Bağdat paktı CENTO (24 şubat 1955)

Suskun

V.I.P
V.I.P
Katılım
16 Mrt 2009
Mesajlar
23,142
Beğeniler
322
Şehir
Türkiye
#1
BAĞDAT PAKTI

Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan arasında kurulan Ortak Savunma ve Bölgesel İşbirliği Teşkilatı. 2 Nisan 1954ˊte Türkiye ile Pakistan arasında imzalanan güvenlik işbirliği antlaşmasıyla Bağdat Paktının kuruluşuna ilk adım atıldı. 24 Şubat 1955ˊte Türkiye-Irak arasında bölgesel işbirliği Antlaşması imzalandı. Antlaşma bölge barışı ile ilgili bütün devletlere Türkiye ve Irak tarafından tanınmış olmaları şartıyla açıktı. Bu sebeple 4 Nisan 1955ˊte İngiltere pakta girdi. Türkiye ve Irakˊın çağrısı üzerine 23 Eylül 1955ˊte Pakistan, 3 Kasım 1955ˊte İran pakta katıldı. ABD pakta gözlemci gönderdi. Böylece Türkiye, Pakistan, Irak, İran ve İngiltereˊden meydana gelen Savunma İşbirliği Antlaşması Teşkilatı meydana geldi. Bağdat PaktıDaimi Konseyi, Kasım 1955ˊte düzenlediği ilk toplantısında, teşkilat merkezinin Bağdatˊta olmasına ve teşkilat içinde Daimi Askeri Komite ile Ekonomik Komite kurulmasına karar verdi.

Bağdat Paktının kurulmasının birçok faydaları olduğu gibi, Ortadoğuˊda Pakta üye olan devletlerle, olmayan devletler arasında ayrılığa sebep oldu. Hatta Pakta üye olmayan ülkeler, üye ülkelerin, Batılıların denetimine girdiğini iddia ettiler. Böylece gerginlikler başgösterdi. 14 Temmuz 1958ˊde Irakˊta krallığın devrilmesi Paktın geleceğini tehlikeye düşürdü. 28 Temmuz 1958ˊde Londraˊda toplanan zirvede Paktın varlığını sürdürmesi kararlaştırıldı. ABD ile ayrı ayrı güvenlik antlaşmalarının imzalanması karara bağlandı. Bu toplantıya Irak katılmadı. 24 Mart 1959ˊda da Pakttan çekildiğini resmen açıkladı. Paktın adı 21 Ağustos 1959ˊda Merkezi Antlaşma Teşkilatı (Central Treaty Organisation= CENTO) olarak değiştirildi. Teşkilatın merkezi Ankara oldu. Böylece siyasi, ekonomik ve askeri bakımdan elle tutulur bir fayda getirmeyen Bağdat Paktı sona erdi.

Bağdat Paktının sona ermesiyle ABD, İngiltere, Türkiye, Pakistan ve İranˊın üyelikleriyle kurulan CENTO içinde ABD etkin rol oynamaya başladı. Teşkilatın askeri planlama kurulunun başına ABDˊli bir general getirildi. Fakat askeri sahada elle tutulur bir çalışma yapılamadı. Sadece ekonomik işbirliğiini artırma teşebbüsleriyle sınırlı kalan CENTO, ABDˊnin Hindistan-Pakistan anlaşmazlığı ve Türkiyeˊnin Kıbrıs meselesinde takındığı tavır sebebiyle önemini tamamen yitirdi. Pakistan 12 Mart 1979ˊda, İran ise ertesi Gün teşkilattan ayrıldıklarını açıkladılar. Bu gelişmeler üzerine CENTO Daimi Komitesi Eylül 1979ˊda teşkilatı feshetti. Böylece CENTO da sona erdi.
 

Benzer konular

Top