1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

El Sanatları - Yün Halıcılığı

Konusu 'Hanımeli (el işleri,makine işleri,özel bakım)' forumundadır ve Suskun tarafından 30 Ocak 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    [​IMG]
    [​IMG]

    HALICILIKLA İLGİLİ TANIM

    HALICILIKLA İLGİLİ TEKNİKLER

    HALICILIKLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR




    1. HALI:

    Çözgü denilen bükülmüş yün, pamuk, veya ipek iplikle¬rinin halının boyuna yan yana dizilmesinden meydana gelen çözgü iskeletinin her çift teline; yün, ipek ve floş ipliğinden ilme (düğüm) ya¬pılarak sıra oluşturulması ve üzerine bir sıra yün veya pamuk ipliğin¬den atkı, (alt kalın, üst ince, döke) atılıp sıkıştırmak suretiyle, belirli bir desen karakteri ve hav yüksekliğine sahip olarak dokunan yaygıdır.

    1.1. ÇÖZGÜ:
    Halı tezgahının alt ve üst leventleri arasına, halı boyunca yatay, zemine dik ve birbirlerine paralel olarak çaprazlama geçirilen yün, pamuk ve ipekten bükülerek imal edilmiş ipliklerdir.

    1.2. GÜCÜ:
    Çözgü tellerini birbirine paralel bir şekilde halı kali¬tesine göre eşit olarak taksim eden, atkı atılırken istenilen açıklığı temin etmek için; arka ve ön tellerin birbirinden ayrılmasını sağlayan bir sistemdir.

    1.3. ATKI:
    Halının ilme sıraları arasına ve halının enine paralel olarak elle geçirilen, çözgü ile beraber halının zemin dokumasını oluşturan yün, pamuk veya ipek ipliğidir
    Yurdumuzda imal edilmekte olan halılarda, genellikle alt atkı ve üst atkı olmak üzere iki atkı kullanılmaktadır.

    A. ALT ATKI (KALIN ATKI-KALIN GAYAR) :
    Halının ilme doku¬masının bir sırası bittikten sonra, halının enine olmak üzere ve halının kalitesine göre tespit edilmiş atkı ipliği, varangelen ağacı aşağıda iken çözgünün arasından geçirilerek düz bir şekilde çekilir ve kirkitle sıkış¬tırılır.

    B. ÜST ATKI (İNCE ATKI-DÖKE-İNCE GAYAR):
    Alt atkı atıl¬dıktan sonra, varangelen ağacı yukarı kaldırılarak ince atkı çözgünün arasından geçirilir. Kirkitle ilmelerin arasına yedirilerek kirkitle sıkıştı¬rılır.
    Atkılar atıldıktan sonra, sıkıştırma ipi (patkı - baskı ipi) mutlaka kullanılmalıdır. Çünkü; sıkıştırma ipi kullanılmadığı takdirde, kirkit darbeleri bilhassa üst (ince) atkıyı kesebileceği gibi, her ilmeye de isabet etmeyeceğinden istenilen sıkıştırmayı yapamaz. Bu bakımdan, hangi halı tipi olursa olsun sıkıştırma ipi kullanmakta fayda vardır.
    Bu sıkıştırma ipi, hak arasında "ağ ipi" tabir edilen, sentetik ip¬likten yapıldığı gibi. halıda kullanılan kalın atkı veya çözgü ipliğinden birkaç kat yapmak suretiyle bükülerek de elde edilebilir. Fakat, sente¬tik daha mukavim ve uzun ömürlü olduğu için, sıkıştırma ipi olarak sentetik ağ ipinin kullanılması daha ekonomiktir. Atkılar atıldıktan sonra "sıkıştırma ipi" çözgü arasından geçirilerek ve kirkitle bu ipin üzeri¬ne vurularak sıkıştırma işlemi yapılır.



    1.4. İLME (DÜĞÜM):
    [​IMG]
    Halı dokunurken yün, ipek veya floş ipliği¬nin, çözgünün her çift teline belirli bir biçimde yan yana bağlanarak sıralar oluşturan iplik düğümleridir.

    1.5. HAV:
    Hav, çözgü tellerine bağlanmış ilme adı verilen dü¬ğüm uçlarının belli uzunluklarda kesilmiş şeklidir.

    1.6. SAÇAK:
    Saçak, halının iki başında çözgü ipliklerinin kesil¬mesinden arta kalan uçlardır. Saçak boyu, halının ebadına göre de¬ğişmekle birlikte, genelde 10 cm. bırakılır.

    1.7. ÇİTİ (ZİNCİR) :
    Halının başlangıç ve bitim uçlarında kilim dokusuna paralel olarak, saçak dibinde çözgü veya atkı ipliğinden zincir şeklinde yapılan bir dokudur.

    1.8. HALI KİLİMİ:
    Halıda havlı dokumanın dağılmaması için, başlangıç ve bitim kısımlarında yapılan düz dokudur.

    1.9. KENAR ÖRGÜSÜ:
    Halı yanlarının sağlam olması için, ze¬min renginde ve iki katıl zemin ilme ipliğiyle yanlara örülen dar şerit kısımdır.

    1.10.ETLİK (KIYI KOLONU):
    Halı kiliminden sonra, bordürden evvel zemin renginde halı ebadına göre yapılan havlı dokumadır. Ha¬lının kenarlarını çevreler.

    1.11. BORDUR:
    Halının dört kenarının çevreleyen, etlik, dış sedef (küçük su), büyük su (enli kıyı) ve iç sedeften meydana gelen kışıma bordur denir. Dış ve iç sedefler bir yada birkaç tane olabilir.

    1.12. ZEMİN (ORTA) :
    Halının bordürle çevrelenen orta kısmı olup desenli veya düzdür.

    [​IMG]


    DÜĞÜM ÇEŞİTLERİ
    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]
     
  2. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL

    [​IMG]


    II. BÖLÜM


    1. HALIDA KALİTE VE KALİTE HESAPLAMALARI
    Halı üretimi ve ticareti ile ilgilenen herkesin, sık sık kullandığı bir tabir vardır. “İşte bu çok kaliteli bir halı. Kalitesi düşük. Kalitesi yüksek. Bu halının kalitesi kaç?. Kalite oturmamış" gibi...
    Kalite hakkındaki bu çeşitli ifadeler bizi halıda kalitenin ne oldu¬ğunu; açık ve net bir şekilde araştırmaya zorlamaktadır.

    HALIDA KALİTE NEDİR:
    Kalite; Halıda 10 cm. enine giren çözgü teli ile, 10 cm. boyuna giren ilme sıra sayısıdır.
    10 cm.de ki çözgü teli sayısı ile, 10 cm.deki ilme sıra sayısının çarpımı bize 1 desimetre karedeki toplam ilmeyi (düğümü) verir. Di¬ğer bir ifadeyle, 1 desimetre (dm) karedeki ilme sayısı, o halının kali¬tesini gösterir.
    Meselâ; Kalite 26 x 33 dediğimizde, bu iki rakamdan birincisi olan 26 sayısı, halının 10 cm. (1 dm) enine giren çözgü teli sayısını; ikinci rakam olan 33 ise halının boyuna olan 10 cm. (1 dm) deki ilme sıra sayısını gösterir. Bu iki rakamın çarpımı ise 1 dm. karede ki top¬lam ilmeyi verir. 26 x 33 = 858 ilme.
    Halının tipi, boyutları ne olursa olsun; kalite hesaplamalarında hep aynı yol takip edilir.
    Ebatta verilen ilk rakam daima halının ENİNİ, ikinci rakam ise halının BOYUNU ifade eder.
    Kalitenin ilk rakamı ile ebadın ilk rakamının çarpımı halıdaki toplam TEL SAYISINI verir.
    Kalitenin.ikinci rakamı ile ebadın ikinci rakamının çarpımı o ha¬lının toplam SIRA SAYISINI verir.
    Bulunan Tel sayısı ile, Sıra sayısının çarpımı ise; halıdaki TOP¬LAM İLME (DÜĞÜM) sayısını gösterir.
    Halının alanı ise; En ebadı ile Boy ebadının çarpımıyla bulunur.

    Verilen ebatlar cm. biriminden ise, sonuç cm2dir. Dm. ise so¬nuç dm2dir. Ebatlar metre (m.) olarak verilmişse sonuç metrekare (m2) olacaktır. Amma, halıcılık da hesaplama işlemleri genellilikle desimetre üzerinde yapılır.


    ÖRNEK: 1
    Kalite : 26x33 150 cm. = 15 dm.
    Ebat : 150 x 250 cm. 250 cm. = 25 dm.
    Tel sayısı = En kalitesi x En ebadı. Tel sayısı = 26x15 = 390 Sıra sayısı = Boy kalitesi x Boy Ebadı Sıra sayısı = 33 x 25 = 825
    Toplam ilme Sayısı = Tel Sayısı x Sıra Sayısı
    Toplam ilme Sayısı = 390 x 825 = 321750
    Halının alanı = En ebadı x Boy ebadı.
    Halının alanı = 15 x 25 =375 desimetrekare.

    ÖRNEK: 2
    Kalite : 60x60 170 cm. = 17 dm
    Ebat : 170 x 270 cm. 270 cm. = 27 dm
    En kalitesi x En ebadı = Tel sayısı 60 x 17 = 1020
    Boy kalitesi x Boy Ebadı = Sıra sayısı 60 x 27 = 1620
    Tel sayısı x Sıra sayısı = Toplam ilme sayısı 1020 x 1620 = 1.652.400
    En ebadı x Boy ebadı = Halının alanı
    17 x 27 = 459 desimetrekare 459 dm2 = 4.59 m2dir.
    Kalitedeki 1.rakamın 10 cm.ye giren çözgü telini, 2. rakamında yine 10 cm.ye giren ilme sıra sayısını ifade ettiğini; Tel sayısı ile Sıra sayısının çarpımının bize 1 desimetrekaredeki toplam ilme miktarını verdiğini yukarda izah etmiştik.
    Alan ölçüleri yüzer yüzer büyüyüp küçüldüğüne göre; 1 dm2deki ilme sayısını 100 ile çarparsak, o halının metrekaresindeki ilmeyi buluruz.
    Misal: Kalite 26 x 33 = 858 1 dm.2 deki ilme.
    858 x 100=85.800 1 metrekaredeki ilme sayısı. Veya;

    Toplam düğüm sayısı
    Veya; ------------------------------ = 1 m.2 deki düğüm sayısı.
    Halının alanı
    Netice olarak; dokunacak her hangi bir halının kalitesi ve ebatla¬rı değişebilir. Fakat bütün halıların kalite hesaplamalarında yukarda gösterilen metot aynen uygulanır.

    2. HALICILIKTA MALİYET VE İŞÇİLİK HESAPLARI
    Her halının kalitesine ve kullanılan iplik numarasına göre m2 ye gidecek olan malzeme miktarları farklı farklıdır.
    Bu husus; El Halısı Teknik Özelliklerini gösterir tabloda açık¬lanmıştır. Dokunması istenilen halının kalitesi ve ebadı bilinmeli ve buna göre de sarf olunacak malzeme miktarının hesabı yapılmalıdır.
     
  3. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    [​IMG]
    III. BÖLÜM

    HALILARIN SINIFLANDIRILMASI
    Günümüzde üretilen halılar; üretim şekline göre, kullanılan ham maddeye göre, kullandığı yere göre, bir desimetre karede ki ilme sa¬yısına göre ve ebatlarına göre sınıflandırılmaktadır.

    1. ÜRETİM ŞEKİLLERİNE GÖRE.
    a- El Halıları: Herhangi bir makine gücünden yararlanmadan, başlangıçtan bitimine kadar tamamen insan gücüne bağlı ve tek tek düğüm atılarak dokunan halılardır. Her el dokusu halının ayrı bir özel¬liği ve sanat değeri vardır.

    b- Makine Halıları: Makine halıcılığının memleketimizde 25-30 yıllık bir geçmişi vardır. Makine halıcılığı, el halıcılığı ile kıyaslanama¬yacak ölçüde çabuk ve verimli olup, makine gücüne dayanması ne¬deniyle az fakat bilinçli bir emeğe ihtiyaç gösterir. Makine halıcığında 8 saatlik bir çalışma devresinde, yaklaşık 1000 metrekare halı imal edilebilir. Fakat bu büyük üretim kapasitesine rağmen bir sanat değeri taşımazlar. Kullanılan renkler sınırlı olup 3-5 veya 8 rengi geçmez. Makine halılarında, el halısında olduğu gibi düğüm tekniği yoktur.

    2. KULLANILAN HAM MADDEYE GÖRE:
    a. Tamamen yünden dokunmuş olan halılar, (ilmesi, çözgüsü ve atkısı yün olan halılar)

    b. ilmesi Yün, çözgü ve atkısı pamuk olan halılar,

    c. ilmesi Yün, çözgü ve atkısı ipek olan halılar,

    d. ipek Halılar, (ilmesi, çözgüsü ve atkısı ipektir.)

    3. KULLANILDIKLARI YERE GÖRE:
    Halılar kullanıldıkları yerlere göre de çeşitli isimler almaktadır.
    a. Paspas Halılar: Genelde 40 x 40 cm. veya 50 x 50 cm bo¬yutlarında olup sandalye üzeri için 4-6 adet bir takım halinde dokunur.

    b. Heybe Halıları: Heybelerin arka yüzleri kilim ve heybe gözle¬rinin ön yüzleri halı olarak dokunur. 40 x 40 cm. veya 60 x 60 cm. boyutlarında olur.

    c. Yastık Halıları: Bu halılar, daha ziyade 6 tanesi bir takım ha¬linde kullanılır. Sedir ve divanlarda kullanılan yastıkların ön yüzeyleri¬ne geçirilir.

    d. Namazlık Halıları: Üzerinde namaz kılmak amacıyla yapılan, çoğunlukla mihrap desenli olan dokumalardır.

    e. Seccade Halılar: Aynen Namazlık gibi üzerinde ibadet etmek maksadıyla dokunan halılardır. Ebat olarak namazlıktan daha büyük boyutlardadır.

    f. Duvar, Sedir (Divan) Halıları: Genellikle dekorasyon amacıyla duvara asılan veya divan üzerine örtü olarak kullanılan halılardır.

    g. Yer Döşeme Halılar: Kelle, Taban, Büyük Taban ebatlarında dokunurlar. Yer döşemesi yada dekorasyon için kullanılırlar.

    4. BİR DESİMETRE KAREDEKİ İLME SAYISINA GÖRE :
    a- Ekstra ekstra ince. ( dm2de 3600 - 2401 ilme)
    60 x 60 Hereke, 50 x 50 Sivas, 50 x 50 Yağcıbedir.

    b- Ekstra ince: ( dm2de 2400 -1811 ilme)
    40x55 Yahyalı, 40 x 50 Ladik.

    c-ince: (dm2de 1810-1361 ilme)
    40 x 50 Taşpınar, 40 x 40 ince Anadolu, 40 x 40 Kalitedeki Malatya, Kars, Gördes, Ezine Yuntdağı, 30 x 50 Kula, 36 x 42 Bünyan, 38 x 38 ince Isparta (Hasgül)

    d-Orta: (dm2de 1360 - 671 ilme)
    32 x 40 Bergama, 26 * 40 Milas, 26 x 33 Isparta, 24 x 30 Döşeme altı.

    e-Kaba: (dm2de 670x214 ilme)
    22x28 Demirci, 18x28 Simav.

    5. EBATLARINA GÖRE:
    Paspas : 40 x 40 - 50 x 50 cm.
    Yastık : 50 x 90 -60 x 100 cm.
    Namazlık : 80 x 120 -100 x 150 cm.
    Seccade : 120 x 180 -140 x 220 cm.
    Kelle : 150 x 250 - 200 x 300 cm.
    Taban : 210 x 310-250 x 350 cm. Büyük Taban : 300 x 450
    Büyük Taban : 300 x 450

    6. DESENLERİNE GÖRE:
    a- Düz halılar,

    b- Desenli Halılar.

    Yukarıda kalitesi ve ebadı belirtilen 5.04 metrekarelik bir İsparta halı¬sına gidecek toplam malzeme miktarını bulmuş olduk. Bulunan mal¬zeme miktarına ne kadar para ödememiz gerekir?
    Malzeme Cinsi Toplam Malzeme Fiyatı Kg/ TL Tutarı TL.
    1-ilmelikYünlpi 15.120 kg. x 32.750TL = 495.180 TL.
    2-Pamuk Çözgülük 3.780 kg. x 22.200TL = 83.916 TL.
    3-Pamuk Atkılık 4.536 kg. x 22.220TL =100.699 TL.
    YEKÛN: 679.795TL.
    İşçilik ücreti hariç, 5.04 m2lik 26 x 33 kalite 180 x 280 cm. ebadındaki halımızın bize olan maliyeti 679.795 TL.dir. Toplam mali¬yeti, halının alanına bölersek 1 metrekaresinin maliyetini buluruz. 679.795: 5.04 = 134.879 TL
    NOT: Malzemenin nem durumu, dokuyucunun acemi oluşu, dokuyucunun ilme atarken uzun bağlaması gibi hususlar dikkate alı¬narak, metrekareye verilecek yün ipi miktarı, Teknik Tabloda gösteri¬len miktarlardan biraz fazla olmalıdır.
     
  4. Kayıtsız Üye

    Kayıtsız Üye Ziyaretçi

    Paylaşımlarınız için teşekkür ederim iyiki varsınız
     

Sayfayı Paylaş