Edep: Edep ile ilgili tavsiyeler...

Suskun

V.I.P
V.I.P
Katılım
16 Mrt 2009
Mesajlar
23,140
Beğeniler
322
Şehir
Türkiye
#1
Edep: Edep ile ilgili tavsiyeler...​

EDEP


101 "Edep yahu!"
Eskilerin tekkelerin girişlerine yazdığı bu cümleyi şimdilerde herkesin, özelikle de İslamcı gençliğin alnına yazmak geliyor içimden Edeb imanın yaldızıdır Edebini kaybedenin imanının yaldızı sıyrılmıştır

102 Başkalarına saygı gösterince küçüleceğini zannedenler tatminsiz ve hastalıklı tiplerdir
Öz güveni olan şahsiyetli insan, beşeri münasebetlerinde saygıyı ve sevgiyi esas alır Akıllı insan bilir ki, başkalarına saygısı olmayanın kendiine karşı da saygısı yoktur Ve yine sayanın sayılacağını aklından çıkarmaz

103 Bazı eylemler yasak-serbest, haram-he-lal, meşru-gayr-ı meşru sınırlarında değil, güzel-çirkin, iyi-kötü, makbul-merdut sınırlarında değerlendirilmelidir
Her saygısızlık ve edepsizlik haram/yasak değildir belki, ama çirkindir, kötüdür, merduttur Eylemleri için tek tanımlayıcının haram-helal sınırları olduğunu söyleyenlere, Hz Nebi'nin söylediği şu sözü hatırlatınız: "Utanmazsan istediğini yap"

104 Edep ve saygı bir öğretim değil bir eğitim, yani terbiye işidir
Genellikle yalnızca öğretilip eğitilmeyenler, talimden geçirilip terbiyeden geçirilmeyenler arasından çıkar edep ve saygı özürlü kişiler Bu gibilerden alınacak dersler de vardır kuşkusuz Zata sormuşlar: "edebi kimden öğrendin" diye Cevap vermiş: "Edepsizlerden"

105 Hayalı ve edepli olunuz
Edep imanın aksesuarıdır, takınınız Kullara karşı ayıp sözkonusu olduğu gibi Allah'a karşı da sözkonusudur Unutmayınız ki "el-insan abidü'l-ihsan: insan iyiliğin kulcuğudur" demişler Yine unutmayınız ki edepli ve terbiyelice söylenmiş bir batılın alıcısı, edepsiz ve terbiyesizce söylenmiş bir hakkın alıcısından çok daha fazla olabilir

106 Kahkaha atarak gülmek, orda burda gezinerek birşeyler yiyip içmek, hafif düşürecek giysilerle dolaşmak, gereksiz el şakaları yapmak gibi "sulu" tavırlardan uzak durunuz

107 Eğer becerebiliyorsanız çok ağlayınız
Rasulü, biraz da, ağlayabilenler anlayabilirler Kimi zaman göz yaşlan kurşundan daha etkili olabilir Gözyaşını tanımayan tuzu kuru bir insanın kalbiyle gözü arasındaki bağlantı kopmuş demektir Böyle birinin, baktığına imanın feraset ve basiretiyle bakamayacağını, müsteşar olamayacağını, olaylar ve eşyayı yorumlarken isabet edemeyeceğini biliniz!

108 Sürekli vakur ve ciddi olunuz Hafif meşrep olmayınız
"Oynayan taş yosun tutmaz" derler Vakar imanın süsüdür Hafif meşrep insanlar toplum içerisinde saygı uyandırmazlar Vakarla kibri ve şişinmeyi karıştırmayınız Eğer kametiniz kıymetinize uygun değilse vakar adı altında kibir ve riya sergileyebilirsiniz Kıymetiniz şöhretinize uygun olsun Eğer şöhretiniz kıymetinizden fazla ise bu açığı riya, entrika, dalavere ve daha başka şeylerle kapatmaya kalkarsınız İşte o zaman şöhret de, ilim de bir afete dönüşür

109 Ciddiyetiniz latif olup latife yapmanıza engel olmasın
Yani anut olmayınız Somurtkanlıkla ciddiyet arasında dağlar kadar fark vardır Ciddiyet göstereceğim diye abus bir çehreyle insanların gözlerine biber saçmayınız İyi biliniz ki insan, tebessüm ederek de ciddi olabilir

110 Kahkaha ile tebessüm, "zırıl zırıl ağlamak"la "gözlerinden dökmek", "sevinçten çıldırmak"la memnun olmak, "bayılmak"la hoşuna gitmek, "vurulmak"la sevmek, "eşek şakası" yapmakla latife yapmak, tıkınmakla yemek, caka satmakla yürümek, lavgarlık yapmakla konuşmak, somurtmakla susmak, "takılmak"la "olmak arasındaki fark edeple edepsizlik arasındaki fark kadar büyüktür Bunu unutmayınız Beşeri Münasebetler

111 İyilikleri ve güzellikleri almak ve vermek için etken ve edilgen olunuz
Ancak kötülükler ve kendi kusurlarınız için yalıtkan olunuz Kusurlarınızı ve hatalarınızı başkalarına bulaştırmayınız Dostlarınızın hüznünü ve sevincini paylaşınız Yürek avcısı olunuz Müstesna zamanları, kederli ve sevinçli anları insanların gönlünü kazanmak için ele geçmez fırsatlar olarak değerlendiriniz

112 Eğer İslami değilse, gittiğiniz ortama ve girdiğiniz topluma uymayınız
Gittiğiniz ortamı ve girdiğiniz toplumu kendi inançlarınıza uydurunuz Gittiğiniz yere ortamınızı da beraberinizde götürünüz Kendi değerlerinize göre bir çevre oluşturmazsanız birileri sizin adınıza, sizin değerlerinize taban tabana zıt bir çevre oluşturuverecektir

113 Mütevazı olunuz fakat şahsiyetsiz olmayınız

114 Kardeşine karşı mütevazi olunca değerinin düşeceğini zannedenler gerçekte şahsiyet sahibi olamayan hastalıklı ve kompleksli tiplerdir
Böyleleri sudan ibret alsınlar Bakınız, sular hep en engin yerlerden akarlar, fakat bu durum ona izzetinden birşey kaybettirmez Dilimize deyim olarak dahi girmiştir : "Su gibi azîz olasın" derler Onun alçaklardan akması değerinden hiçbir şey eksiltmez Su, köklerden ağaçların ta zirvesine çıkar, kar olur, dağların zirvesine yağar, buhar olur göklere uzanır

115 İzzeti ve yüceliği şahsiyetinden kaynaklanmayan insanlar, tevazu göstermeye, mütevazi yaşamaya, giyinmeye, yemeye ve dolaşmaya korkarlar
Aşağılık duygusu taşıyanlar sözlerinde, davranışlarında ve yaşantılarında alçak gönüllü olamazlar

116 Tevazuda ölçüyü kaçırıp imanın vakarını ayaklar altına vermek ise bir meziyet değil bir kişilik zaafıdır
Kafire, münafığa ve fasığa karşı herhangi bir menfaat için tevazu ise zilletin ta kendisidir Mü'min mensup olduğu dinin onurunu kendi nefsinin onurundan çok daha önde tutmalı ve korumalıdır

117 Mutabasbıs olmayınız, yağcılık yapmayınız
Eğer böyle yaparsanız, hem kendi şahsiyetinizi düşürmüş hem de muhatabınızı aldatmış olursunuz Unutmamak gerekir ki, yağ çekerek, dil dökerek elde edilecek menfaat çoğu zaman düşülen zilleti karşılamamaktadır O menfaati daha başka yollarla elde edebilirsiniz, ancak kaybolan şahsiyetinizi dünyanın servetini ödeseniz geri alamazsınız

118 Dalkavukluk yağcılığın meslek haline gelmiş olanıdır Müslümanların öncü şahsiyetlerini bekleyen en büyük tehlike etraflarının dalkavuklarla çevrilme tehlikesidir
Ne siz başkasının dalkavuğu olunuz ve ne de başkalarının size dalkavukluk yapmasına izin veriniz Eğer biri sizi yüzünüze karşı methedecekse sizin ona iyilik yapıp yapmadığınıza bakınız Eğer iyiliğinizin dokunduğu kimseden gelirse ikram ve övgüyü kabul ediniz, eğer iyiliğinizin dokunmadığı bir kimseden gelmişse Sevgili Nebi'nin tavsiyesiyle "onun yüzüne toprak saçınız" ve o methiyeyi kabul etmeyiniz Bu Allah Rasulü'nün koyduğu nebevi ölçüdür

119 İnsanları mevkilerine, durumlarına göre idare etmekle yağcılığı ve dalkavukluğu birbirine karıştırmayınız
İnsanlarla hoş geçinmek ve onların farklı yapı ve yaradılışlarına göre onlara muamele etmek yağcılık ve tabasbus değil akıllılık ve hilim sahibi olmaktır Bu meziyete sahip olamayanların kaderi yalnız yaşamak ve yalnız ölmektir Ne ki herkesten bunu beklemek de abes olur

120 Dostlarınızın hatalarını münasip bir üslupla yüzüne, iyiliklerini ve güzel taraflarını da arkasına söylemeye gayret ediniz
Tersini yapan dostuna kötülük yapmış olur Ne ki teşvik ve takdir için olacaksa Allah'tan nefsini şımartmaması niyazıyla iyilikleri yüzüne karşı söylenebilir

121 Topluma mâlolmuş mü'rninleri eleştirirken adil ve mutedil olunuz
Onların iyi yanlarının da olduğunu akıldan çıkarmayınız Eleştirinizi şahıslara değil hatalara teksif ediniz Ancak eleştirdiğiniz kişiden başkalarının zarar göreceğinden eminseniz onun adını açıklamanızda bir beis yoktur Çünkü mü'mini maddi ve manevi bir zarara uğramaktan korumak da sizin kardeşlik görevleriniz arasındadır

122 Bir kardeşinizi yüzüne karşı tenkid etmenin edebi, gıyabında onun için dua ve istiğfar etmenizdir
Bunu yapabiliyorsanız onu eleştirme hakkını da elde etmişsiniz demektir Böyle yapmak sözünüzün onun üzerindeki etkisini artıracaktır Sözü biz söyleriz, tesirini Allah halkeder

123 Dininize karşı değil ama dünyanıza ve nefsinize karşı yapılanlar karşısında hoşgörülü olunuz
Sevgili Efendimiz'in buyurduğu gibi: "Hoşgörülü ol ki hoşgörülesin" Bir hatayla adam asanlardan olmayınız Unutmayınız ki siz de insansınız ve insanlar hata yapan yaratıklardır

124 Mü'mine, Allah'tan daha kahredici (Kahhar) pozlarına bürünmek yakışmaz
Tıpkı Allah'tan daha merhametli (Rahim) pozlarına bürünmenin yakışmayacağı gibi Kul bağışlamayı Allah'tan öğrenmeli ve Rasul Aleyhisselam'ın buyurduğu gibi "Allah'ın ahlakıyla ahlaklanmalı"dır

125 Ancak dininize yapılan hakaret ve tecavüzleri hoşgörme hakkına sahip değilsiniz
İnsan ancak kendi nefsine yapılan tecavüzü hoşgörebilir Allah adına, Allah'ın dinine yapılan tecavüzü hoşgörmeye kalkmak, haddi aşmaktır

126 İnandığınız değerler, insanlığın değişmez değerleridir
Onlara hakaret edildiğini gördüğünüz zaman, gücünüz neye elveriyorsa o şekilde protesto ediniz İnandığı değerlere hakaret edilmesini sineye çeken insan, haysiyet ve şereften yoksun insandır

127 Celadetli olunuz
Asrımızın en büyük eksikliği celadet yokluğudur İlim celadetle taçlandığında fazilettir İnandığı değerler uğruna yeri gelince Sokrates gibi baldıran tasını tepesine dikemeyenler, ilimlerinin ve imanlarının namusunu feda etmişlerdir

128 Geçim ehli olunuz Dirliksiz olmayınız
Birlikte yaşadığınız insanlar sizinle birlikte olmanın tadına doyamasınlar Onlara "illallah" çektirmeyiniz Sizinle bir müddet birlikte yaşayanlar o anları hayırla yâdetsinler Etrafındaki insanları kırıp geçirenler, ömür boyu dost kıtlığı çekmeye mahkûm olurlar

129 İnsanlarla muamelenizde haşin ve gaddar değil, müşfik ve mülayim olunuz
Kahır çekiniz ki kahrınız çekilsin "Sıkıntıya gelemeyen" dünyada yaşamamalıdır Mü'min olmak "sıkıntıya gelememek" değil "sıkıntıya aday olmak"tır İncitmemekten daha önemlisi incinmemektir Bunu becerebilen ancak kâmil bir ahlâka sahip olan insanlardır İncitmemek her kişi kârı, incinmemek ise er kişi kândır

130 Fedakâr ve vefakâr olunuz
Mü'minler birarada yaşamaya mecbur ve mahkûmdurlar Birarada yaşamanın olmazsa olmazı "fedakârhk"tır Hiçbir şey bedelsiz değildir Hele dost kazanmak hiç Kardeşini nefsine tercih etmek "îsâr"dır Îsâr sahibi olabilmek, erdemlerin en yücelerindendir

131 Diğergam olunuz, hodgam olmayınız
Eğer insanlar inandıkları bir dünyayı rahatlarından, servetlerinden, konforlarından, hayatlarından fedakârlık yapmadan kurabileceklerini düşünüyorlarsa koskoca bir insanlık tarihi onları yalanlayacaktır Batıl ehlinin batıl davası için yaptığı fedakârlığı, hak ehli hak davası için yapamıyorsa zaferden söz etmesi de abes olacaktır Çünkü hayatın en değişmez yasasıdır: "İnsan için ancak çalışmasının karşılığı vardır" Kur'an böyle buyurmaktadır Buradaki şart "çalışmak"tır Bir insanın Hak'ta oluşu, yatışına mazeret olamaz Kazananlar, çalışanlar olacaktır

132 Mütecessis olmayınız
Israrla Mü'minlerin kusurlarını araştırmak, onları küçük düşürmek için ayıplarını ortaya dökmek, Allah'ın yasakladığı bir davranıştır Mü'min, kardeşinin kusurlarım ortaya döküp onu rezil eden değil, o kusurları düzeltip onu aziz edendir Unutmayınız ki Allah'ın güzel isimlerinden biri de "Settar: Ayıpları örtüp, kapatan "dır Başkalarının açığını yakalamaktan zevk alan tipler marazi tiplerdir Bu tipler kendi kusurlarını örtmek için başkalarının 'daha kusurlu' olduğunu isbat etmeye bayılırlar Öyle olmayınız ve öyle olanlarla dostluk kurmayınız İyi biliniz ki başkalarının kusurları ve yanlışları, sizin meziyet ve doğrularınız olamaz

133 Meclis emanettir, ihanet etmeyiniz
Mecliste konuşulanlar arasında hususi olanları sağda-solda satmayınız Nur Suresi 62 ayette belirtilen meclis adabına riayet ediniz Sohbet esnasında girdiğiniz mecliste bulduğunuz en münasip bir yere oturuveriniz Sohbetin akışını bozucu tavırlardan uzak durunuz Sohbetin akışını zedelemeyecekse girerken izin isteyiniz Eğer gösterilmişse, gösterilen yere oturunuz

134 Bir mecliste gündemi iyice kavramadan söze girmeyiniz
Meclise gelen ilim ve irfan sahibi, yaşlı ve hasta kişilere yer veriniz Bu bir feragat, dolayısıyla tasadduktur Meclisten izin istemeden kalkmayınız Her mecliste sohbete başlarken Kur'an'dan bir sure ve dua ile başlamayı, bitirirken de istiğfar ile bitirmeyi itiyad haline getiriniz Biliniz ki Nebi Aleyhisselam böyle yapardı Bu, meclisin manevi havasını etkileyecek, unutulan bir sünnet ise ihya edilmiş olacaktır

135 Bu meyanda insanların ızdıraplarına ortak olunuz
Hastaları ziyaret ve teselli ediniz İnsanlığımızın, İslamlığımızın ayrılmaz bir parçası olduğunu unutmayınız

136 Yürek avcısı olunuz
İnsanlar zor zamanlarda yapılan iyilikleri unutmazlar Böylesi hassas zamanlan kollayınız ve gönüllerde kendinize yer ayırınız Yetimleri, öksüzleri, garipleri, dulları ve kimsesizleri görüp gözetiniz Unutmayınız ki her toplumda bu zümreler İslam'ın doğal müttefikidirler Ve yine unutmayınız ki içinde yaşadığımız toplumdaki mustaz'aflan korumak, inancımızın bize yüklediği bir görevdir

137 İçinde yaşadığınız toplumda ezilen insanların sözcüsü ve gözcüsü olunuz
Onları dinin değişmez değerleriyle motive ediniz Dertlerini dinleyip sofranızı onlarla paylaşınız Sürekli toplumun varlıklı kesimlerine hürmet etmek, yoksulla varsıl arasında saygı ve hürmette ayrıcalık yapmak, Allah'ın nefret ettiği tavırlardır Bunu "hizmet", "dâvâ" vs gibi bahanelerle dahi olsa yapmayınız Bunu yapmak "Yahudileşmek"tir Bu iğrenç davranıştan şeytandan kaçar gibi kaçınınız
 

Benzer konular

Top