiltere
    King Arthur's Stone, İngiltere
    Logan Stone, İngiltere
    Odin Stone, Orkney, Birleşik Krallık - 1814 yılında yok edilmiştir.
    Cebelitarık Kayası (Rock of Gibraltar)

    Afrika
    Ben Amera, Moritanya
    Brandberg Mountain, Namibya

    Asya
    Savandurga, Hindistan

    Avustralya
    Mount Coolum, Queensland
    Mount Wudinna, Güney Avustralya

    Güney Amerika
    Paine Kuleleri, Şili

    Antarktika
    Scullin monoliti


    Uluru
    Yıllar boyunca Uluru/Ayers Kayası'nın dünyanın en büyük monoliti olduğu yazılmış ve söylenmiştir. Aslında bu iki açıdan da yanlıştır. Zira Uluru bir monolit değildir ve bir monolit olsa bile Mount Augustus ondan yaklaşık 2,5 kat daha büyüktür.
    Yapay Monolitler
    [​IMG]
    Monolit, Expo.02 İsviçre

    Yekpare taştan meydana gelen abidelere tarihte sıklıkla rastlanır. Bunlar diğer özelliklerine göre farklı isimlerle anılır. Bunun dışında insan eliyle, farklı amaçlar için yapılmış monolitler bulunur. Bazı insan eliyle yapılmış monolitler ve tipler:
    Theoderik Mozolesi, Ravenna
    Aztek takvimi "Güneş Taşı"
    Run taşları
    Steller
    Dikilitaşlar
    Ogham Taşı (Ogham Stone), İrlanda
    Adem ve Havva Taşları (Adam and Eve Stones), İngiltere
    Merlin Taşı (Merlin Stone), İngiltere
     

Sayfayı Paylaş