1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Osmanlı Rumeli İstihbarat Teşkilatı Martolos'lar

Konusu 'Osmanlı Tarihi' forumundadır ve Suskun tarafından 7 Şubat 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    [​IMG]
    Osmanlı Rumeli İstihbarat Teşkilatı Martolos'lar

    Genel anlamda Martoloslar, gerek Osmanlı kaynaklarında gerek ise yabancı kaynaklarda değişik şekilde isimleri geçmekte idi.

    Kaynaklarda yaygın olarak Martolos şekli kullanılmasına karşın; Martaloz, Martoloz, Martuluz, Martilos ve Martulos gibi yazılış ve söyleniş şekillerine de rastlanmaktadır.

    Martolos kelimesi Balkanlarda, Osmanlı İmparatorluğu hakimiyeti altında; bulunmuşolan milletlerin dillerine de geçmiştir.

    Nitekim Sırpça;Martanoş,
    Martaluzi; Macarca’da Martaloz, Martaloc ;
    Çekçe’de Martaloz ve Martalous şekillerinde kullanılmaktadır.

    Martolos kelimesinin menşeinin Grekçe’den geldiği hemen hemen kesindir. KelimeYunanca ‘’Amartolos’’ (bozulmuş,yolunu şaşırmış anlamında) ya da ‘’Armatolos’’(Silahlı, Silah taşıyan anlamında)‘dan Osmanlı Türkçesine kısalmış şekliyle“Martolos”olarak geçmiştir.

    Martolos kelimesinin adını taşıyan teşkilat, Bizans menşeli olup “Silahlı Nöbetçi,Milis Mensubu” anlamına gelmektedir.


    Osmanlılar İmparatorluğu Bizans topraklarını ele geçirmeye başladıkları andan itibaren, yerlilerden bazılarını hizmetlerinde kullanarak bunların silah taşımalarına vedolaşmalarına izin vermiş, bu yerliler arasında Martoloslar da yerini almışdır.

    Osmanlı İmparatorluğu, Balkanları Fethettikleri zaman buralarda yeterli ölçüde Müslüman Türk nüfusu yoktu. Anadolu’da Türk Askeri birlikleri de henüz tam anlamıyla kurulmamış olduğundan, Fetih edilen yerlerdeki yönetici kademesindeki Türklerin, geniş Balkan topraklarında ihtiyaç duydukları İnsan gücü,daha doğrusu asker gücü açığını kapamak zorundaydılar.

    Bu Sebepler den ötürü Yönetici Türkler, Balkanlardaki eski küçük toprak sahipleri ve küçük asilzade gruplarını ya yerlerinde bıraktılar ya da yeniden teşkilatlandırdılar.Bu teşkilatlandırılan gruplardan biride Martoloslar dır.Martolosların, Osmanlı idari yapısına katılması ise mevcut şartların kabulü, onların eski toplumsal ve iktisadi durumlarının kabulü, kuvvetlendirilmesi ve genişletilmesiyle mümkün olabilmiştir.Martolosların Osmanlı Devlet yapısı içerisinde bulunmaları tarihi literatür içerisinde değişiklik göstermektedir.Örnek olarak; Martoloslar, kuruluş devresinde haberci ve casus olarak hizmette bulunurken XV. yüzyılda yapılan değişiklerle akıncı, kale muhafızı, derbend ci ve maden bekçisi gibi askeri görevleri bulunan bir teşkilat olarak karşımıza çıkmaktadır.

    Martolosların Osman Gazi ile Orhan Bey zamanlarında, mevcut olduklarına dair ilkOsmanlı kaynaklarında bilgiler bulunmaktadır.

    Osman Bey döneminde İnegöl tekfurunun, 200 kişilik bir kuvvetle kurduğu pusuyu bir Martolos gelerek Osman Bey’e haberdar etmiştir.


    Aşık Paşazade de ise haberci ve casus manasına gelen Martolos’un Orhan Bey döneminde Süleyman Paşanın Rumeli’ye geçerek Konur Hisarı’nı fethetmesisırasında Gelibolu yöresinden haber getirdiği kayıtlıdır.

    Aşık Paşazade, Rumeli’de bir süre kalması sebebiyle, Türklerin hizmetindekiHıristiyanlar için kullanılan bir terim olan “Martolos” tabirine aşinalığından ötürü , Martolosları açıkça haberci ve casus olarak tanımlamıştır.

    XV.yüzyılın ilk yarısından itibaren Osmanlı İmparatorluğu, Martolos teşkilatı üzerinde birtakım değişiklikler yapmışlardır. II-Murad zamanında Martolosların idari sistem içerisine kabul edilmeleriyle mevcut teşkilatlarının genişlediği ve geliştirildiği görülmektedir.Martolos teşkilatının askeri kimlik kazanması 1421 veya 1438 tarihlerindeyapılan değişiklikle mümkün olmuştur.

    [​IMG]
    Osmanlı İmparatorluğu’nun sınır bölgelerinde gelişmiş ve sağlamlaşmıştır. Askeri Martoloslar XV. yüzyılın ikinci yarısı ve XVI. yüzyılın başında Vidin, Kuzey Sırbistan, Bosna, Dalmaçya ve Arnavutluk havalisinde bulunan hudut boylarında kale muhafızlığı görevini yapmaktaydılar.

    Kanuni Sultan Süleyman devrinde Martolosların yalnız hudut boylarında değilhudutların gerisinde de muhafız ve derbendçi olarak hizmet ettiklerini görüyoruz.

    1548 tarihli İzvomik Sancağı Kanunnamesine göre Martoloslar, dağlarda ve ormanlarda mesken tutarak, şehir ve kasabaları basacak olan haramilere karşı buraları muhafaza edecek ve emniyetin sağlanmasını temin edecek Martolos (derbend) birligi olarak tesis edilmiştir.

    Martolos organizasyonu Bosna ve Dalmaçya havalisinde Sırp-Hırvatlardan,Macaristan’da Macarlardan olduğu gibi her bölgede kendi ahalisindenseçilmiştir.

    Seçilenlerin çoğunluğu bölgelerinde küçük toprak sahipleri ve küçük asilzadegrupları içerisindeydi. Dini bakımdan Martolosların başlangıçta hemen hementamamı Ortodoks Hıristiyan olmasına karşın, sonraları diğer mezheplere’ mensup olanlar da görülmüştür.

    Martolosların yönetici kademesinde bulunanlarının müslüman olmalarına ise dikkat edilmekteydi.

    Martolosluk hizmeti ırsi olup babadan oğula geçtigi gibi, oğul yoksa yakın bir akrabaya da geçebilirdi.Hizmete gelmeyen ya da görevini kötüye kullanan Martoloslarıngörevine son verilirdi.

    [​IMG]

    Emrah BEKCİ Araştırmacı Yazar​
     

Sayfayı Paylaş