1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

DNA Nedir ?

Konusu 'Genel Sağlık Bilgileri' forumundadır ve Suskun tarafından 12 Kasım 2009 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    DNA Nedir
    Dezoksiribonükleik asit (DNA) tüm organizmalar ve bazı virüslerin canlılık işlevleri ve biyolojik gelişmeleri için gerekli olan genetik talimatları taşıyan bir nükleik asittir. DNA'nın başlıca rolü bilginin uzun süreli saklanmasıdır. Protein ve RNA gibi hücrenin diğer bileşenlerinin inşası için gerekli olan bilgileri içermesinden dolayı DNA bir kalıp şablon veya reçeteye benzetilir. Bu genetik bilgileri içeren DNA parçaları gen olarak adlandırılır ama başka DNA dizilerinin yapısal işlevleri vardır diğerleri ise bu genetik bilginin kullanılmasının düzenlenmesine yararlar.


    Kimyasal olarak DNA nükleotit olarak adlandırılan basit birimlerden oluşan iki uzun polimerdenester bağları ile birbirine bağlanmış şeker ve fosfat gruplarından oluşur. Bu iki iplikçik birbirlerine ters yönde giderler. Her bir şeker grubuna bazgenetik kodamino asit dizisini belirler. Bu süreç sırasında DNA'daki bilgi DNA'ya benzer yapıya sahip başka bir nükleik asit olan RNA'ya kopyalanır bu işleme transkripsiyon denir.


    Hücrelerde DNA kromozom olarak adlandırılan yapıların içinde yer alır. Hücre bölünmesinden evvel kromozomlar ikilenir bu sırada DNA ikileşmesi gerçekleşir. Ökaryotlarda (yani hayvan bitki mantar ve protistalar) DNA'larını hücre çekirdeği içinde bulundururlar buna karşın prokaryotlarda (yani bakteri ve arkelerde) DNA hücre sitoplazmasında yer alır. Kromozomlarda bulunan kromatin proteinleri (histonlar gibi) DNA'yı sıkıştırıp organize ederler. Bu sıkışık yapılar DNA ile diğer proteinler arasındaki etkileşimleri düzenleyerek DNA'nın hangi kısımlarının okunacağını kontrol ederler.
     
  2. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL

    DNA nın Yapısı ve Özellikleri

    nükleotit olarak adlandırılan birimlerden oluşan bir polimerdir. DNA zinciri 22 ila 26 Ångströmnanometre) genişliktedir bir nükleotit birim 33 Å (0.33 nm) uzunluğundadır.baz çifti uzunluğundadır.

    [​IMG]

    Canlılarda DNA genelde tek bir molekül değil birbirine sıkıca sarılı bir çift molekülden oluşur. Bu iki uzun iplikçik sarmaşık gibi birbirine sarılarak bir çift sarmal oluşturur. Nükleotit birimler bir şeker bir fosfat ve bir bazdan oluşurlar. Şeker ve fosfat DNA molekülünün omurgasını oluşturur baz ise çifte sarmaldaki öbür DNA iplikçiği ile etkileşir. Genel olarak bir şekere bağlı baza nükleozit bir şeker ve bir veya daha çok fosfata bağlı baza ise nükleotit denir. Birden çok nükleotidin birbirine bağlı haline polinükleotit denir.
    DNA iplikçiğinin omurgası almaşıklı şeker ve fosfat artıklarından oluşur. DNA'da bulunan şeker 2-deoksiribozdur bu bir pentozdur (beş karbonlu şekerdir). Bitişik iki şekerden birinin 3 numaralı karbonu ile öbürünün 5 numaralı karbon atomu arasındaki fosfat grubu bir fosfodiester bağı oluşturarak şekerleri birbirine bağlar. Fosfodiester bağın asimetrik olması nedeniyle DNA iplikçiğinin bir yönü vardır. Çifte sarmalda bir iplikçikteki nükleotitlerin birbirine bağlanma yönü öbür iplikçiktekilerin yönünün tersidir. DNA iplikçiklerinin bu düzenine antiparalel denir. DNA iplikçiklerin asimetrik olan uçları 5' (beş üssü) ve 3' (üç üssü) olarak adlandırılır 5' uç bir fosfat grubu 3' uç ise bir hidroksil grubu taşır. DNA ve RNA arasındaki başlıca farklardan biri içerdikleri şekerdir RNA'da 2-deoksiriboz yerine başka bir pentoz şeker olan riboz bulunur.
    Çift sarmalı iki iplikçiğe bağlı bazlar arasındaki hidrojen bağları DNA'yı stabilize eder. DNA'a bulunan dört baz adenin (A olarak kısaltılır) sitozin (C) guanin (G) ve timin (T) olarak adlandırılır. Bu dört baz şeker-fosfata bağlanarak bir nükleotit oluşturur örneğin "adenozin monofosfat" bir nükleotittir.
    Bazlar iki tip olarak sınıflandırılırlar: adenin ve guanin pürin türevleridir bunlar beş ve altı üyeli halkaların kaynaşmasından oluşmuş heterosiklik bileşiklerdir; sitozin ve timin ise pirimidinurasil (U) sitozinin yıkımı sonucu seyrek olarak DNA'da bulunabilir. Kimyasal olarak DNA'ya benzeyen RNA'da timin yerine urasil bulunur. türevleridir bunlar altı üyeli bir halkadan oluşur. Bir diğer baz olan

    Büyük ve Küçük Oyuklar


    Bir DNA parçasının yapısının animasyonu. Bazlar birbirine sarılı iki iplikçik arasında yatay durumdadırlar. Büyük versiyonu koordinatlarından elde edilmiştir


    Çifte sarmal sağ elli bir spiraldir. DNA iplikçiklerinin birbirine sarılı halinde şeker-fosfatlı omurgalar arasındaki aralıktan bazların kenarları görünür (animasyona bakınız). Sarmal etrafında dolanan bu oyuklardan iki tane vardır: bunlardan büyük oyuk (majör oyuk) olarak adlandırılanı 22 Å genişliğinde küçük (minör) oyuk ise 12 Å genişliğindedir. Küçük oyuğun darlığı nedeniyle bazların kenarlarına erişmek büyük oluktan daha kolaydır. Bu nedenle DNA'daki belli baz dizilerine bağlanan transkripsiyon faktörü gibi proteinler büyük oyuktan bazların kenarlarına temas ederler.

    Baz eşleşmesi


    DNA iplikçiğindeki her baz tipi öbür iplikçikten tek bir baz tipi ile bağ kurar. Buna tümleyici (komplemanter) baz eşleşmesi denir: pürinler pirimidinler ile hidrojen bağı kurar A yalnızca T'ye bağlanır C'de yalnızca G'ye bağlanır. Çift sarmalda karşıdan karşıya birine bağlı iki baza bir baz çifti denir. Çift sarmalı kararlı kılan ayrıca hidrofobik etki ve pi istiflenmesi vardır bunlar DNA dizisisinden bağımsızdır. Hidrojen bağları kovalent bağlardan daha zayıf olduklarından kolayca kopup tekrar oluşabilirler. Dolayısıyla DNA zincirinin iki iplikçiği bir fermuar gibi kolayca birbirinden ayrılabilir ya mekanik güç ile veya yüksek sıcaklıkta. Komplementerliğin bir sonucu olarak bir DNA sarmalındaki iki iplikçikli dizideki tüm bilgi iplikçiklerin her birinde kopyalanmış durumdadır bu da DNA kopyalanması için esas bir özelliktir. Aslında komplementer baz çiftleri arasındaki spesifik ve tersinir etkileşimler DNA'nın canlılardaki işlevleri için şarttır.

    İki tip baz çifti farklı sayıda hidrojen bağları oluşturur AT'nin iki hidrojen bağı GC'nin üç hidrojen bağı vardır (bakınız şekil). Dolayısıyla GC çiftleri AT baz çiftlerinden daha güçlüdür. Dolayısyla iki DNA iplikçiğinin birbirine bağlanma gücünü belirleyen hem DNA çift sarmalının uzunluğu hem de onu oluşturan GC baz çiftlerinin yüzde oranıdır. Yüksek oranda GC'li uzun DNA'ların iplikçikleri birbirine daha sıkı bağlıdır AT oranı yüksek kısa sarmalların iplikçikleri ise birbiriyle daha zayıf etkileşirler. Biyolojide DNA çifte sarmalının kolay ayrılması gereken bölgelerinde AT oranı yüksek olur örneğin bazı promotörlerde bulunan TATAAT Pribnow kutusu. Laboratuvarda bu etkileşimin gücünü ölçmek için hidrojen bağlarını koparmak için gerekli sıcaklık ergime sıcaklığı belirlenir (bu Tm sıcaklığı olarak da adlandırılır). DNA çifte sarmalındaki tüm baz çiftleri eridikten sonra ipliçikler ayrışır ve çözeltide iki bağımsız molekül olarak varlığını sürdürür. Bu iki tek iplikçikli DNA molekülün tek bir biçimi yoktur ama bazı biçimler diğerlerinden daha kararlıdır.

    Anlam ve ters anlam

    Bir DNA dizisi eğer ondan protein sentezlemeye yarayan mesajcı RNA kopyası ile aynı diziye sahipse "anlamlı" olduğu söylenir Öbür iplikçikteki diziye "ters anlamlı" dizi denir. Aynı DNA iplikçiğinin farklı bölgelerinde anlamlı ve ters anlamlı diziler bulunabilir yani her iki iplikçikte hem anlamlı hem anlamsız diziler bulunur. Hem prokaryot ve ökaryotlarda ters anlamlı yani protein üretimine yaramayan RNA'nın üretildiği olur bu RNA'ların işlevi halen tam bilinmemektedir. Bir görüşe göre ters anlamlı RNA RNA-RNA baz eşleşmesi yoluyla gen ifadesinin düzenlenmesine yaramaktadır.

    Bazı DNA dizilerinde anlam ve ters anlam kavramları birbirine karışır çünkü bazen genler birbiriye örtüşebilir. Böyle durumlarda bazı DNA dizileri çifte görev yapar bir iplikçik boyunca okununca bir protein kodlar öbür iplikçik boyunca okununca ikinci bir protein kodlar. Bakterilerde bu tür gen örtüşmeleri gen transkripsiyonunun düzenlenmesi ile ilişkili olduğuna dair bulgular vardır virüslerde ise genlerin örtüşmesi küçük bir viral genoma daha çok bilginin sığmasını sağlar.
    [​IMG]

    Süper burulma

    Süper burulma (İngilizce supercoiling) tabir edilen bir süreç ile DNA bir halat gibi burulabilir. "Gevşek" halinde DNA'daki bir iplikçik her 104 baz çiftinde bir çift sarmalın ekseni etrafında bir tam dönüş yapar. Ama eğer DNA burulursa iplikçikler daha sıkı veya daha gevşek sarılı olabilirler. Eğer DNA sarmalı sarılma yönünde burulursa buna pozitif süperburulma denir ve bazlar birbirlerine daha sıkı şekilde tutunurlar. Eğer ters yönde burulursa DNA buna negatif süperburulma denir ve bazlar birbirlerinden daha kolay ayrışırlar. Doğadaki çoğu DNA molekülü az derecede negatif süper burguludur bundan topoizomeraz adlı enzimler sorumludur. Bu enzimlerin bir işlevi transkripsiyon ve DNA ikileşmesi gibi süreçler sırasında DNA iplikçiklerine etki eden burulmayı bertaraf etmektir.
     
  3. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    DNA Modeli - DNA Modeli Yapma


    [​IMG]

    [​IMG]


    DENEYİN YAPILIŞI:
    1-DNA molekül modeli üzerindeki plastik şeritleri birbirinden ayırınız.
    2-Plastik şeritleri doğru bir şekilde karşılıklı yerleştiriniz. DNA bazlarını karşılıklı dizerken A karşısında T G karşısında C olmasına dikkat ediniz.
    DENEYİN SONUCU:
    Plastik şeritleri karşılıklı doğru bir şekilde yerleştirdiğinizde bir DNA molekül modeli ortaya çıkar.
    TEORİK BİLGİ:
    Hücrelerdeki hayatsal olayları ve reaksiyonları yöneten kontrol eden kalıtsal özellikleri kuşaktan kuşağa ileterek kalıtsal devamlılığı sağlayan moleküllere nükleik asitler veya yönetici moleküller denir. Nükleik asitler 2 çeşittir.
    1-DNA (Deoksiribo nükleik asit)
    2-RNA (Ribo nükleik asit)
     

Sayfayı Paylaş