1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Nazım Biçimleri Ve Türleri

Konusu 'Edebiyat / Kitap' forumundadır ve -araz- tarafından 25 Aralık 2012 başlatılmıştır.

  1. -araz-
    Ayyaş

    -araz- EYVALLAH... V.I.P

    Katılım:
    24 Aralık 2011
    Mesajlar:
    4.727
    Beğenileri:
    368
    Ödül Puanları:
    3.980
    Banka:
    439 ÇTL
    “Nazım biçimi” denince şiirlerin dize ölçü ve kafiyenin belirli bir nazım birimi temel alınarak gösterdiği özellik anlaşılmalıdır. Nazım birimi Halk Edebiyatında dörtlük Divan edebiyatında beyit günümüz şiirinde de dizedir.

    Nazım Biçimlerini 6 ana başlıkta ele alacağız:

    1. İslamiyet Öncesi Türk Şiiri Nazım Biçimleri
    2. Anonim Halk Şiiri Nazım Biçimleri
    3. Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri
    4. Tekke Edebiyatı Şiiri Nazım Biçimleri
    5. Divan Şiiri Nazım Biçimleri
    6. Yeni Türk Şiiri Nazım Biçimleri


    → Nazım Biçimleri
    Tekke Edebiyatı Şiiri Nazım Biçimleri
    İslamiyet Öncesi Türk Şiiri Nazım Biçimleri
    Anonim Halk Şiiri Nazım Biçimleri
    Aşık Edebiyatı Nazım Biçimleri
    Divan Şiiri Nazım Biçimleri
    Gazel
    Kaside
    Mesnevi
    Kıta
    Müstezad
    Rubai
    Tuyuğ
    Murabba
    Şarkı
    Terkib-i Bent
    Terci-i Bent
    Yeni Türk Şiiri Nazım Biçimleri
    Terza Rima
    Sone
    Triyole
    Serbest Müstezat
    Serbest Nazım
     
  2. aslann
    Ruhhastasi

    aslann Ülken İçin Yaşa Aşkın İçin Öl!

    Katılım:
    25 Temmuz 2009
    Mesajlar:
    6.970
    Beğenileri:
    499
    Ödül Puanları:
    5.330
    Cinsiyet:
    Bay
    Yer:
    MAVİ
    Banka:
    115 ÇTL
    1. MANİ

    Sözlü/anonim edebiyat ürünlerindendir.
    Dört mısradan meydan gelir.
    Yedili hece ölçüsüyle söylenir.
    Sevgi, tabiat, övgü, yergi, evlât sevgisi, ayrılık, hasret ve aşk konularını işler.
    İlk iki mısra doldurmadır, konuya giriş için söylenir. Son iki mısrada ise asıl söylenmek istenen verilir.
    Maniler, düz mani ve ayaklı (cinaslı, kesik) mani olarak iki grupta incelenir. Cinaslı manilerde mısra sayısı dörtten fazla olabilir.
    Söyleyeni belli olmayan, genellikle 7'li hece ölçüsüne göre söylenen dörtlüklerdir.
    Doğu Anadolu'da mani yerine bayatı sözü de kullanılmaktadır.
    Uyak düzeni aaba şeklindedir.



    2. TÜRKÜ

    Türkiye'nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirinin her çeşidini göstermek için en çok kullanılan ad "türkü"dür. Özel durumlarda ya da ezginin, sözlerin çeşitlemesine göre ninni, ağıt, deyiş, hava adları da kullanılmaktadır.
    Çağdan çağa ve yöreden yöreye içerik ve şekil olarak değişiklikler gösterebilir.
    Aşk, doğa, güzellik, kahramanlık, sosyal konular türkülerin konusunu oluşturur.
    Türküler aynı zamanda aşık edebiyatı nazım şeklidir. Yani söyleyeni belli türküler de vardır.
    Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.
    8‘li ve 11’li hece kalıbıyla söylenir.
    Bent ve kavuştak olmak üzere iki bölümden oluşur.
    Hecenin sekizli ve on birli ölçüleriyle yazılır.
    Türküler ezgilerine göre divan, usulsüz, bozlak, koşma, hoyrat, kayabaşı, Çukurova gibi çeşitlere ayrılır.


    3. Ninni

    Anonim/sözlü ürünlerdendir.
    Türkü çeşitlerinden biridir.
    Çocuğun uyumasının sağlanması ya da ağlamasının durması için, sade bir dille ve hece ölçüsüne göre ezgili olarak söylenen türkülerdir.
    Söyleyeni belli olmayan bu ürünler dörtlüklerden ve nakarat bölümlerinden oluşur.
     
  3. aslann
    Ruhhastasi

    aslann Ülken İçin Yaşa Aşkın İçin Öl!

    Katılım:
    25 Temmuz 2009
    Mesajlar:
    6.970
    Beğenileri:
    499
    Ödül Puanları:
    5.330
    Cinsiyet:
    Bay
    Yer:
    MAVİ
    Banka:
    115 ÇTL
    1. KOŞMA

    Âşık edebiyatında en çok sevilen ve kullanılan nazım şeklidir.
    Dört dizeli bentlerden oluşur.
    Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.
    11’li hece ölçüsüyle (6+5 ya da 4+4+3 duraklı olarak) yazılır/söylenir. 4+3 ve 4+4 kalıbıyla söylenmiş koşmalar da vardır.
    Şair son dörtlükte mahlâsını söyler.
    Uyak düzeni abab cccb dddb... şeklindedir. İlk dörtlüğün uyak düzeni xbxb ya da aaab şeklinde de olabilir.
    Koşmalar genellikle lirik konularda söylenir.
    Aşk, güzellik, tabiat, sevgi vb konular işlenir.
    Koşmalar konularına göre güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt gibi nazım türleri içerir.
    Karşılıklı konuşma (dedim-dedi) biçiminde olan koşmalar da vardır.
    Önemli koşma şairleri Köroğlu, Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan, Gevherî, Erzurumlu Emrah, Âşık Ömer.

    1) GÜZELLEME

    İnsan, tabiat, aşk, sevgi sevgilinin güzelliklerinden bahseden şiirlerdir. Koşma nazım şekliyle yazılır.
    Lirik şiirlerdir.
    En önemli şairi Karacaoğlan’dır.

    2) KOÇAKLAMA

    Coşkun ve yiğitçe bir üslûpla yiğitlik, kahramanlık ve savaş konularını işler.
    Epik şiirlerdir.
    Koşma şeklinde söylenir.
    Edebiyatımızda Köroğlu ve Dadaloğlu koçaklama şairi olarak tanınır.

    3) TAŞLAMA

    Bir kimseyi veya toplumun bozuk yönlerini eleştirmek için yazılan şiirlerdir.
    Koşma nazım şekliyle yazılır.
    Aşık Dertli, Bayburtlu Zihni, Ruhsati ve Develili Seyrani önemli taşlama şairleridir.
    Divan edebiyatındaki adı hicviye’dir.

    4) AĞIT

    Sevilen bir kişinin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getirmek amacıyla ve koşma nazım şekliyle yazılan şiirlerdir.
    İslamiyet öncesindeki adı sagu, Divan edebiyatındaki adı “mersiye”dir.
    Anonim halk edebiyatında da ağıtlar olmakla birlikte ağıtlar âşık tarzı Türk edebiyatına aittir.
    Doğal afetler, ölüm, hastalık vb. çaresizlikler karşısında korku, heyecan, üzüntü, isyan gibi duyguları ifade eden ezgili ürünlerdir.
    Ağıt söyleme işine ağıt yakma, ağıt söyleyenlere ise ağıtçı denilmektedir.
    Koşma nazım şekliyle söylendiğine göre dörtlüklerden oluşur.
    Kafiye şeması koşmadaki gibidir.

    2. SEMAİ

    Aruzla ve heceyle yazılan olmak üzere iki türlü semai vardır.
    Heceyle yazılanlar koşmaya benzer.
    Tek fark dizelerin hece sayısıdır.
    Semai sekizli kalıpla yazılır.
    Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.
    Dörtlüklerden oluşur.
    Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.
    Uyak düzeni aynıdır.
    Sevgi, güzellik, ayrılık ve doğa konularını işler.
    Karacaoğlan ve Erzurumlu Emrah bu alanda meşhurdur.


    3. VARSAĞI

    Toroslardaki Varsak (Avşar) boyunun özel bir ezgiyle söylediği türkülerden geliştirilmiş bir nazım biçimidir.
    Kendine özgü bestesi vardır.
    Epik şiirlerdir.
    Sert, yiğitçe bir söyleyişi vardır.
    Hecenin 8’li kalıbıyla yazılır.
    Genellikle “bre, bre hey, hey, be hey” gibi ünlem sözcüklerine yer verilir.
    Kafiyelenişi koşmayla aynıdır.
    Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır.
    Dadaloğlu ve Karacaoğlan varsağılarıyla ünlü iki şairdir.


    4. DESTAN

    Âşık şirinin en uzun nazım biçimidir. (Anonim destanlardan farklıdır.)
    Dörtlüklerden oluşur.
    Dörtlük sayısı konuya göre değişir. Kimi destanlarda yüzü geçer.
    Savaşlar, kahramanlıklar, ayaklanmalar, kıtlıklar, doğal afetler, salgın hastalıklar, eşkıya ve ünlü kişilerin serüvenleri, gülünç olaylar, toplumsal taşlama ve eleştiri, atasözleri, hayvanlar destanlara konu olur.
    Destan koşma gibi kafiyelenir: abab cccb dddb... İlk dörtlüğün uyak düzeni: xbxb şeklinde de olabilir.
    Hecenin daha çok on birli kalıbıyla yazılır/söylenir. Sekizli kalıpla söylenenler de vardır.
    Destanların kendine özgü bir ezgisi vardır.
    Destanda da şair son dörtlükte mahlâsını söyler.
    Seyranî ve Âşık Ömer bu alanda ünlüdür.
     
  4. aslann
    Ruhhastasi

    aslann Ülken İçin Yaşa Aşkın İçin Öl!

    Katılım:
    25 Temmuz 2009
    Mesajlar:
    6.970
    Beğenileri:
    499
    Ödül Puanları:
    5.330
    Cinsiyet:
    Bay
    Yer:
    MAVİ
    Banka:
    115 ÇTL
    1. İLÂHÎ

    Allah aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan/söylenen şiirlerdir.
    Özel bir ezgiyle okunur.
    İlâhîler tarikatlere göre türlü adlar alır: Mevlevîlerde âyin, Bektaşîlerde nefes, Alevilerde deme (deyiş, deme), diğer tarikatlerde de cumhur yada ilâhî denir.
    Deme, Alevî ve Kızılbaş şairlerine aittir. Bestelenir. 8’li kalıpla söylenir.
    İlâhîleriyle en çok Yunus Emre (XIII. yy.) ünlenmiştir.
    İlâhî, yedili, sekizli ve on birli hece ölçüsüyle yazılır.
    Dörtlük sayısı 3-7 arasındadır.
    Kafiye düzeni koşmaya benzer: abab cccb dddb... İlk dörtlüğün uyak düzeni xbxb ya da aaab şeklinde de olabilir.

    2. NEFES

    Bektaşî şairlerinin yazdıkları tasavvufî şiirlerdir.
    Nefeslerde genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücut (varlığı birliği) kavramı anlatılır. Bunun yanı sıra Hz. Muhammet ve Hz: Ali için övgüler de söylenir.
    Edebiyatımızda Pir Sultan Abdal nefesleriyle ünlüdür.

    3. NUTUK

    Tekke önderlerinin tarikata yeni giren dervişlere tarikatın ilkelerini öğretmek amacıyla söyledikleri didaktik şiirlerdir.

    4. DEVRİYE

    İlâhîye benzer. Ezelden beri var olan insan ruhunun Allah’tan gelip tekrar Allah’a dönmesi düşüncesini işleyen şiirlerdir.

    5. ŞATHİYE

    Dinin ilkelerinden, inançlardan alaycı bir dille söz ediyormuş gibi söylenen şiirlerdir.
     
  5. aslann
    Ruhhastasi

    aslann Ülken İçin Yaşa Aşkın İçin Öl!

    Katılım:
    25 Temmuz 2009
    Mesajlar:
    6.970
    Beğenileri:
    499
    Ödül Puanları:
    5.330
    Cinsiyet:
    Bay
    Yer:
    MAVİ
    Banka:
    115 ÇTL
    1. TERZA-RİMA

    Servet-ı Fünun şairleri tarafından batıdan alınarak edebiyatımıza kazandırılmış nazım biçimidir.
    Üç dizeli bentlerden oluşur, son bent tek dizeden meydana gelir.
    Kafiye düzeni örüşük kafiyedir. aba bcb cdc e

    2. SONE

    Servet-i Fünun döneminde Fransız edebiyatından alınmıştır.
    On dört mısradan oluşur.
    Özellikle lirik konular işlenir.
    Kafiye şeması: abab abba ccd ede

    3. TRİYOLE

    On mısralı bir nazım biçimidir. aaaa aabb bb

    4. SERBEST MÜSTEZAT

    Müstezat’ın daha özgürce kullanılmış biçimdir. Servet-ı Fünun ve Fecr-ı Ati şairlerince kullanılmıştır. Serbest müstezatta nazım nesre yaklaştırılmıştır, belirli bir kafiyeleniş görülmez.
     

Sayfayı Paylaş