1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Atmosfer nedir?

Konusu 'Coğrafya' forumundadır ve wien06 tarafından 6 Kasım 2008 başlatılmıştır.

  1. wien06

    wien06 V.I.P V.I.P

    Katılım:
    30 Ağustos 2007
    Mesajlar:
    6.117
    Beğenileri:
    148
    Ödül Puanları:
    4.480
    Meslek:
    Serbest
    Yer:
    Viyana
    Banka:
    292 ÇTL
    Atmosfer nedir?

    Doğal unsurlar arasında yer alan atmosfer, yerçekimi kuvvetiyle uzaya kaçamayan gazların yerküreyi sarmasıyla oluşmuştur. Atmosfer yaşamın devamlılığında önemli bir yere sahiptir. Atmosfer içindeki hava olayları enerjisini güneş ışınlarından alır. Canlılar için zararlı olan güneş ışınlarını süzen ve Dünya'yı yaşanılır hale getiren de atmosferdir. Atmosfer güneş ışınlarının dengeli dağılımını sağlar. Dünya'nın gündüz yanıp kavrulmasını, gece ise aşırı soğuyup donmasına engel olur.
    Atmosfer yaklaşık 10.000 km kalınlığa sahiptir ve birbirinden farklı gazların karışımı ile oluşmuştur. Bu gazlar; miktarı değişmeyen azot (%78), oksijen (%21) ve asal gazlar adı verilen argon, neon, metan, kripton ve helyumdan oluşur. Atmosfer içerisinde çok az miktarda ozon gazı bulunur. Bu gazlar bir zar gibi güneşten gelen zararlı ışınları süzerek ayrıştırır. Atmosferde gazlardan başka toz, duman, is ve bakteriler de bulunur. Hava içerisinde miktarı duruma göre değişen gazlar da mevcuttur.
    Bunlar, karbondioksit (%0.033) ve su buharıdır (%0.004). Karbondioksit güneş ışınlarını emme ve tutma özelliğine sahip bir gazdır. Ayrıca bitkiler fotosentez yapabilmek için karbondioksite gereksinim duyarlar. Karbondioksit miktarının atmosfer içerisinde artması, sera etkisine, Dünya'da sıcaklığın artmasına ve iklim değişikliklerine neden olur. Hava olayları üzerinde büyük etkisi olan su buharının atmosfer içerisindeki miktarı, sıcaklığa ve yeryüzü şartlarına göre değişme gösterir. Örneğin; Ekvator çevresindeki tropikal bölgelerde 1m3 hava içerisinde %2 su buharı varken, bu oran kutuplarda %0,25'e düşer. Su buharı nem özelliğiyle sıcaklığı emerek atmosferin alt katlarının ısınmasını sağlar.
    Güneş'ten uzaya çok büyük bir enerji yayılır. Dünya bu enerjinin ancak 2 milyonda birini alır. Güneş'ten Dünya atmosferinin üst kısmında cm2 'ye dakikada 2 kalori (cal) enerji gelir.
    Dünya'nın şekli ve hareketleri ile deniz ve karaların dağılışına bağlı olarak oluşan ısı değişimi, hem suyun farklı miktarlarda buharlaşmasına hem de basınç farklarının oluşmasına neden olur. Bu olayların tümü atmosfer içerisindeki hava olaylarını oluşturan temel etkenlerdir.
    Atmosfer su için büyük bir depolama yeri olmasa da yerküre üzerinde suyun hareket etmesini sağlayan bir makinedir. Sıcaklık nedeniyle buharlaşan su, atmosferde yükseldikçe soğuduğu için bulutları oluşturur. Bulutlar atmosfer içerisinde suyun görünen biçimidir. Aynı zamanda bulutlar, suyun yeryüzüne geri dönebilmesinin yolu olan yağışları oluşturur.
     
  2. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Yerküreyi saran hava tabakası. Yunanca "atnos": buhar ve "sphaira": küre sözcüklerinden.

    Atmosfer Yüksekliğe Göre Değişir


    Hayvanlar ve bitkiler ancak atmosfer içinde yaşayabilir, çünkü atmosfer onları dış tehlikelerden (göktaşları, morötesi ve kozmik ışınlar) korur, onlara hem ısı, hem de yaşamaları için mutlaka gerekli olan oksijen gibi maddeleri sağlar. Bunun için astronotlar, sürekli olarak, yapay bir atmosferin yaratıldığı bir kabinde veya uzay elbisesi içinde yaşayabilirler.

    Yerden yukarıya yükseldikçe, atmosferin tekdüze olmadığını anlarız: basıncı, yoğunluğu, sıcaklığı ve bileşimi, yükseldikçe değişikliğe uğrar. Yükseklik sıfırken, yani deniz düzeyinde, Dünya'yı saran tüm hava kalınlığının yükünü taşırız. Atmosfer basıncı denilen bu yük oldukça önemlidir: santimetrekareye l kg'dan fazla düşer (l 033 gr). Biz yükseldikçe bu basınç azalır. Bu olayı dağcılar çok yüksek tepelere, örneğin Himalayalar'a (8 000 metre) tırmandıkları zaman daha iyi anlarlar. Astronotlara gelince, uzay giysilerinden çıkacak olsalar, Dünya'da olduğu gibi vücutları her yandan basınç altında bulunmayacağı için düpedüz patlarlar.

    500 Kilometre Yükseklikte Atmosfer

    Sıcaklık da aynı şekilde değişir; önce azalır, sonra yavaş yavaş artarak çok yükseklerde birkaç yüz dereceye ulaşır. Atmosfer, sıcaklık derecesinin düşey doğrultuda değişmesi göz önünde tutularak, şu tabakalara ayrılmıştır: troposfer (yükseldikçe ısı, belli bir oranda eksilir), stratosfer (ısı değişmez denilebilecek bir durumdadır), mezosfer (ısı önce artar, sonra eksilir), termosfer (yükseldikçe ısı artar).

    Vazgeçilmez Bir Korunma

    Güneş, bizi aydınlatan ışık ışınlarından başka morötesi ışınlar da yayar; ama morötesi ışınlar yaşam için o kadar tehlikelidir ki, eğer bunlar yere kadar ulaşabilseydi yeryüzünde yaşama olanağı bulunmazdı. Neyse ki, 25 kilometre kadar yukarıda, bu ışınları geniş ölçüde durduran bir ozon tabakası vardır. Ama bunların bir kısmı gene de atmosferden sızarak yere ulaşır. Tedbir almadan uzun süre güneş banyosu yapan dikkatsizlerin vay haline!

    Tüm meteoroloji olayları atmosferde olup biten hareketlerden doğar. Bu hareketlerin yarattığı yağmur yeryüzünde yaşamın sürüp gitmesini sağlar.

    Atmosferin Katları

    Atmosfer, yerçekimi etkisiyle iç içe kürelerden meydana gelmiştir. Bunların yoğunlukları ve bileşimleri birbirinden farklıdır.

    Troposfer: Atmosferin en alt tabakasıdır. Ekvator üzerindeki kalınlığı 16 - 17 km, 45° enlemlerinde 12 km, kutuplardaki kalınlığı ise 9 - 10 km dir. Bunun nedeni, Ekvator’daki hava kütlelerinin ısınarak yükselmesi, kutuplarda ise soğuyan havanın ağırlaşarak alçalmasıdır. iklim olayları troposferin 3 - 4 km lik kısmında meydana gelir. Çünkü, iklim olaylarında çok etkili olan su buharı troposferin 3 - 4 km lik kısmında bulunur. Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınır. Atmosferdeki gazların % 75'i troposfer katında bulunmaktadır.

    Stratosfer: Troposferden itibaren 17 - 30 km ler arasında bulunur. Bu tabakada su buharı olmadığı için, iklim olayı görülmez. Stratosferde sıcaklık değişimi yok gibidir. Sıcaklık –45°C civarındadır. Stratosferde yerçekimi çok azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler. Üst kısımlarında ozon gazı bulunur.

    Şemosfer: Stratosferden sonra 30 - 90 km ler arasında bulunur. iki kısımdan oluşur.

    a. Ozonosfer: içerisinde bulundurduğu ozon gazından dolayı bu ismi almıştır. Güneş’ten gelen ve canlı yaşamı için zararlı olan ışınları (Ultraviyole ışınları gibi) tutar. Bundan dolayı canlıların koruyucu katıdır. Dünya’nın aşırı ısınıp, soğumasını önler.

    b. Kemosfer: Bu katmana kemosfer denilmesinin nedeni, içerisinde bazı kimyasal olayların meydana gelmesidir. Az miktarda zararlı ışınların tutulması burada da görülür.

    İyonosfer: Şemosferden sonra 90 - 300 km’ler arasında bulunur. Bu tabakadaki gazlar ultraviyole ışınlarının etkisi ile iyonlara ayrılmıştır. iyonlaşma sırasında açığa çıkan enerji ile sıcaklığı yükselmiştir. (250°C) iyonlar arasında elektron alışverişi son derece fazladır. Bundan dolayı haberleşme sinyalleri, radyo dalgaları bu tabakadan yansır.baktabul

    Eksosfer: Atmosferin en üst ve en dış sınırını oluşturur. Eksosferde bazı gaz molekülleri yerçekimi etkisinden kurtularak uzaya kaçar. Bu nedenle dış sınırı kesin olarak tespit edilememekte, 10.000 km ye kadar çıktığı sanılmaktadır.

    Atmosferin Faydaları
    a. İklim olayları meydana gelir.
    b. Canlı yaşamı için gerekli gazları ihtiva eder.
    c. Güneş’ten gelen zararlı ışınları tutar.
    d. Dünya’nın aşırı ısınmasını ve soğumasını engeller.
    e. Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doğacak yanmayı engeller.
    f. Uzaydan gelen meteorların parçalanmasına neden olur.
    g. Güneş ışınlarının dağılmasını sağlayarak, gölgede kalan kısımların da aydınlanmasını sağlar. Bir başka ifade ile gölgelerin tam karanlık olmasını önler.
    h. Işığı, sesi, sıcaklığı geçirir ve iletilmesini sağlar.
    i. Hava akımları sayesinde gündüz olan kesimlerin aşırı sıcak, gece olan kesimlerin de aşırı soğuk olmasını engeller.
     

Sayfayı Paylaş