1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Kısaltma Grupları nelerdir ?

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 12 Kasım 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Bu gruplar genellikle isim-fiil, [Linkleri görebilmek için ÜYE olmalısınız!..]-[Linkleri görebilmek için ÜYE olmalısınız!..] ve [Linkleri görebilmek için ÜYE olmalısınız!..] gruplarının kısalması ve kalıplaşması sonucu oluşmuşlardır

    Bu grupların ortak özelliği, iki isim unsurundan meydana gelmeleri ve vurgunun ikinci unsurda olmasıdır.
    [h=1]a. İsnat Grubu [/h] Sıfat-fiil ve zarf-fiil grubundan kısalmıştır
    Karnı tok olan adam > karnı tok adam
    Başı açık olarak > başı açık

    İsim, sıfat ve zarf olarak kullanılır.
    Birleşik sıfatlar arasında da anlatıldı.
    gözü tok (insan), eli açık (arkadaş), sohbeti tatlı (insanlar), cebi dolu (adam)...
    iki düğmesi kopuk (palto)...
    Dili bir, gönlü bir, imanı bir insan yığını
    Görüyor varlığının bir yere toplandığını
    Kaç gözü yaşlıyı teselli etti.
    Şu çenesi düşüğe sen aldırma
    Gurbet akşamlarının bağrı yanık yolcusuyum.
    Bekir önce anlamadı, ağzı açık bir süre baktı.
    [h=1]b. Yükleme Grubu [/h] Sıfat-fiil ve isim-fiil grubundan kısalmıştır
    Yüzü aşkın olan > yüzü aşkın
    Kitabı tetkik etmek > kitabı tetkik
    Birinci unsur belirtme hâl eki alır.
    İnsanı takdir, memuru teftiş, küçük çocukları af, evi iyice tamir..
    Bu grup, cümlede ve kelime gruplarında isim ve sıfat olarak kullanılır.
    Yüzü aşkın insan meydanda toplanmıştı.
    Kitabı tetkik için görevliden izin istedi.
    [h=1]c. Yaklaşma Grubu[/h] Yaklaşma eki almış bir ismin başka bir isimle oluşturduğu kelime grubudur.
    Birinci unsur yaklaşma eki alır.
    Birleşik sıfatlarda anlatıldı.
    ]Fiilimsilerden kısalmıştır
    evine bağlı olan > evine bağlı
    fikrine müracaat etmek > fikrine müracaat
    başına buyruk olarak > başına buyruk
    Tatile düşkün (insanlar), cana yakın (arkadaş), geçmişe bağlı (bir yazar), sözüne sadık (dost), içe dönük (tehdit), dile kolay(işler)...
    Güzel sanatlara meraklı (kız), geleneklere çok bağlı (adam)...
    ]Bu grup, cümlede ve kelime gruplarında isim, sıfat ve sarf olarak kullanılır.
    Mehlika Sultan'a âşık yedi genç
    Gece şehrin kapısından çıktı.
    Yanında yirmiye yakın muhabir vardı.
    Adam, sırıklara bağlı fasulyelerin küçük, ürkek çiçeklerini gördü.
    Saatlerdir kapıya dönük oturuyordu.
    Yemeği gece yarısına yakın yediler.
    [h=1]d. Bulunma Grubu [/h] Bulunma eki almış bir ismin başka bir isimle oluşturduğu kelime grubudur.
    Birinci unsur bulunma eki alır.
    Haftada bir, dörtte üç, solda sıfır, yükte hafif, beş günde bir,
    ]Cümlede ve kelime gruplarında isim, sıfat ve zarf olarak kullanılır.
    Arada bir o meşhur kahkahasını atardı.
    Ekmeğin dörtte birini yanındakine uzattı.
    İşinde usta insanlarla bir arada çalışıyor.
    [h=1]e. Uzaklaşma Grubu[/h] Uzaklaşma eki almış bir ismin başka bir isimle oluşturduğu kelime grubudur.
    Birinci unsur uzaklaşma eki alır.
    İçten pazarlıklı (adam), kendisinden emin (adımlarla), benden gizli (iş), gözden ırak (bir köşe), yandan çarklı (kahve), estetik endişeden uzak (eserler)...
    ]Cümlede ve kelime grupları içinde isim, sıfat ve zarf olarak kullanılır.
    Bin yıldan uzun bir gecenin bestesidir bu.
    Bir öğle paydosunda herkesten geç çıktı sınıftan.
    Uzun bir yolculuktan sonra köye varmıştık.
    Sakin ve kendinden emin çalışıyor.
    Ondan daha idealistine rastlamadım.
    Evde çekirgeden bol ne var!
    [h=1]f. Vasıta Grubu[/h] Vasıta eki almış bir ismin başka bir isimle oluşturduğu kelime grubudur.
    Birinci unsur vasıta eki alır.
    Seninle dost (insanlar), bayrakla süslü (sınıflar), sırmayla işli (cepken)...
    Bu grup da sıfat-fiil veya zarf-fiil grubundan kısaltılmıştır.
    Seninle dost olan (insanlar) > Seninle dost (insanlar),
    bayrakla süslü olan (sınıflar) > bayrakla süslü (sınıflar),
    sırmayla işli olan (cepken) > sırmayla işli (cepken)
    parayla yüklü olarak >parayla yüklü
    ]Cümlede ve kelime grupları içinde isim, sıfat ve zarf olarak kullanılır.
    Garip çizgilerle dolu han duvarları
    Annesiyle dargın gitti.
    Bu kısaltma gruplarının dışında bazı kısaltma grupları daha vardır ki bunlar da çeşitli cümlelerden ve kelime gruplarından kısaltılmıştır.
    Derinden derine ırmaklar ağlar
    Uzaktan uzağa çoban çeşmesi
    Kokusuyla baş başa kaldı çiçekler
    Bir nefes olmuşum Fatih'in ordusunda
    Yürüyorum omuz omuza sipahilerle
    Aynalar baştan başa tenha
    Başka bir çerçevedir gitgide dünya artık.
    El ele tutuşarak yola koyuldular.
    [h=1]BİRLEŞİK İSİM [/h] Burada bahsedilecek olan birleşik isimler sadece özel kişi isimleridir.
    Bir kişinin özel adı olmak üzere bir araya gelen kelimeler topluluğudur.
    Muharrem Ergin, Yavuz Sultan Selim, Ali Şir Nevai, Yahya Kemal Beyatlı, Arif Hikmet Par, Ahmet Turan Alkan, Ömer Seyfettin, Ahmet Haşim, İkinci Kılıç Arslan, Kaşgarlı Mahmut, Yıldırım Beyazıt...
    Unvan sıfatları, insanların sosyal seviyelerini, makamlarını, mevkilerini, rütbelerini, statülerini bildirmek için isimlerden önce kullanılan sıfatlardır. Unvan sıfatları isimden önce gelirse unvan grubu veya sıfat tamlaması değil birleşik isim oluşur.
    Sultan Süleyman, Şah İsmail, Doktor Ömer, Profesöz Muharrem Ergin, Bay Mustafa, Prens Sebahattin, Mareşal Fevzi Çakmak, Şair Eşref, Onbaşı Mehmet, Öğretmen Salih...
    Birinci unsuru sıfat, ikinci unsuru özel isim olan kelime grupları zamanla sıfat tamlaması olmaktan çıkmış, birleşik isme dönüşmüşlerdir. Sıfat tamlamasında başta bulunan vurgu da bu birleşik isimlerde ikinci unsura kaymıştır.
    Ulubatlı Hasan, Deli Dumrul, İkinci Selim...
     

Sayfayı Paylaş