1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Osmanlı Para Keseleri

Konusu 'Osmanlı Tarihi' forumundadır ve Suskun tarafından 9 Ocak 2011 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Osmanlı Para Keseleri
    [​IMG]
    Osmanlı kültüründe önemli bir yeri olan para keseleriClick here to enlarge atlasından iğne oyalısınaClick here to enlarge ipeğinden püsküllüsüne kadar bin bir çeşitti...



    [​IMG]
    Doğanın bir parçası olan insan; canlıClick here to enlarge kıpır kıpırClick here to enlarge hareket eden bir ortam içinde ilk çağlardan beri yaşamını sürdürürkenClick here to enlarge daima gördüğünüClick here to enlarge duyduğunuClick here to enlarge hissettiğini bin bir çeşit şekiller bularak çizdiClick here to enlarge boyadıClick here to enlarge yonttuClick here to enlarge dokuduClick here to enlarge işlediClick here to enlarge ördüClick here to enlarge giyindiClick here to enlarge süslendiClick here to enlarge birçok objeyi süsledi... Ve yaşamına duygusalClick here to enlarge sanatsal bin bir anlam kattı. Konumuz olan Osmanlı devrinin küçücük ‘para keseleri’ de aynı eylemin bir ürünü olarak karşımıza çıkıyor.




    [​IMG]
    SEVGİNİN NİŞANESİ
    Kese; madeni paraların konulduğu ağzı bağlanıp çözülenClick here to enlarge günlük yaşamda kullanılan küçük bir torbacıktır. Bu para kesesinin yanında ondan daha küçük mühür kesesi ve yuvarlak saat kesesi üçlü bir takım olarak hazırlanırdı. Bunun yanında sigara içenlerin bir de tütün kesesi vardı.



    [​IMG]
    Bu keseleri erkekler günlük yaşamlarında üzerlerinde taşırlardı. Para kesesiClick here to enlarge tütün kesesiClick here to enlarge bele sarılan kuşak arasına veya giysi ceplerine sokulurdu. Zarif gençlerClick here to enlarge deriden yapılmış tütün keselerinin bağcıklarını bileklerine geçirirlerdi. Mühür kesesi ise ince bir kaytan ile boyna asılırdı. Önemli bir mühür taşıyan kişilerClick here to enlarge gece mühür keseleriyle yatarlardı. Kese içine konan saat iseClick here to enlarge madeni bir zincirle boyundan geçirilip cebe veya kuşak arasına yerleştirilirdi. Bu gümüş veya altın zincir ile kese içindeki saatClick here to enlarge erkeğin süs takısı yerine geçerdi. BöyleceClick here to enlarge yaşam içinde fonksiyonel rolü olan keselerClick here to enlarge aynı zamanda bir süs objesi gibi gururla kullanılırdı. Keselerin yapımında görülen ilginç sanatsal bezemelerClick here to enlarge kadının el becerisininClick here to enlarge inancınınClick here to enlarge geleneğininClick here to enlarge erkeğine duyduğu sevginin bir nişanesi gibiydi. İşte bu renkliClick here to enlarge süslü keseciklerClick here to enlarge sanki paranınClick here to enlarge mührün ve saatin gücüneClick here to enlarge önemine karşılık sanatın ve maneviyatın da önemli olduğunu vurguluyorlardı. İnsan bunları her kullandığındaClick here to enlarge maddeyle duygunun ve sanatın bir arada oluşunun zevkine varıyordu.


    [​IMG]
    ALLI PULLU KESELER
    Osmanlılarda kese 1500-1600’lerde bir para birim ölçüsüydü. Ve çok eskiden beri Anadolu’da ve Osmanlı İmparatorluğu’nda esnaf arasında yardım sandığı rolündeClick here to enlarge ‘esnaf kesesi’ denilen altı ayrı kese bulunurdu: Atlas KeseClick here to enlarge Yeşil KeseClick here to enlarge Örme KeseClick here to enlarge Kırmızı KeseClick here to enlarge Beyaz KeseClick here to enlarge Siyah Kese. Bu keselerin alacak verecekClick here to enlarge yardımlaşma ile ilgili farklı rolleri vardı. Hepsine ayrı ayrı akçeClick here to enlarge altın para ve evrak konurdu.

    Artık geçmişte kalan bütün bu keseciklerClick here to enlarge yaşamla ilgili ne güzel mesajlar iletiyorlar... KaplumbağaClick here to enlarge kuşClick here to enlarge kartalClick here to enlarge horoz figürleri; bitkilerClick here to enlarge dallarClick here to enlarge yapraklarClick here to enlarge tohumlarClick here to enlarge renk renk çiçekler; ay yıldızlarClick here to enlarge çizgilerClick here to enlarge dalgalarClick here to enlarge desenlerClick here to enlarge tellerClick here to enlarge pullarClick here to enlarge boncuklarClick here to enlarge Osmanlıca dörtlüklerClick here to enlarge tuğralar... Doğanın verilerineClick here to enlarge insanın yaratıcı katkıları girince gözler önüne işte böyle güzelClick here to enlarge görsel bir sanat şöleni seriliveriyor.




    [​IMG]
    Sıraladığımız bu keselerden bir kısmıClick here to enlarge tığClick here to enlarge şiş ve iğne oyasıylaClick here to enlarge renkli ipek ve pamuk iplikleriyle genellikle kandil şekli verilerek örülürdü. Ayrıca keselerin ağız çevresi çeşitli oyalarla süslenir; keselerin dibine ve kese bağcıklarının iki ucuna çok güzel çiçek motifleri örülürdü. PapatyaClick here to enlarge boru çiçeğiClick here to enlarge gülClick here to enlarge karanfil veya minik minikClick here to enlarge renk renk püsküller bağlanırdı.

    Kandil formundaki keselerin dip kısmındaki motiflere ‘badem’ denir. ÜstteClick here to enlarge ağız kısmındaki iki bordüre ‘kuşak’ adı verilir. Kesenin orta yerindeki süslemeye de ‘göbek’. Örgü keselerin içinde üst sınıfın kullandığı en lüks keseler ise altın gümüş simle örülenlerdir. Bunun yanında atlastanClick here to enlarge desenli ipek kumaşlardan yapılanlar da şık keseler arasında yer alırdı. Renk renk boncukluClick here to enlarge kıpır kıpır hareketli keseleri kentlerden köylere kadar erkekler de kadınlar da severek kullanmışlardır.



    İĞNE OYASIYLA BİR BAŞKA GÜZEL

    Bütün bu çeşitlemelerin içinde iğne oyasıyla yapılan keseler ayrı bir zarafet örneğidir. İğne oyalı keseleriClick here to enlarge gelinlerClick here to enlarge genç kadınlar kuşaklarınaClick here to enlarge bel kemerlerine asarak küçükClick here to enlarge şık abiye bir çanta gibi kullanırlardı. Ayrıca bu keselerClick here to enlarge bir çiçek demeti gibi yakın akrabalara gelinin çeyiz armağanı olarak da verilirdi. Çeyiz sergisindeClick here to enlarge sanatsal değeri yüksek keselerClick here to enlarge kadın el sanatlarının küçük güzel bir dalı olarak değerlendirilirdi. Bebelere armağan olarak örülen minicik iğne oyalı keselere bir altın para konarak bebenin omzunaClick here to enlarge yastığınaClick here to enlarge beşiğine iğnelerlerdi. Kız bebeğe pembeClick here to enlarge erkek bebeğe mavi veya kırmızı kese vermek gelenektendi.

    Düğün törenleri sırasında şehirlerde ve köylerde damatlara armağan olarak verilen keseler ise çok süslü ve gösterişli olurdu. İçine de altın veya gümüş para konurdu. Şehirlerde üst sınıftan damada hediye olarak hazırlanan kırmızı atlas keselerin üzerine altın ve gümüş sırma ile dival işi nakşedilirdi. Ay yıldızClick here to enlarge tuğralarClick here to enlarge çiçeklerClick here to enlarge dallarClick here to enlarge budaklarClick here to enlarge hepsi iyi temennilerin sembolleriydi. Orta sınıfın damat keseleri de genellikle yeşil çuhadan yapılırdı ve kesenin çevresindeki çuha ince ince kesilerek çayır çimen ve çiçek şekilleri verilerek süslenirdi. Üzeri de renkli ipek iplikleriyle zincir işiyle bezenirdi. Çayır çimen sevgininClick here to enlarge muhabbetinClick here to enlarge mutluluğun sembolüydü. Köy damatlarına siyah kumaş üzerine pul ve boncukla bezenmişClick here to enlarge ağız kısmı kartal motifliClick here to enlarge kenarları oyayla süslüClick here to enlarge aralarına kuru karanfiller serpili keseler düğün sırasında armağan olarak verilirdi. Kuru karanfiller de kesenin parfümüydü. Ve bu kartal şekli verilerek yapılan keselerClick here to enlarge damadın güçlüClick here to enlarge varlıklı olması isteğini dile getirirdi.



    [​IMG]
    ‘KESENE BEREKET’...
    İşte böyle yüzyıllardır yaşam içinde kullanılan keseler 20. yüzyılda kentlerde kullanılmaz oldu. 1980’lerden sonraClick here to enlarge madeni para keselerini köylülerin bir kısmı da bıraktılar. Çünkü kağıt para arttı ve cüzdanlar keselerin yerini aldı. Ama keseler dilimizde deyimlerde devam ediyor: ‘Kesene bereket’Click here to enlarge ‘kesen doluysa çık ortaya’Click here to enlarge ‘o kesesini doldurmaya bakar’Click here to enlarge ‘kesesi boş küfesi boş’Click here to enlarge ‘kesenin ağzı açılmaya görsün’Click here to enlarge ‘hadi hadi bol keseden atma’Click here to enlarge ‘akarın varken keseni doldur’Click here to enlarge ‘kesesinde akrep var’Click here to enlarge ‘kesenin dibi göründü’ ve diğerleri... Masallarımızdaki altınClick here to enlarge gümüş keseler de hâlâ süsler hayalleri... Rüya tabirlerine göre rüyada kese görmekClick here to enlarge işlerinizin iyi gitmesi sonucu bol para kazanacağınıza işarettir. Dolu kese görmek deClick here to enlarge ömrünüzün sonuna dek rahat ve zengin bir hayat süreceğiniz şeklinde yorumlanır. Bir kese deyip geçmeyelim... Burada dile getirmeye çalıştığımız keselerClick here to enlarge günümüzün şık gece çantalarına model olarak da değerlendirilemez mi? Onların üzerinde yüzlerce yılın getirdiği kadın el sanatlarının kültür birikiminin güzelClick here to enlarge heyecan verici örnekleri var.
     

Sayfayı Paylaş