1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Kurallı Birleşik Fiiller

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 3 Mayıs 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Kurallı Birleşik Fiiller


    Yapılış şekilleri şunlardır:Fiil + yardımcı fiil

    Herhangi bir fiille “yazmak, vermek, bilmek, durmak, gelmek” yardımcı fiillerinden oluşur.
    Bu yardımcı fiilleri kendi anlamlarını tamamen yitirir, “yeterlik, tezlik, sürerlik ve yaklaşma” olmak üzere dört anlam ifade eder
    İki fiil arasına “-a,-e,-ı,-i,-o,-ö,-u,-ü” zarf-fiil eklerinden biri girer.


    1)Yeterlik Fiili:Fiil + “-E” + bil- şeklinde yapılır.
    Anlam:

    Ahmet bu işi başarabilir. Başarmaya gücü yeter. Yeterlik
    Bu imkân ve şerait, çok namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. Etmesi olası. Yeterlik Olasılık
    Yanınıza gelebilir miyim?İzin verir misiniz? Yeterlik İstek isteme, rica etme
    Herkes kendi işiyle ilgilenebilir. Buna izi var yeterlik izin verme


    Olumsuzu şöyledir:
    Gücü yetmezlik anlamı katıyorsa:
    Başar-a-bil-i-r › başar-a-ma-z
    Aç-a-bil-i-r-im › aç-a-ma-m
    Oku-y-a-bil-i-r-im › oku-y-a-ma-m
    Gel-e-bil-i-r-iz › gel-e-me-y-iz
    Gücü yetmezlik ihtimali içeriyorsa:
    Yaz-a-bil-i-r-im › yaz-a-ma-y-a-bil-i-r-im
    Oku-y-a-bil-i-r-ler › oku-y-a-ma-y-a-bil-i-r-ler
    İsteğe bağlı oluşta ihtimalin yüzde elli olduğu belirtiliyorsa:
    Doğ-a-bil-i-r › doğ-ma-y-a-bil-i-r
    Ol-a-bil-i-r › ol-ma-y-a-bil-i-r

    2)Tezlik Fiili:Fiil + “-İ” + ver- ve Fiil + “-İ” + gel- şeklinde yapılır.
    Anlam:

    Bana bir çay alıver. Tezlik, çabukluk
    Birden karşısına çıkıverdi. Apansızın
    Onu bir kenara atıvermişler Önemsememe, gelişigüzel yapma
    Beklemediğimiz bir anda çıkageldi Apansızın
    Olumsuzu:
    Kapıyı açıvermedi açmadı tezlik
    Kapıyı açmayıver açma önemsememe



    3)Sürerlik Fiili:Fiil + “-E” + kal-
    Fiil + “-E” + gel-
    Fiil + “-E” + dur- şeklinde yapılır.
    Anlam:
    Çocuk oturduğu yerde uyuyakalmış
    Bakakalırım giden her geminin ardından
    Sen vitrinlere bakadur, ben birazdan gelirim
    Eskiden beri böyle anlatılagelmiş.
    Bu birleşik fiil tekrar birleşik fiil yapılabilir.

    Çocuk oturduğu yerde uyuyakalabilir
    Beni burada alıkoyamazsınız.
    Sürerlik anlamını başka çekimler de verebilir:
    Geçen arabalara bakıp durdu.
    Olduğumuz yerde dönüp duruyoruz.
    Olumsuzu az da olsa yapılır:Uyuyakalmamış, yol kapalı olduğu için gecikmiş.


    4)Yaklaşma Fiili:Fiil + “-E” + yaz-
    Anlam:

    Merdivenden inerken düşeyazdı. Az kalsın düşüyordu / Az daha düşüyordu / Az kaldı ki düşüyordu / Düşmesine az kaldı.
    “Çeşmimden akan hun ile sagar dolayazdı
    Mecliste geçen gece yine kan olayazdı” (Baki)
     

Sayfayı Paylaş