1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

İsimden İsim Yapan Yapım Ekleri

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve ZeyNoO tarafından 6 Kasım 2012 başlatılmıştır.

  1. ZeyNoO
    Melek

    ZeyNoO ٠•●♥ KuŞ YüreKLi ♥●•٠ AdminE

    Katılım:
    5 Ağustos 2008
    Mesajlar:
    58.480
    Beğenileri:
    5.784
    Ödül Puanları:
    12.080
    Cinsiyet:
    Bayan
    Meslek:
    Muhasebe
    Yer:
    ❤ Şehr-i İstanbul ❤
    Banka:
    3.064 ÇTL
    İsimden İsim Yapan Yapım Ekleri

    -lik:
    Yer isimleri yapar: kömürlük, kitaplık, tuzluk, odunluk, ağaçlık, zeytinlik, çöplük...
    Alet ve araç isimleri yapar: başlık, kulaklık, gecelik, gözlük, önlük...
    Topluluk isimleri yapar: gençlik, insanlık, Türklük...

    Soyut isimler yapar: gençlik, insanlık, Türklük, çocukluk, hanımlık, kardeşlik, Müslümanlık, kulluk, erkeklik, bilgelik...

    Sınırlama, ayırma, ölçü tahsis anlamı taşıyan isimler yapar: bayramlık, kışlık, akşamlık, gömleklik, hediyelik, ömürlük, haftalık, aylık...

    Sıfatlara gelerek durum bildiren isimler yapar: iyilik, güzellik, küçüklük...

    Meslek isimleri yapar: öğretmenlik, doktorluk, veterinerlik, eczacılık, arıcılık, demircilik, kılavuzluk, rehberlik...
    Bu ekle türetilen ekler sıfat olarak da kullanılabilirler. İsimle sıfat arasında tür farkı olduğu için bu yönde soru sorulabilir:

    kışlıklar, kışlık odun;
    günlüğüm, günlük masraf;
    elbiselikler, elbiselik kumaş;
    turşuluklar, turşuluk biber;
    kiralıktan, kiralık daireden,
    satılıklar, satılık arsalar... ​

    -ce
    Dil isimleri yapar: Türkçe, Almanca, Arapça, Farsça..
    Yer isimleri yapar: Çatalca, Yenice, Çamlıca, Taşlıca, Ilıca...
    Hayvan ve bitki isimleri yapar: delice, karaca, kokarca, yumuşakça...

    -ci
    İsim, sıfat, zarf türetir:sanatçı, kiracı, inşaatçı, yolcu, çaycı, şakacı, duacı, milliyetçi, Türkçü, halkçı, sözcü, tiyatrocu, kemancı...
    gazeteci çocuk, şakacı insan...
    akılcı (davranmak), Atatürkçü (geçinmek)

    -li
    Soyut ve somut isimler ve sıfat türetir. Özel isimlere getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Kişinin nereli olduğunu bildirir:Ankaralı, Konyalı, köylü, kentli...
    Bir şeyin içinde daha çok ne bulunduğunu bildirir:Tuzlu, şekerli, acılı, tozlu...
    Soy, devlet bildirir: Osmanlı, Karahanlı, Selçuklu...
    Durum (medenî hâl) bildirir:Sözlü, evli, nişanlı...
    Renk bildirir; ikileme kurar: Mavili, yeşilli, kırmızılı, allı yeşilli, sarılı kırmızılı...
    Kişinin sahip olduğu özelliği bildirir: Bilgili, tecrübeli, akıllı, görgülü, saygılı, kültürlü, akıllı uslu...
    Diğerleri:Gönüllüler, gönüllü (kişiler)...İrili ufaklı, kadınlı erkekli...

    -siz
    -li ekinin olumsuzunu yapar. Ama -li ekini almış her kelimenin -siz ile olumsuzu yapılmaz:


    akıllı X akılsız doğru
    bilgili X bilgisiz doğru
    nişanlı X nişansız yanlış
    köylü X köysüz yanlış
    mavili X mavisiz yanlış ​

    İsim, sıfat ve zarf türetir: Korkusuz (çocuk), akılsız, susuz (topraklar), tatsız, güçsüzler, ölümsüz, eşsiz, yersiz yurtsuz (kaldım), kimsesiz, tarafsız (davranmalı)...

    -ki
    Zaman ve yer bildiren kelimelerden sıfat yapar. Bu sıfatlar isimleşebilir. -ki ve -kü şekillerinde kullanılır.
    bugünkü (maç), akşamki (fırtına), geceki (soğuk), bugünkünü, yarınkinden...
    Yer bildiren kelimelerde -de hâl ekiyle birlikte kullanılır:Aşağıdaki (sorular), aşağıdakiler, sınıftaki (öğrenciler), sınıftakiler, raftaki (eşyalar), yuvadaki (yavrular)...

    -ti
    Yansımalardan isim türetir:çıtır-tı, cızır-tı, şakır-tı, şıkır-tı, homur-tu, gıcır-tı, patır-tı

    Diğer ekler:

    • -e: göze (kaynak)...
    • -cil: etçil, otçul, insancıl, evcil, bencil, ölümcül...
    • -daş: vatandaş, yurttaş, gönüldaş, anlamdaş, meslektaş...
    • -gil: Aligil, Yaşargil, ancamgil...
    • -leyin: geceleyin, akşamleyin, sabahleyin, gündüzleyin...
    • -nci: birinci, üçüncü, sonuncu...
    • -er: üçer, beşer, yedişer, dörder, altışar...
    • -cİk: gelincik, kızılcık, elmacık, kulakçık, karıncık...

     

Sayfayı Paylaş