1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Osmanlıcada ''G''ile başlayan kelimelerin anlamları

Konusu 'Türkçe Sözlük' forumundadır ve arz-ı hal tarafından 4 Ocak 2012 başlatılmıştır.

  1. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GABANE
    Kişinin fikir ve tedbirinin zayıf ve eksik olması.
    GABARİ
    Fr. Kara nakil vasıtalarındaki yükün yükseklik ölçüsü.
    GABAVET
    Ahmaklık, anlayışsızlık, bönlük, kalın kafalılık. (Fıtnetin zıddı)
    GABAVET-İ MÜCESSEME
    Büyük ahmaklık.
    GABB
    Sıtmanın gün aşırı tutması.
    GABE
    Sık ormanlar, balta girmemiş koru ormanı.
    GABEN
    Rey ve tedbirin zayıf ve eksik olması.
    GABER
    Büyük meşakkat.
    GABERE
    Ağaçlık yer. * Bir şey üzerine çökmüş toz.
    GABES
    Karanlık gece. * Biraz bulanık renkte olan beyazlık.
    GABEŞ
    (C.: Agbâş) Gecenin sonu.
    GABGAB
    (C.: Gebâgıb) Çifte gerdan çene altı. Şakak.
    GABÎ
    Anlayışsız, ahmak, bön.
    GABÎ
    Ahmaklık eden, budalalık eden.
    GABÎBE
    Sabah sağılan koyun sütünün üzerine akşam yine sağıp, ertesi güne bekletilip ekşiyen süt.
    GABİN
    Aldatıcı, hilekâr, alışverişte hile eden.
    GABİR
    İstikbal. * Gr: Gelecek zaman. * Kalan.
    GABÎSE
    Keş ile karıştırılmış yağ.
    GABÎT
    (C: Gubut) Çukur yer. * Bir dere ismi. * Üstüne mıhfe bağlanan çok kuvvetli hayvan.
    GABİYY
    Zekâsı az olan. Geri zekâlı.
    GABN
    Alışverişte hile ile çok kazanmak. Haram olan alışveriş.
    GABN
    Aldatmak. Hud'a. * Noksan etmek, noksanlaştırmak.
    GABN-I FÂHİŞ
    Bir alışverişde veyahut ticari anlaşmada taraflardan birisinin nisbetsiz şekilde fazla aldanması.
    GABR
    Bâki olmak, ebedi olmak. * Memede kalan süt bakiyyesi.
    GABRA
    Yeryüzü, toprak, arz. * Nebat envâından bir nev'i. * Kuraklık, kıtlık. * Çok tuzlu. * Toprak rengi.
    GABS
    Karıştırmak.
    GABT
    Koyun semiz mi diye el ile yoklamak.
    GABTA
    (Bak: Gıbta)
    GABYE
    Büyük taneli olan şiddetli yağan yağmur.
    GAD
    Gelen, gelici.
    GAD
    (Gadâ, gaden) Yarın, ertesi.
    GADA
    Öğle yemeği. (Bak: Gıda)
    GADA
    (Gazâ) (Gadat. C.) Dağ armudu ağaçları. Dikenli ağaçlar. * Ateşi uzun müddet devam eden seksek ağacı.
    GADAB
    (Bak: Gazab)
    GADAİR
    (Gadire. C.) Saç örgüleri.
    GADAK
    Çok fazla, bol, kesir.
    GADARÎF
    (Gudruf. C.) Kıkırdak kemikleri, kıkırdaklar.
    GADAT
    Sabahın erken zamanı. Sabah vakti.
    GADDAR
    Kahredici, öldürücü. Ahdine vefâ etmeyip hıyânet eden. Hâin, zâlim, çok zulmeden.
    GADDARANE
    f. Acımadan, merhametsizcesine, zulmedercesine.
    GADDARE
    Arapların cenbiyesine benzer pala nev'inden bir silâh.
    GADE
    Bedeni yumuşak olan kadın.
    GADEN
    Yarın, yarınki gün.
    GADİR
    (A, uzun okunur) Gadreden, fenalık eden, zulmeden, hıyanet eden.
    GADÎR
    Durgun su, gölcük, sel suyu birikintisi.
    GADÎRE
    (C: Gadâir) Saç örgüsü. * Çulha çukuru.
    GADİRÎ
    (Gadiriyye) Gölde yaşayan hayvan veya bitki.
    GADİR-İ NEFS
    Nefse fenalık eden.
    GADİYYE
    (C.: Gadiyyât) Tan ağarmasıyla güneş doğması arası, sabahın erken saatleri.
    GADN
    Sarkık ve sülpük olmak.
    GADR
    Hâinlik, vefâsızlık, merhametsizlik. Muâmelede aldatmak.
    GADRDÎDE
    f. Gadir görmüş, kendisine haksızlık edilmiş olan.
    GADR-I MUTLAK
    Mutlak gadr, zulüm.
    GADVE
    Sabahtan öğle vaktine kadar yürümek.
    GAF
    Ağaç cinslerinden bir nevi.
    GAF
    Fr. Beceriksizce ve yersiz söz yahut davranış.
    GAFA
    Her şeyin kemi ve yaramazı. * Toza benzer bir âfet. (Hurma koruğunun üstüne gelip olgunluktan men'eder ve lezzetini bozar.)
    GAFAK
    Yağmurun yavaş yavaş yağması.GAFER (Gufâr)Ğ : Kadının baldırında, alnında veya başka yerinde olan kıl.
    GAFFAR
    (Gufran. dan) Günahları örten, günahları bağışlayıcı. Mağfireti çok. * Kullarının günahlarını afveden Cenâb-ı Hak (C.C.)
    GAFFAR-ÜZ-ZÜNUB
    Günahları örten, affeden Allah (C.C.)
    GAFÎ
    Her şeyin kemi, yaramazı, kötüsü.
    GAFİL
    Dikkatsiz, iyi düşünmeyen, uyanık olmayan. Haberi olmayan, ihtiyatsız, başına geleceği önceden düşünmeyen. Allah'ı unutan. Kendi gayr-ı meşru zevkine dalan. (Günde bir taşı binâ-yı ömrümün düştü yere,Can yatar gafil, binası oldu viran bîhaber. (Niyazi-i Mısrî)
    GAFİLÂNE
    f. Körü körüne, ihtiyatsızca, dalgınlıkla. Gafilcesine.
    GAFİLEN
    Habersizce, gafil olarak.
    GAFİR
    Mağfiret eden, kusurları örten, afveden Allah (C.C.)
    GAFÎR
    Çok fazla, sayısız, kalabalık. * Örten, etrafını çeviren. * Umumi. * Boyun, boğaz ve kafada olan tüyler.
    GAFİR-ÜZ ZENB
    f. Günahları örtüp afveden, suçları bağışlayan Cenab-ı Hak (C.C.)
    GAFİS
    Kara ağaç.
    GAFK
    Hücum etmek, vurmak. * Birbiri ardınca cima etmek.
    GAFLET
    Dikkatsizlik, endişesizlik, vurdumduymazlık. En mühim vazifeyi düşünmeyip, Cenab-ı Hakk'a itaat gibi işleri bilmeyip, başka kıymetsiz şeylerle uğraşmak. Nefsine ve hevesâtına tâbi olarak Allahı ve emirlerini unutmak.
    GAFLETEN
    Dalgınlıkla, gaflet eseri olarak.
    GAFR
    Örtmek, setr etmek. * Menazil-i kamerden üç küçük yıldız.
    GAFUL (GAFLE)
    Aldanmak. * Terk etmek. * Belirsiz ve idraksiz olmak.
    GAFUR
    (Gaffar ile aynı mânadadır.) Çok mağfiret ve merhamet eden, suçları en çok afveden. Cenab-ı Hak (C.C.)
    GAFUR-UR RAHİM
    Kusurları örten, adâletle en ziyade merhamet eden Cenab-ı Hak (C.C.). Mü'minlerin kusurlarını affederek muhafaza eden.
    GAFVE
    Azıcık uyumak.
    GÂH
    (Geh) f. Yer. (Yer ve zaman bildiren "ek" dir.)
    GÂH BÂ-GÂH
    f. Zaman zaman.
    GÂH BÂŞED GÂH NEBÂŞED
    Bazı olur, bazı da olmaz.
    GÂH Ü BÎ-GÂH
    Sıralı sırasız, vakitli vakitsiz.
    GÂH Ü NA-GÂH
    Vakitli vakitsiz, zamanlı zamansız.
    GAHEB
    Gaflet.
    GÂHÎ
    (Gehî) Arasıra, zaman zaman.
    GAHVARE
    f. Beşik.
    GAİB
    Göz önünde bulunmayan, hazırda olmayan. Kaybolmuş olan. Görünmeyen âlem. * Gr: Üçüncü şahıs, hazırda olmayan kimse.
    GAİBÂNE
    f. Hazırda görünmeksizin, yüzyüze olmadan. Gizliden.
    GAİLE
    Dert, sıkıntı, baş belâsı. Tasa, zor iş. * Düşünce.
    GAİLE-İ ZÂİLE
    Sona eren sıkıntı, ardı kesilen elem.
    GAİR
    Gayret. * İnsan topluluğu.
    GAİT
    Necaset, neces, insan pisliği. * Çukur yer. Düz ve geniş yer.
    GAİYYE
    Bir şeyin sebeb ve neticesini ileri süren felsefe mesleği. * Maksad ve gayeye âit. Son ile alâkalı. Gaye, maksad ve neticeye mensup ve müteallik. (Fr.: Finalizm)
    GAİZ
    Kızgın, öfkeli, gayzlı.
    GAİZA
    Yere batan sular, eksilen su. * Bir malın değerinin eksilmesi, azalması.
    GAK
    Karga sesi.
    GAKFEKA
    Doğan sesi.
    GAL
    (C: Gılâl) Ağaçlı çukur yer. * Muz ağacı. * Selem ağacının bittiği yer. * Bir ot cinsi.
    GAL
    (Gâle) f. Uzak, baid, ırak.
    GALA
    Yüksek kıymet, pahalılık. * Bir şeyin haddini aşması.
    GALA (GALEYÂN)
    Kaynamak.
    GALAK
    (C: Ağlak) Kapı kilidi.
    GALAKA
    Deri dibâgat ağacı.
    GALAL
    (Gılâl) (Galle. C.) Zahireler. Mahsuller. * Akarât kiraları.
    GALAN
    Çok susayan, çok susamış olan.
    GALAT
    Hata. Yanlış. * Kaideye uymaz söz.
    GALATAT
    Galatlar, hatalar, yanlışlar.
    GALAT-GÛ
    f. Yalan yanlış söyleyen.
    GALAT-I BASAR
    Görme duyusunun yanılması. (Meselâ: Su içine batırılmış olan bir çubuğun, kırılmış gibi görünmesi.)
    GALAT-I MEŞHUR
    Yanlış olduğu hâlde herkes tarafından kullanılan kelime veya terkib.
    GALAT-I RÜ'YET
    Renk körlüğü. Bir rengi, aslından başka renkte görme. *Görme bozukluğu.
    GALAT-I TAHAKKÜMÎ
    Bir kelimenin gerek lâfzı ve gerekse mânası itibariyle herkesin kullandığı gibi kullanılmaması.Bu, başlıca üş şeyden olur:1- Nazımda vezne uydurmak için bir kelimenin telâffuzunu değiştirmek, hecesini uzatmak ve kısaltmak yahut harfini gizlemek.2- Çeşitli mânâları olan bir kelimeyi meşhur olmayan bir mânâda kullanmak.3- Gramere ait kaide hatası yapmak. Meselâ: Zen merde, civân pîre, keman tîrine muhtaçEczâ-yı cihân cümle biri bîrine muhtaçbeytindeki "bîr" kelimesinin hecesi uzatılarak galat-ı tahakkümî yapılmıştır.
    GALAT-NÜVİS
    f. Yalan yanlış yazan, yanlış tesbit eden.
    GALBA
    Ağaçları gür ve sık olan koruluk, bahçe. * Pek yüksek ve büyük tepe.
    GALC
    Azgınlık. * Su içtikten sonra dil ile yalanmak. * Atın yelmeyip bir tarzda yürümesi.
    GALEB
    (Galb) Üstünlük. Yeğinlik.
    GALEBE
    Üstün gelmek. Yenmek. Bozmak. Çokluk. * Bastırmak. * Yeğin olmak.
    GALEBE ÇALMAK
    Galib olmak, üstün gelmek.
    GALEL
    (C.: Eğlâl) Koruluktan akan su. * Susuzluk.
    GALERİ
    Fr. San'at eserinin sergilendiği salon veya koridor. * Tiyatroda seyircilere ait balkon. * Üstü örtülü uzun yer. * Yer altında açılmış uzun, dar yol.
    GALES
    Gecenin sonunda olan karanlık.
    GALET
    Hesapta yanılmak.
    GALEYAN
    Kaynayış. Çoşup taşmak. Yerinde duramamak. * Tuğyan ve azgınlık.
    GALEYAN-I EFKÂR
    Fikirlerin galeyanı. Fikirlerin coşması.
    GALEYAN-I MÂ'
    Suyun kaynaması.
    GALFAK
    Geniş, vâsi. * Yumuşak. * Su içinde yetişen yassı yapraklı bir ot. * Kurbağa yosunu.
    GALGALE
    Sür'atle gitmek. * Gecenin gitmesi. * Haber vermek.
    GALÎ
    Pahalı. Kıymetli. Ağır. * Haddini tecâvüz eden, haddini aşan.
    GALİB
    Üstün. Yenen. Mağlub eden. Ekser.
    GALİBA
    Tahminen. Çok zaman. Her halde. Galiben, ekseriyetle.
    GALİBANE
    f. Muzaffer ve galib olana yakışacak şekil ve surette.
    GALİBEN
    Ekseriya. Çok zaman. Üstün olarak. Tahmin olduğu üzere.
    GALİB-İ MUTLAK
    Tam olarak galip. Kayıtsız şartsız hâkimiyet sahibi.
    GALİBİYYET
    Üstünlük. Yenmek. Mağlub etmek.
    GALİF
    Gön ve deri dibâgat etmekte kullanılan bir ot.
    GALİL
    (C: Gılâl) Güneşin harareti. * Susuzluk harareti. * Kin, hased. * Devenin yulafına karıştırıp yedirdikleri hurma çekirdeği.
     
  2. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GALİS
    Arpa ve buğday karışımından yapılan ekmek.
    GALÎS (GALS)
    Kenger otu.
    GALİYE
    Galeyan eden. * Değerinden çok pahalı. * Misk ve amberden yapılmış meşhur koku. * Hoş kokulu kıymetli madde.
    GALİYE-BÂR
    f. Güzel kokulu şey saçan.
    GALİYE-DÂN
    f. Güzel kokulu şeylerin muhafaza edildiği kap, mahfaza.
    GALİYE-GUN
    f. Güzel siyah renkli.
    GALİYUN
    Çoban mayası.
    GALÎZ(E)
    Çirkin. * Terbiye dışı. * Yoğun. Kaba. * Kokmuş madde.
    GALK
    Kapıyı kapamak, kapıyı kilitlemek.
    GALL
    Girmek, sokmak, akmak. * Boynunu, elini zincir ile bağlamak. * Hâinlik yapmak. Hıyanet etmek. * Ganimet malından hırsızlık etmek.
    GALLAT
    (Galle. C.) Mahsuller, zahireler. * El emekleri, çalışmanın semereleri. * Ev kirası gelirleri.
    GALLE
    Mahsul geliri. Ekin, irat, gelir. * Akarât kirası. * Hammaliye kirası. * Susamak.
    GALLE-DAN
    f. Tahıl anbarı, zahire deposu.
    GALLE-FÜRUŞ
    f. Zahireci, zahire ve hububat satan.
    GALLE-İ VAKF
    Vakfın faide ve mahsulü. Bununla vakfın tabiî ve hukukî semereleri anlaşılır. Vakıf paraların ticareti ve vakıf akarların kirası, vakıf bahçelerin sebze ve meyveleri bu kabildendir.
    GALS
    Karıştırmak. * Lâzım olmak. * Cür'et etmek.
    GALSAME
    Solungaç. Suda yaşıyan hayvanların nefes alma organları. * Gırtlak ağzı, hançere. * Boğaz deliğinin başlangıcı.
    GALTAN
    f. Yuvarlanan, tekerlenen.
    GALTÎDE
    f. Tekerlenmiş, yuvarlanmış.
    GALUTA
    (C: Gulutât) Kişiyi zora düşüren meseleler.
    GALVA'
    Yiğitliğin başlangıcı. * Gençlik sür'ati.
    GALVE
    (C: Galevât) Bir okatımı miktarı yer.
    GALYOT
    Baş ve arka tarafları birbirinin aynı olan eski cins bir gemi.
    GAM
    f. Köy, karye. * Hatve, adım. * Ayak, kadem.
    GAM
    (Bak: Gamm)
    GAMA
    Örtmek, setretmek.
    GAMA' (GIMÂ)
    Ev örtüsü, çatı.
    GAMAİM
    (Gımâme. C.) Hayvanların, yem yemelerini veya ısırmalarını önlemek gayesiyle ağızlarına takılan torba gibi şeyler.
    GAMAK
    Rutubet, ıslaklık. Rutubetli hava.
    GAMAM(E)
    Bulut. Beyaz bulut. * Örtmek.
    GAMARE
    Bönlük, ahmaklık, bilmezlik.
    GAMAS
    Göz pınarından akan irin ve çapak.
    GAMAZA (GUMUZA)
    Çukur, çukurluk. * Sözün anlaşılmasını zorlaştırmak.
    GAMC
    Suyu sora sora içmek. * Deve yavrusunun anasının karnı ve ayaklarının altına gelmesi.
    GAMCE (GUMCE)
    Kabın dibinde kalan su.
    GAMD
    Zarf, mahfaza. Kın.
    GAMEM
    Saçın, alnı ve başı örtmesi.
    GAMET
    Cinsiyet hücresi.
    GAMEZ
    Malın ve davarın kemi ve küçüğü.
    GAMGAMA
    Haykırma. Muharebe edenlerin bağırtısı. * Kalb dinlendiğinde işitilen ses. * Sözü, belirsiz söylemek. * Kalbin bulunduğu yer.
    GAM-GÎN
    Gamlı, kederli.
    GAMIZ
    Anlaşılmaz, anlaşılması güç. * Kapalı ve karışık söz. * Çukur yer. * Zayıf kişi.
    GAMIZA
    Kolay anlaşılmayan ince mes'ele. Derin. * Mâruf ve mütebeyyin olmayan hesab.
    GAMİC
    Huy ve tabiatı doğru ve istikametli olmayan.
    GAMİDE
    Yemen'de bir kabilenin adı.
    GAMÎL
    Tüyü gitmiş yumuşak deri.
    GAMÎM
    Yoğurt yapmak için kaynatılan süt. * Yoğurt.
    GAMÎN
    f. Tasalı, hüzünlü, kederli, gamlı.
    GAMÎN
    Yumuşak.
    GAMİR
    Kurumamış yeşil ot.
    GAMİR
    Ekilmemiş, terkedilmiş ıssız yer. * Faydalanılmamış şey. * Mamur olmayan harap yer.
    GAMÎS
    Üstü kuru, altı yaş olan ot. * Ağaç ve otların arasında olan küçük su arkları.
    GAMÎZE
    Akıl zayıflığı, ahmaklık, geri zekâlılık.
    GAML
    Tüyünü yolmak için deriyi dürüp gömmek.
    GAMM
    Keder, tasa, dert, elem, kaygı.
    GAMM-ABAD
    f. Keder ve hüznü bol. Gamlı.
    GAMM-ALUD
    f. Kederli, gamlı, hüzünlü, kaygı veren.
    GAMMAZ
    Birisine iftira ederek zarar veren. Münafık, fitneci. * Adamın ayıplarını arayıp gizli şikâyet eden. * Tersane kethüdalarına mahsus altı çifte kayık.
    GAMMAZANE
    f. Fitnecilikle, gammazlıkla, koğuculukla.
    GAMMAZİYYET
    Koğuculuk, fitnecilik, gammazlık.
    GAMM-DÎDE
    Kederli, tasalı, gamlı, hüzünlü.
    GAMM-FEZA
    f. Kederi artıran, hüznü çoğaltan.
    GAMM-GÎN
    f. Kederli, hüzünlü, gamlı.
    GAMM-GÜSAR
    f. Teselli veren, gam ve kederi defeden dert ortağı. Arkadaş.
    GAMM-GÜSÂR
    f. Teselli veren, hüzün ve kederi defeden.
    GAMM-HANE
    f. Hüzün ve tasa yeri. * Mc: Dünya.
    GAMM-HAR
    f. Kederlenen, hüzünlenen, tasalanan.
    GAMM-I FİRKAT
    Uzaklık gamı, ayrılık derdi.
    GAMM-NAK
    Gamlı, kederli.
    GAMM-NİSAR
    f. Hüzün veren, kederli eden.
    GAMM-PENAH
    f. Tasalı yer, kederli yer. Kederin, tasanın sığındığı yer.
    GAMM-PERVER
    f. Keder veren, hüzünlendiren, gam artıran.
    GAMM-ZEDE
    f. Kederli, hüzünlü, gamlı, tasalı.
    GAMN
    Yumuşaklık.
    GAMR
    Derinlik, suyun derinliği. Çok su, büyük deniz. * Uzun, geniş libas. * Cehalet, gaflet. * Şiddet.
    GAMRE
    (C.: Gamerât) Tecrübesizlik, görgüsüzlük, anlayışsızlık. * İzdiham, kalabalık. * Fenalığa dalmak. * Şiddet. * Zahmet.
    GAMS
    Yıldız kayması. * Suya dalmak.
    GAMS
    Suyu şiddetli içmek. * Bir şeyi hakir görmek, birisine iftira etmek. * Nimete şükretmemek. * Göz yummak.
    GAMT
    Çok yemekten dolayı midenin şişmesi. * Ağırlık olmak.
    GAMT
    Minnetsiz ve şükürsüz olmak. * Horlamak, hakir görmek.
    GAMTAŞ
    Gözü zayıf gören.
    GAMUS
    Şiddetli emir. * Süngü ile vurup, ucunu diğer taraftan çıkarmak. * Karnındaki yavrusu belli olmayan deve.
    GAMUS
    f. Manda, kömüş.
    GAMUZ
    İtham olunan, töhmet altında bırakılan. * İçinden kan giden dişi deve.
    GAMZ
    Kaş ve gözle işaret, göz kırpmak. * Çene veya yanak çukurluğu.
    GAMZ
    (C.: Gamuz) Göz yummak, gizli olmak, yumuşak muamele etmek. * Kolay görerek ihmal etmek. * Çukur yer.
    GAMZE
    Süzgün bakış.
    GAMZE-FİGEN
    f. Gamze saçan, süzgün süzgün bakan.
    GAMZE-İ CÂDU
    Büyüleyen gamze. Süzgün bakış.
    GAMZE-İ CELLÂD
    Cana kıyan yan bakış.
    GAMZE-İ DİL-DUZ
    Gönül delen süzgün bakış.
    GAMZE-İ FETTÂN
    Câzibedar ve süzgün bakış.
    GAMZE-İ HUNHAR
    Kan içen yan bakış.
    GÂN
    f. Cemi' yapmak için, sonu "e" sesi ile biten kelimenin sonuna gelir bir "ek" tir. Meselâ: Bendegân $ : f. Hizmetçiler, bendeler.
    GANA
    Kifayet, kâfi gelme. * Menfaat, fayda.
    GANAİM
    (Ganimet. C.) Harpte ele geçen mallar. Ganimetler.
    GANAİM-İ BAHRİYE
    Harbte ele geçirilen düşman gemileriyle, bunlara ait her türlü levâzım ve eşyâlar.
    GANAİM-İ HARBİYE
    Harbde düşmandan alınan top, tüfek, gemi, vasıta, yiyecek, içecek vs. gibi ganimetler.
    GANBOT
    Yapısı küçük olmakla beraber, nisbeten ağır toplarla mücehhez harp gemisi.
    GÂNE
    f. Bazı sayıların sonlarına eklenerek "lik" halinde sıfatlar yapılır. (Meselâ: Cihâr-gâne: f. Dörtlük.)
    GANEC
    Koca. * şeyh.
     
  3. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GANEM
    Koyun.
    GANES
    Su içtikten sonra teneffüs etmek.
    GANG
    ing. Haydut çetesi.
    GANÎ
    Zengin, kimseye muhtaç olmayan, elindekinden fazla istemiyen. Varlıklı, bol.
    GANİM
    Ganimet alan.
    GANİMEN
    Ganimet almış olarak.
    GANİMET
    Harpte düşmandan alınan mal. * Çalışmaksızın ele geçen nimet.
    GANİMÎN
    Harbe bizzat iştirak edip, ganimet almağa hak kazanan muzaffer mücahidler.
    GANİYE
    Çok hoş, çok lâtif. * Kadın şarkıcı. * Zengin kadın veya kız.
    GANİ-Yİ MUTLAK
    (Gani-yi ale-l ıtlak) Cenab-ı Hak. Her şeye sahip ve hiç kimseye hiçbir cihetle ihtiyacı olmayan gani.
    GANM
    Kabile ismi.
    GANNAC
    (Gunc. dan) Çok işveli, çok nâzik.
    GANYAN
    Fr. At yarışında birinci gelen.
    GAR
    (Ger) f. Kelimeye eklemekle nisbet veya fâillik mânası verilir. Yapan, yapıcı mânasınadır. Meselâ:
    GAR
    Mağara. İn. Kehf. * Defne ağacı. * Gayret. * Fesad. * Tren istasyonu. * Tıb: Beden âzalarında olan cep gibi çukur yer.
    GARABET
    Yabancılık. Gariblik. * Tuhaflık. * Âcizlik, beceriksizlik. * Gizli olmak. Hilaf-ı âdet olmak. * Iraklık. * Edb: Ne demek olduğu herkesçe anlaşılmayacak kelime ve tabirlerin söz arasında kullanılması.
    GARABET-CU
    f. Tuhaf şeylere meraklı olan, garip şeyler arayan.
    GARABET-NÜMA
    f. Yabancılık çeken. Garip, tuhaf.
    GARABÎB
    Katı, siyah şey. * Koyu renkli.
    GARABİL
    (Gırbâl. C.) Delikleri iri olan elekler, kalburlar.
    GARABİN
    (Gırbân. C.) Kargalar.
    GARAİB
    (Garib. C.) Acaib şeyler. Hayret edilecek şeyler. Tuhaflıklar.
    GARAİBAT
    (Garâib. C.) Garib ve şaşılacak şeyler. Alışılmadık, tuhaf ve acaib nesneler.
    GARAİBPEREST
    f. Garib, tuhaf şeylere çok düşkün olan ve çok seven.
    GARAK
    Suya batmak.
    GARAM
    Helâk. Mahv. * Aşk. Sevdâ. şiddetli arzu. * Hedef.
    GARAMET
    (C.: Garâmât) Diyet ve borç gibi şeyleri ödeme. Resim, vergi.
    GARAMETEN
    Herkese eşit olarak, taksim ederek, paylaştırarak, hakkına göre.
    GARAN
    Tavşancıl kuşunun erkeği. * Açlık. * Zayıflık.
    GARARE
    (C: Garâyir) Büyük kıl çuval, harar. * Gafil olmak.
    GARAT
    (Gâret. C.) Yağmalar. Çapulculuklar.
    GARAYİR
    (Garâre. C.) Büyük kıl çuvallar, hararlar.
    GARAZ
    (C: Ağraz) Maksat, niyet, gaye, kasıt. Kötü niyet. Kin. * Ok atılan nişan. * Izdırab. Acı. * Zelillik.
    GARAZ-ALUD
    f. Garezi, hususi bir maksadı olan.
    GARAZEN
    Düşmanlıkla, garez ederek.
    GARAZ-I ASLÎ
    Asıl gaye, esas maksad.
    GARAZ-KÂR
    f. Düşmanlıkla, eden, hased eden, kin güden.
    GARAZKÂRANE
    f. Hased ve düşmanlıkla.
    GARB
    (C: Gurub) Güneşin battığı taraf. Batı. * Sığır derisinden yapılan büyük kova. * Sakaların su koydukları büyük tulum. * Atıldıktan sonra bulunmayan ok. * Yürügen at. * Nasır acısı (gözde olur). * Göz yaşı. * Göz yaşının geldiği damar. * Kenar.
    GARBEN
    Batıdan, garb cihetinden, batı tarafından.
    GARB-I CENUBÎ
    Güney batı.
    GARB-I ŞİMALÎ
    Kuzey batı.
    GARBÎ (GARBİYYE)
    Batı ile alâkadar, Avrupa'ya mensub. * Aşağı Mısır'ın batı kısımları.
    GARBİYYUN
    Garplılar, Avrupalılar. Batı memleketleri ahalisi.
    GARDE
    (C: Megârid) Mantar.
    GARDİYAN
    Fr. Kolcu, nöbetçi, muhafız.
    GARE
    (C: Gârât) Bükmek.
    GAREB
    Gümüş kadeh. * Kavak ağacı. * Havuzla kuyu arasına dökülen su. * Bir nevi koyun hastalığı.
    GARED
    Güzel ses.
    GARENG
    f. Çığlık, feryat.
    GARER
    Sonu mâlum olmayan, neticesi bilinmeyen.
    GARES
    Açlık.
    GARET
    (A, uzun okunur) Yağmacılık. Düşmanın malını yağma etmek. * Göbek.
    GARETGER
    (A, uzun okunur) f. Yağmacı. Çapulcu.
    GARET-GER
    Yağmacı. Çapulcu.
    GARETGERÂN
    f. Yağmacılar, çapulcular.
    GAREYN
    (A, uzun okunur) Alt ve üst çene, yâni ağız. * İki gar.
    GAREZ
    Kayıştan yapılan üzengi. * Ağaç üzengi.
    GARF
    (C: Guref-Agrâf) Kurtarmak. * El ile su almak. * Bir şeyi kesmek.
    GARGARA
    Suyu, içilen ilâcı veya başka bir sıvıyı, boğazda oynatıp çalkalama. * Tavuk ve güvercinin ötmesi. * Can boğaza gelip tereddüt etmek. * Çömleğin kaynayıp fıkırdaması. * Çoban koyuna haykırıp çağırması.
    GARÎ
    f. Kararsız, sebatsız.
    GARİB
    (A, uzun okunur) Batan. Gurub eden. * İki omuz arası. * Devenin hörgücüyle boynu arası.
    GARİB(E)
    Hayret verici. Tuhaf. * Kimsesiz. Zavallı. * Gurbette olan.
    GARİBANE
    f. Garip gibi, garip kimselere yakışır şekilde, garipçesine.
    GARİB-NÜVAZ
    f. Kimsesizlere ve gariplere yardım eden. Biçareleri ve zavallıları koruyan.
    GARİB-ÜD DİYÂR
    Memleketin yabancısı.
    GARÎF
    (C: Guruf) Birbirine girmiş sık ve çok ağaç.
    GARİK
    Suda boğulmuş.
    GARİKUN
    Katran köpüğü.
    GARÎM
    Alacaklı. * Hasım. Rakib. Borçlu veya üzerinde borçtan başka hakları olan kimse.
    GARÎN
    Havuz dibinde olan balçıklı su. * Her nesnenin kap dibinde kalan çöküğü, tortusu.
    GARÎR
    Kefil. * Güzel ahlâk. * Durumdan veya işten anlamıyan.
    GARÎSE
    Yeni dikilmiş fidan.
    GARİYY
    Cemil, güzel, hüsün.
    GARİZ
    Taze nesne.
    GARÎZE
    Asıl. Yaratılıştan olan. Sevk-i İlâhi. Huy.
    GARÎZİYE
    Tıb: Yaratılışa âit. Yaşamaya âit. Doğuştan. Normal.
    GARK
    Batmak, suda boğulmak.
    GARKA
    Bir içim miktarı süt. * Suya batmış.
    GARK-AB
    f. Suya batmış olan, boğulmuş.
    GARKAD
    Bir dikenli ağaç. * Medine-i Münevvere'de olan kabristana "Baki-ul Garkad" denir.
    GARKAN
    Batarak, boğularak.
    GARM
    Çekmek.
    GARNİZON
    Fr. Bir şehir veya müstahkem mevkideki birliklerin tamamı. * Askeri birliklerin bulunduğu şehir.
    GARR
    Beyhude ve bâtıl şey. * Gafil adam. * Aldatan. * Kuyu kazan.
    GARR
    Aldatmak. * Hırsa düşmek. * Alnında dirhemden büyücek beyazlık bulunan at.
    GARRA
    Parlak. Beyaz. Güzel. Şa'şaalı. * Kur'an'ın kudsi nurlarının parladığı Medine-i Münevvere'nin bir ismidir.
    GARRAN
    f. Kükreyen, haykıran. Homurdanan.
    GARRE
    Gafil kişi, gaflette bulunan kimse.
    GARRENDE
    f. Kükreyerek vahşileşen arslan ve benzeri yırtıcı hayvan.
    GARS
    Ağaç fidanı dikmek. * Dikilmiş fidan.
    GARSAN
    Karnı aç kimse.
    GARS-I EŞCAR
    Ağaç dikimi.
    GARS-I YEMİN
    Sağ el ile dikilen fidan. * Bir kimsenin yanından, fidan gibi ayrılmayan kişi.
    GARUR
    Dünyada insana gurur veren herhangi bir şey. * Aldatıcı. * Allahı unutturan.
    GARV
    Acip.
    GARZ
    Doldurmak. * Noksan etmek, noksanlaştırmak.
    GARZ
    Batırma, sokma. İğne sokma.
    GASA
    Uzunluk.
    GASAGIS
    Arslan, esed.
    GASAK
    (Gusuk-Gasekan) İlk koyu karanlık. * Küfrün karanlığı. * Gözün dumanlanıp, seçemez olması. * Göz kararması. * Herhangi bir şeyin akması, dökülmesi. * Çok soğuk ve fena kokan içki veya su. * Kuvve-i şeheviyye. * Seyelân.
    GASAK-UL LEYL
    Gecenin ilk karanlığı.
    GASAS
    Dolu olma. * Yediği ve içtiği şeyin boğazda durması.
    GASASE
    (Gasis-Gususe) Davarın zayıf olması. * Sözün boş ve faydasız olması. * Yaradan irinin akması.
    GASB
    Başkasına âit bir şeyi zorla, rızası olmadan almak. Zorla almak. * Zorla alınan şey.
    GASBEN
    (Gasb. dan) Cebren alarak, zorla gasbederek.
    GASBEN ANH
    Ona rağmen.
    GASBEN ANK
    Sana rağmen.
    GASB-I EMVAL
    Malların gasbedilmesi, zorla alınması.
    GASB-I NUKUD
    Paraların cebren alınması.
    GASEM
    Gecenin sonunda olan karanlık.
    GASER
    Rüzgârın çukur yere getirip yığdığı.
    GASEYAN
    Mide bulantısı. Kusmak.
    GASGASE
    Silahsız savaşmak.
    GASIB
    Gasbeden, zorla alan.
    GASIB-ÜL GASIB
    Gasbedilmiş malı gasıbdan gasbeden.
    GASIK
    Gecenin ilk karanlığı. Gece. Karanlık. * Ay doğmak.
    GASÎL
    Yıkanmış.
    GASÎME
    Çekirgeli yemek.
    GASÎRE
    Cemaat, topluluk.
    GASL
    Yıkama. Gusül. Şartlarına uygun şeklide boy abdesti almak. (Bak: Gusül) * Birisini döğüp vücudunu acıtmak.
    GASLAK
    Pişmemiş ve tuzlanmamış olan şey.
    GASL-İ MEYYİT
    Ölünün yıkanması.
    GASM
    Karanlık, zulmet.
    GASN
    Kesmek.
    GASR (GASRÂ)
    Asılsız, alçak kimseler.
    GASS
    İncelik, zavallılık. * Biçare, zavallı. * Tatsız, yavan.
    GASS Ü SEMİN
    Fakir ve zengin. Zayıf ve semiz.
    GASSAK
    Ehl-i cehennemin vücudundan akan irin. * Çok soğuk ve fenâ kokulu içilmez şey.
    GASSAL
    (Gasl. den) Ölü yıkayıcı.
    GASSAN
    Dolu, mümteli.
    GASUK
    Karanlık olmak.
    GASUL
    Çöğen denilen şey.
    GASUL
    Su. Bir şey yıkamakta kullanılan su.
    GAŞAM
    (C: Guşâm) Mübâlağa ile zulmeden.
    GAŞAN
    (Gaşayân) Gönül dönmek. * Akıl gidip, bihoş olmak.
    GAŞEMŞEM
    Şecaatinden kimseye baş eğmeyen. * Başını döndürüp yabana iltifat etmeyen. * Zulmedici. * Methi istediği gibi yapamamak.
    GAŞEYAN
    Kendinden geçmek. Kendini kaybetmek. Bayılmak. Gaşyolmak.
    GAŞİYE
    Perde. Örtü. * Kıyamet. * Dilenci ve cerrar. * Ziyârete gelen dostlar gurubu.
    GAŞİYE SURESİ
    Kur'an-ı Kerim'de 88. suredir. Mekkîdir.
    GAŞİYE-DÂR
    f. At uşağı, seyis.
    GAŞM
    Zulüm etmek, zulüm yapmak.
    GAŞMERE
    Yönelmek.
    GAŞŞ
    Hâin.
    GAŞŞ
    Örtmek, setretmek.
     
  4. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GAŞUM
    Zâlim, gaddar. * Muannid, inatçı.
    GAŞVE
    (Gışâve-Guşve) Perde, hicap, örtü. * Göz kararmak.
    GAŞY
    Bayılma, kendinden geçme.
    GAŞY-ÂVER
    f. Baygınlık veren, bayıltan.
    GAŞYET
    Kendinden geçme, bayılma. * Örtmek. * Hayret.
    GAŞYET-İ MEVT
    Koma hali.
    GAŞYOLMA
    Kendinden geçme. Kendini bilemez hale gelmek.
    GATA
    (Gıtâ) (C: Agtıye) Perde, örtü.
    GATAMTAM
    Çok su.
    GATARİF(E)
    (Gıtrîf. C.) Başkanlar, başlar, reisler, önderler. * Soylu ve asaletli kimseler, itibarlı ve seçkin kişiler.
    GATAŞ
    (C: Agtaş) Karanlık. * Devamlı su akan gözdeki zayıflık.
    GATATA
    (C: Gıtât) Bağırtlak cinsinden bir kuş.
    GATAYE
    Kertenkeleden büyük bir hayvan.
    GATFAN
    Ev içinde su dökmek için yapılan yer. * Erkek ismi.
    GATGATA
    Çömleğin kuruyup kaynaması.
    GATİT
    Horlamak.
    GATRAFE
    Büyüklenmek, ululanmak, kibirlenmek.
    GATS
    Batırılma, daldırılma. * Batırma, daldırma.
    GATT
    Birbirine tâbi olmak. * Gizlemek. * Mükedder etmek, üzmek. * Suya dalmak.
    GÂV
    f. Öküz, sığır, bakara.
    GAVA
    Yoldan çıkmış. Yolunu şaşırmış. Azgın.
    GAVADÎ
    Sabah bulutu.
    GAVAFİL
    (Gafile. C.) Gafiller, gaflette bulunanlar.
    GAVAİL
    (Gaile. C.) Musibetler, belâlar. * Dertler, sıkıntılar, kederler, hüzünler. * Felâketler, âfetler.GAVALÎ $ (Galiye. C.) Güzel kokular.
    GAVAMIZ
    (Gamız. C.) Anlaşılması zor hakikatler. İnce ve derin mes'eleler.
    GAVANÎ
    (Ganiye. C) Zenginler. * Kadın şarkıcılar.
    GAVAŞ
    (Gaşiye. C.) Örtücü, örten.
    GAVAŞÎ
    (Gaşiye. C.) Kıyametler. * Örtü. At takımından sayılan bir nevi örtü.
    GAVAYA
    (Gaviyye. C.) Sapmışlar, sapıtmışlar.
    GAVAYET
    Dalâlete düşme, hak yoldan sapma. * Azgınlık.
    GAVAYET-İ NEFS
    Nefsin azgınlığı.
    GÂV-BAN
    f. Sığır çobanı, sığırtmaç.
    GAVC
    Enli ve yassı olmak. * Muzdarip olmak, acı çekmek.
    GAVELAN
    Acı bir ot.
    GAVGA
    Çekirge. * İnsanların rezilleri. Adi, aşağılık olan kimseler.
    GAVGA
    f. Döğüşme, kavga, vuruşma. Gürültü. Savaş, muhârebe, harp.
    GÂV-I DEŞTÎ
    Yaban sığırı.
    GAVÎ
    (A, uzun okunur) Çok azgın. Çok sapkın. Yoldan şaşıp azıtan zâlim.
    GAVİYY
    Azgın. Zâlim. * Tek başına kalan.
    GAVL
    (C: Gavâyil) Helâk etmek. * Kin tutmak. * Çok miktar toprak. * Feyizden uzaklık.
    GAVR
    Bir şeyin dibi. Çukur. * Batmak. * Derinlik, nihayet. Kök, esas, temel. * Tefekkür, teemmül. * Dolanmak. * Hakikat.
    GAVR-I AMÎK
    Derin dip.
    GAVR-I İN'İDAM
    Yokluk çukurunun dibi.
    GAVR-I MES'ELE
    Mes'elenin esası, mevzuun künhü.
    GAVS
    Çağırma. Nida. Medet istemek. * Yardım edici. Medet verici. * Kurtuluş. (Bak: Aktâb)
    GAVS
    Suya dalmak. Dalgıçlık. * Mc: Bir mes'elenin derinliğine ve hakikatine muttali' olup bilmek. * İyi anlamak. * Maslahata gayret ile girmek.
    GAVSİYYET
    Evliyaullahın başı olmak. Velâyet mertebelerinden yüksek bir makam sahibi olmak. (Bak: Aktab)
    GAVS-ÜL A'ZAM
    Abdülkadir-i Geylanî (K.S.) Hazretlerinin nâmı. En büyük Gavs. Evliyâullahın büyüğü. Gavs-i Ekber de denir. (Bak: Geylanî)(Bir zaman Hazret-i Gavs-ı Azam Şeyh Geylâni'nin (K.S.) terbiyesinde, nazdar ve ihtiyâre bir hanımın bir tek evlâdı bulunuyormuş. O muhterem ihtiyare gitmiş oğlunun hücresine, bakıyor ki, oğlu bir parça kuru ve siyah ekmek yiyor. O riyazattan za'fiyetiyle vâlidesinin şefkatini celbetmiş... Ona acımış. Sonra Hazret-i Gavs'ın yanına şekva için gitmiş. Bakmış ki, Hazret-i Gavs kızartılmış bir tavuk yiyor. Nazdarlığından demiş: "Ya Üstad! Benim oğlum açlıktan ölüyor. Sen tavuk yersin!" Hazret-i Gavs tavuğa demiş: "Kum Biiznillâh" O pişmiş tavuğun kemikleri toplanıp, tavuk olarak yemek kabından dışarı atıldığını mutemed ve mevsuk çok zatlardan Hazret-i Gavs gibi kerâmât-ı hârikaya mazhariyeti dünyaca meşhur bir zatın bir kerâmeti olarak mânevi tevatürle nakledilmiş. Hazret-i Gavs demiş: "Ne vakit senin oğlun da bu dereceye gelirse, o zaman, o da tavuk yesin." İşte Hazret-i Gavs'ın bu emrinin mânâsı şudur ki: Ne vakit senin oğlun da, ruhu cesedine, kalbi nefsine, aklı midesine hâkim olsa ve lezzeti şükür için istese, o vakit leziz şeyleri yiyebilir... L.)
    GAVT
    Derin çukur. * Bir şeyin içine girme, batma, garkolma.
    GAVTA
    f. Suyun içindeki derinlik.
    GAVTA
    Ağaçlık, sulak yer. * Toprakta çukurluk.
    GAVTA-BAZ
    f. Dalgıç.
    GAVTA-BAZÎ
    f. Dalgıçlık.
    GAVTA-GÂH
    f. Dalma yeri.
    GAVTA-HAR
    f. Dalan, batan.
    GAVUN
    (Gavi. C.) Azgınlar, azmışlar, doğru yoldan çıkıp dalâlete düşmüş olanlar.
    GÂVUR
    Kâfir. Merhametsiz, inatçı.
    GAVVAS
    Çok gayretli. Çalışkan. * Suya dalan. * İnci arayan dalgıç.
    GAYAHİB
    (Gayheb. C.) Gece karanlıkları.
    GAYAT
    Çalgı.
    GAYAT
    (Gâye. C.) Gâyeler.
    GAYB
    Gizli olan. Görünmeyen. Belirsiz. * Güman. Hislerle veya akıl ile bilinmeyen şey. (Bak: Ahbar-ı gayb)(Demek Cenab-ı Hakk'ın gayet büyük ve mükemmel bir rahmeti, re'feti ve şefkati, gaybı bildirmemektedir. Bilhassa masum hayvanlar hakkında daha tamdır. Demek sefihane lezzette sen hayvanlara yetişemezsin. Binler derece aşağı düşersin! Çünki, hayvana nisbeten gaybi olan şeyleri senin aklın görüyor. Elemini alıyor. Setr-i gaybda bulunan istirahat-ı tammeden bilkülliye mahrumsun. S.)
    GAYB-AŞİNA
    f. Gaybı bilen. Gaybdan haberi olan. Gelecekten veya âhiretten haberi olan.
    GAYB-BÎN
    f. Gaybı gören. Herkesin bilemediği geleceği feraseti ile hissedip bilen. İstikbalden haber veren.
    GAYB-DAN
    f. Gaybı bilen.
    GAYBET
    Başka yerde bulunmak. Hazırda olmamak. Gıybet. Bir şeyin diğer bir şey içinde gaib olması. (Bak: Gıybet)
    GAYBÎ
    Hazırda olmayan. Görünmeyenlere âit. Hazır olmayanlara âit. Başka âlemdekilere âit. Âhirete âit. Gayba âit ve müteallik.
    GAYBUBET
    Gayıplık, hazırda olmayıp başka yerde olma.
    GAYB-ÜL GAYB
    Kalbde olmayan şey. Hiç ortada eseri, varlığının, geleceğinin izi ve nişanı olmayan. Gaybın gaybı olan.
    GAYDA
    (C: Guyed) Nazik ve yumuşak tenli genç kadın. (Müz.: Agyed)
    GAYDAK
    Geniş. * Yumuşak. * Kerim kişi. İyi huylu kimse. * Keler yavrusu. * Büluğ çağına varmamış çocuk.
    GAYE
    Maksad, kasdedilen, netice, sonuç.(Her şeyin vücudunun müteaddit gayeleri ve hayatının müteaddit neticeleri vardır. Ehl-i dalâletin tevehhüm ettikleri gibi dünyaya, nefislerine bakan gayelere münhasır değildir. Tâ, abesiyyet ve hikmetsizlik içine girebilsin. Belki her şeyin gayât-ı vücudu ve netaic-i hayatı üç kısımdır. Birincisi ve en ulvisi Sani'ine bakar ki; o şeye taktığı hârika-i san'at murassaatını, Şâhid-i Ezelî'nin nazarına resm-i geçit tarzında arzetmektir ki, o nazara bir ân-ı seyyale yaşamak kâfi gelir. Belki, vücuda gelmeden, bilkuvve niyyet hükmünde olan istidadı yine kâfidir. İşte, seriüz-zeval lâtif masnuât ve vücuda gelmeyen, yâni sünbül vermeyen birer hârika-i san'at olan çekirdekler, tohumlar şu gayeyi bitemamiha verir. Faidesizlik ve abesiyyet onlara gelmez. Demek her şey; hayatiyle, vücudiyle Saniinin mu'cizat-ı kudretini ve âsâr-ı san'atını teşhir edip, Sultan-ı Zülcelâl'in nazarına arzetmek birinci gayesidir...İkinci kısım: Gaye-i vücut ve netice-i hayat: Zişuura bakar. Yâni, herşey Sâni-i Zülcelâlin birer mektub-u hakaik-nüma, birer kaside-i letafetnüma, birer kelime-i hikmet-edâ hükmündedir ki; melâike ve cin ve hayvanın ve insanın enzârına arzeder.. mütalâaya dâvet eder. Demek, ona bakan her zişuura ibretnüma bir mütalâagâhdır.Üçüncü kısım: Gaye-i vücut ve netice-i hayat: O şeyin nefsine bakar ki; telezzüz ve tenezzüh ve beka ve rahatlıkla yaşamak gibi cüz'î neticelerdir. Meselâ: Azîm bir sefine-i Sultaniyyede bir hizmetkârın dümencilik ettiğinin gayesi: Sefine itibariyle yüzde birisi kendisine, ücret-i cüz'iyyesine ait.. doksandokuzu Sultana ait olduğu gibi; herşeyin nefsine ve dünyaya ait gayesi bir ise, Sâni'ine ait doksandokuzdur. İşte bu teaddüd-ü gayattandır ki; birbirine zıt ve münâfi görünen hikmet ve iktisad, cud ve sehâ ve bilhassa nihayetsiz seha ile sırr-ı tevfiki şudur ki: Birer gaye nokta-i nazarında cud ve seha hükmeder. İsm-i Cevvad tecelli eder. Meyveler, hubublar; O tek gaye nokta-i nazarında bigayr-i hisâbdır. Nihayetsiz cûdu gösteriyor. Fakat, umum gayeler nokta-i nazarında; hikmet hükmeder. İsm-i Hakîm tecelli eder.. Bir ağacın ne kadar meyveleri var, belki her meyvenin o kadar gayeleri vardır ki; beyan ettiğimiz üç kısma tefrik edilir. Şu umum gayeler, nihayetsiz bir hikmeti ve iktisadı gösteriyor. Zıt gibi görünen nihayetsiz hikmet, nihayetsiz cud ile seha ile içtima ediyor. Meselâ: Asker ordusunun bir gayesi, te'min-i âsâyiştir. Bu gayeye göre ne kadar asker istersen var ve hem pek fazladır. Fakat, hıfz-ı hudut ve mücahede-i a'dâ gibi sair vazifeler için, bu mevcut ancak kâfi gelir. Kemâl-i hikmetle muvazenededir. İşte hükümetin hikmeti, haşmet ile içtima ediyor. O halde, o askerlikte fazlalık yoktur denilebilir... S.)
     
  5. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GAZANFER-İ GAZUB
    Kükremiş arslan.
    GAZAR
    Bir cins güvercin. * Çok, fazla.
    GAZAT
    (C: Guzâ) Dağ armudunun ağacı. * Dikenli ağaç. * Seksek ağacı.
    GAZÂT
    Gazlar.
    GAZÂT-I MUZIRRA
    Zararlı gazlar. Zehirli gazlar.
    GAZA-YI EKBER
    Din uğrunda kâfirlerle yapılan büyük muhârebe.
    GAZAZA
    Eksiklik.
    GAZB
    Kızıl boya, kırmızı renkli boya.
    GAZBAN
    (Gadbân) Dargın, kızgın.
    GAZBE
    Sağlam, sert taş.
    GAZE
    f. Kadınların yüzlerine sürdükleri düzgün allık.
    GAZE
    f. Çocuk salıncağı.
    GAZEFE
    Bağırtlak kuşu.
    GAZEL
    Tek kişinin özel bir ahenkle okuduğu manzume. (Aşk ve nefis gibi hislere ait olup, anlamı dine aykırı olursa ve kadın sesi ile câiz değildir.) * Edb: Klâsik şark şiirlerinin en çok kullanılan ve (5-15) beyitlik şekil. * Sonbaharda ağaç üzerinde kuruyan yapraklar. * Ceylân. * Lâtif şey. * Güzel kadınların bahsi ve medhi. * Kadınlar sohbetini sevmek. * Köpeğin, geyiğin sesinden ürkmesi.
    GAZEL-HAN
    f. Gazel okuyan.
    GAZEL-HANÎ
    f. Gazel okuyuculuk.
    GAZELİYYAT
    Gazel tarzında yazılmış şiirler.
    GAZEL-NÜVİS
    f. Gazel yazan.
    GAZEL-SERA
    f. Nazım şekilleri arasında gazel meydana getiren.
    GAZEM
    Bir ot cinsi.
    GAZETE
    Fr. Genellikle günlük çıkan ve büyük boy olan neşriyat organı. (Bak: Mürcif)
    GAZEVAN
    Hızlı giden iyi at.
    GAZEVAT
    (Gazve. C.) Din uğrunda yapılan harbler.
    GAZF
    Kulağın sarkık olması. * Kırmak. * Geceleyin karanlık olmak.
    GAZGAZA
    Zillet, aşağılık. * Eksik, noksan.
    GAZIF
    Yumuşak, geniş.
    GAZIR
    İyi dibâgat olunmamış deri.
    GAZIYE
    Çok karanlık olan yer. * Büyük nurlu şey.
    GAZİ
    Din uğrunda harbeden. Cihadda yaralanmış veya harbetmiş olan kimse. Harpte ordunun başına geçen kumandan. Muzaffer olan ve harpten sağ dönen.
    GAZİD
    Katı sesli. * Yumuşak ot.
    GAZÎME
    Gazem denilen otun yetiştiği yer.
    GAZÎR
    Bol, çok, kesretli, ziyade, fazla.
    GAZİR(E)
    Mülâyim, yumuşak. Nâzik, uysal.
    GAZİYY
    (C: Gazâ) Yeni doğmuş kuzu.
    GAZÎZ
    Gılâfından yeni çıkan çiçek. * Taze.
    GAZL
    Budaklanmak.
    GAZL
    İplik eğirmek, bükmek.
    GAZM
    Güçle ve şiddetle yemek. * Defetmek, kovmak.
    GAZN
    Hapsetmek. * Kırmak.
    GAZR
    (Gazâre) (C: Gazâyir) Men etmek, engel olmak. * Hapsetmek. * Geçim kolaylığı, maişet genişliği. * Büyük çanak.
    GAZRA
    Ucuzluk. * Hayır. * Özlü balçık.
    GAZREME
    (C. Gazarim) Ölçüsüz, tartısız bir şeyi satmak.
    GAZRUF
    (C.: Gazârif) Kıkırdak.
    GAZUB
    (Gazab. dan) Öfkeli, kızgın, hiddetli. Kükremiş. * Büyük yılan. * Abus deve.
    GAZV
    Seyelân etmek, akmak. * Münkatı' olmak, kesilmek.
    GAZV
    Kasdetmek. * Küffarla cenk edip savaşmak.
    GAZVA
    Malın ve davarın kötüsü.
    GAZVE
    Din düşmanı olan cephenin üzerine taarruz. Muharebe. Cenk. Sefer. Din muharebesi. Gazve, gazivden alınmış olup cenk ve kıtal manasınadır. Düşmanla vuruşmak demektir. Siyer ıstılahında Gaza ve gazve tâbirleri Peygamber Efendimizin bizzat hazır bulunduğu muharebeye denir. Peygamber Efendimizin bizzat bulunmadığı müfrezelere Seriye denilir.
    GAZVE-İ BEDİR
    Bedir Gazvesi. Bedir Muharebesi.(Melâikelerin, Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm'a hizmeti ve görünmesi ve cinnîlerin O'na imân ve itâati, mütevatirdir. Nass-ı Kur'an ve çok âyatla musarrahtır. Gazve-i Bedir'de beşbin melâike, - nass-ı Kur'an ile - önde, sahâbeler gibi ona hizmet edip, asker olmuşlar. Hattâ o melekler, melâikeler içinde, ashâb-ı Bedir gibi şeref kazanmışlar. M.)
    GAZVER
    Bir ot cinsi.
    GAZZ
    (Gadd) Utancından dolayı önüne bakmak. * Bir şeyin miktarını eksiltmek. * Hurmanın tomurcuğu. * Zerafet sâhibi. * Yeni buzağı.
    GAZZAL
    Eğrilen iplik.
    GAZZE
    Şam'ın doğusunda bir yerin adı. (Resullulah Efendimizin ceddi Hâşim'in kabri ordadır.)
    GEBE
    (Bak: Hâmile)
    GEBEŞ
    Koyunun erkeği. Koç. * Mc: Akılsız, ahmak adam.
    GEBR
    f. Ateşe tapan, mecusi.
    GEC
    f. Kireç, alçı, harç.
    GECBAZ
    Oyunda hile yapan, hileci.
    GECKÂR
    (Gecger) f. Kireçle badana yapan. Kireç sıvacısı.
    GEÇER AKÇA
    t. Rayiç para yerine kullanılır bir tabirdir. Bu tabir, eskiden halk arasında yapılan senetlerde, hükümet tarafından akdolunan mukavelelerde kullanılırdı.
    GED
    (Gedbe) f. Yoksul, dilenci, fakir, dilenen. * Dilencilik.
    GEDA
    f. Fakir. Kimsesiz. Dilenci.
    GEDA-ÇEŞM
    f. Dilenci gözlü, yoksul gözlü. * Mc: Aç gözlü, gözü doymaz.
    GEDA-ÇEŞMANE
    f. Açgözlülükle, açgözlücesine.
    GEDAYAN
    f. Fakirler. Kimsesizler. Gedâlar.
    GEDAYANE
    f. Dilencilikle.
    GEDAYÎ
    f. Dilencilik.
    GEDİKLİ
    t. Tar: Yeniçeri efradı arasında eskilikleri dolayısıyla imtiyazlı olanlar. Bunlar diğer yeniçerilerden ayrılmak için bellerine seraser denilen kumaştan kuşak sararlardı. * Yıkık, çentikli ve düşük yeri olan. * Mülk olduğu halde vakfa ait bir tarafı olan. * Deniz assubayı ki, eskiden yükselerek subay olabilirdi.
    GEH (GÂH)
    f. Kelimenin sonuna eklenerek yer veya zaman ifade eder.
    GEH(Î)
    f. Ara sıra. Bazan.
    GEHAN
    f. Zaman, an, vakit.
    GEHVARE
    f. Beşik.
    GEHVARE-GER
    f. Beşikçi.
    GEHVARE-NİŞİN
    f. Beşikteki çocuk.
    GELE
    f. Sığır, koyun ve keçi sürüsü. * Sürü.
    GELEBAN
    f. Sığırtmaç, çoban.
    GELU
    f. Boğaz.
    GELU-GİR
    f. Dağ armudu. Ahlat. * Boğazdan geçmesi zor olan şey.
    GEM VURMAK
    Mecaz yoluyla mâni olmak, zabtetmek, bağlamak yerinde kullanılan bir tabirdir.
    GENC (GENCİNE)
    f. Define, hazine. Gömülü hazine. Kenz.
    GENC-İ NİHAN
    Gizli hazine.
    GENCUR
    f. Hazine muhafızı, hazinedar.
    GEND
    f. Pis koku, fenâ koku.
    GENDA(Y)
    f. Kokmuş, fenâ kokulu.
    GENDEME
    f. Siğil.
    GENDİDE
    Kokmuş.
    GENDÜM
    f. Buğday.
    GENDÜM-GUN
    f. Buğday renkli.
    GENDÜMNÜMA
    f. Yüze gülüp aldatan. Hilekâr.
    GENSORU
    (Bak: İstizah)
    GER
    f. İsimlerin sonlarına eklenir ve yapıcılık bildirir bir edattır. Meselâ: Ahen-ger $ : f. Demirci. Zer-ger $ : f. Kuyumcu.
    GER
    f. Türkçedeki "eğer" kelimesinin kısaltılmış şekli. Eğer, şayet mânasındadır.
    GER
    Uyuz hastalığı.
    GERÇİ
    f. Öyle ise de, her ne kadar.
    GERD
    f. Kelimelere eklenir ve "Dönen, dolaşan" anlamlarını verir. Meselâ: Tiz-gerd $ : Çabuk dönen.
    GERD
    f. Baht, talih. Fayda. * Toz, toprak. * Hüzün, keder, gam, tasa.
    GERDÂ-GİRD
    f. Fırdolayı.
    GERD-ÂLÛD
    f. Toz toprak içinde.
    GERD-ÂLÛDE
    f. Toza toprağa bulaşmış, tozlu topraklı. * Mc: Maddiyatı olan kimse, paralı, zengin.
    GERDÂN
    f. Dönen, dönücü. Çeviren. (Bak: Gerden)
    GERDE
    f. İsimlere eklenerek; etmiş, yapmış, eylemiş gibi mef'uller yapılır.
    GERDEN
    f. Dönen. Dönücü. * Boyun. * Şeci'. Bahadır. Pehlivan.
    GERDENA
    f. Kuş veya kuzu çevirmesi. * Yürümeye yeni başlayan çocukları, yürümeye alıştırmak için yapılmış bir cins araba. * Kebap şişi. * Fırıldak, topaç.
    GERDEN-BEND
    f. Boyuna bağlanan nesne, boyun bağı. * Gerdanlık.
    GERDEN-BESTE
    f. Boynu bağlı. İtâatli. Boyun eğmiş.
    GERDEN-DÂDE
    (Bak: Gerdenbeste)
    GERDEN-EFRAZ
    (Gerden-firâz) f. Kibirli, gururlu. Boyun kaldıran, başı yukarda.
    GERDEN-KEŞ
    f. Âsi, serkeş, isyankâr. * Mağrur, kibirli. * İnatçı, muannid.
    GERDÎDE
    f. Tavır ve hâlleri değişmiş.
    GERDİŞ
    f. Dönme, dönüş. Çevrilme, dolaşma.
    GERDİŞ-İ ZEMÂN
    Zamânın dönüşü.
    GERDUN
    f. Dünyâ, felek. * Dönen, dönücü, devreden, çevrilen.
    GERDUNE
    f. Araba, otomobil.
    GERDUNE-İ İCLAL
    Saltanat arabası.
     
  6. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GERDUN-MÎNA
    f. Gök, sema, asuman.
    GERDUN-SİRİŞT
    f. Mağrur, gururlu, kibirli kimse. * Zâlim, gaddar, kan dökücü. * Tenbel, uyuşuk.
    GERGEDAN
    Burnu üzerinde boynuzu bulunan ve file benzeyen vahşi bir hayvan.
    GERİLLA
    (İspanyolca) Büyük bir kuvvete karşı, dağınık küçük kuvvetler tarafından yapılan çete harbi.
    GERK
    f. Uyuz hayvan.
    GERM
    f. Sıcak. Kızgın. * Çabuk öfkelenen. * Gayretli, hamiyetli. Tez meşreb.
    GERM Ü SERD
    Sıcak ve soğuk. * Darlık genişlik, iyilik kötülük, acı tatlı.
    GERMA
    f. Sıcak.
    GERMABE
    f. Sıcak su hamamı. Kaynarca, kaplıca, ılıca.
    GERMA-GERM
    f. Pek kızışmış, kızışıp ısınmış. * Sıcağı sıcağına.
    GERMA-PEYMA
    f. Sıcaklık ölçeği. Termometre.
    GERMÎ
    f. Hararet, sıcaklık, kızgınlık.
    GERMİYYET
    Sıcaklık, hararet. Ateşli ve hızlı çalışma.
    GERM-MEND
    f. Acele eden, aceleci.
    GERM-RAN
    f. Atı çok süren, hızlı at süren.
    GERM-ÜLFET
    f. Görüşmesi hararetli olan, hararetli ve sıkı-fıkı görüşen.
    GERZİŞ
    f. Zulümden şikâyet etme.
    GESTÎ
    f. Çirkinlik.
    GEŞ
    Edâ ve naz yaparak yürüme. * Lâtif, hoş, güzel.
    GEŞT
    Seyretme, dolaşma, gezme, tenezzüh. * Geçme.
    GEŞT Ü GÜZÂR
    Gezip tozma, gezme.
    GEŞTE
    f. "Gezmiş, dolaşmış, dönmüş" anlamlarına gelerek birleşik kelimeler yapılır. Meselâ: Ber-geşte $ : Altüst olmuş. Ser-geşte $ : Başı dönmüş.
    GEV
    (C.: Gevân) f. Yiğit, bahadır, kahraman.
    GEVAH
    (Bak: Güvah)
    GEVAHÎ
    (Bak: Güvahî)
    GEVAN
    (Gev. C.) Kahramanlar, yiğitler.
    GEVAR
    t. Ark. Bahçeleri sulamak için çayırdan ufak bir arkla alının kol.
    GEVARE
    (Gehvâre) Beşik.
    GEVÇ
    f. Ağaç zamkı.
    GEV-ÇAH
    f. Dibi görünebilen pek derin olmayan alçak kuyu.
    GEVDEN
    f. Sersem, ahmak, şaşkın, anlayışsız.
    GEVEN
    t. Çalı. Dikenli ve bir karış kadar boyunda bir nebat. Aslı Gevân'dır.
    GEVHER
    f. Akıl ve edeb. * Asıl ve neseb. * Elmas, cevher, mücevher. İnci. * Bir şeyin künhü ve esası. Hakikat. * Noktalı olan harf.
    GEVHER-BAR
    f. Cevher yağdıran.
    GEVHER-EFŞAN
    f. Cevher saçan.
    GEVHER-FÜRUŞ
    f. Cevherci, kuyumcu, sarraf.
    GEVHERÎ
    f. Kuyumcu, cevherci.
    GEVHER-İ PEND
    Nasihat küpesi.
    GEVHERÎN
    f. Mücevher gibi. * Mücevherli.
    GEVHER-NİSAR
    f. Cevher serpen. * Mc: Düzgün konuşan, güzel söz söyleyen.
    GEVHER-NİŞİN
    f. Cevherlerle süslenmiş.
    GEVHER-PAŞ
    f. Mücevher saçan. * Mc: Çok güzel ve düzgün konuşan.
    GEVHER-ŞİNAS
    f. Cevherden anlıyan, cevherci, kuyumcu.
    GEVHER-TAB
    f. Altun ve mücevherlerle işlenmiş kadın eşarbı.
    GEVSALE
    f. Bir yaşına girmiş sığır yavrusu.
    GEVZ
    f. Ceviz.
    GEYLANÎ
    Seyyid Abdulkadir-i Geylanî, Gavs-ül A'zam, Gavs, Kutub gibi mecâzi nâm ile bilinen bu zât (Hi: 470-561) yılları arasında yaşamış ve Kadirî Tarikatının müessisidir. Müteaddid müridlerinden bir çoğu sonradan veli olarak meşhurdurlar. Derslerinin te'siriyle birçok Hristiyan ve Museviler Müslüman olmuşlar, ruhâni feyze ermişlerdir. Aktab-ı Erbaa'dan sayılır. (R.A.)
    GEZ
    f. Arşın, endaze. * İlgın ağacı. * Okun çentiği. * Tâlim için yapılmış kısa ok.
    GEZA
    f. Isırıcı, ısıran.
    GEZEND
    f. Musibet, belâ, felâket, âfet. * Elem, keder, hüzün. * Zarar, ziyan.
    GEZİDE
    f. Isırılmış, dişlenmiş.
    GIBB
    Nihayet, son, netice. * İki günde bir. Gün aşırı. * -den, -dan, sonra mânâlarına gelir ve birleşik kelimeler yapılır.
    GIBB-ED DUÂ
    Duâdan sonra.
    GIBBEN
    Nâdiren, seyrek, arasıra.
    GIBB-EŞ ŞEHÂDE
    Şâhitlikten sonra.
    GIBB-ET TAHKİK
    Tahkik ettikten sonra.
    GIBTA
    İmrenme. Aynı iyi hâli isteme. Şiddetle başkasının güzel bir halinin kendisinde de olmasını arzu etme.
    GIBTA-ÂVER
    f. Gıbta ettiren, imrendiren.
    GIBTA-FERMÂ
    f. Gıpta verici, imrendirici.
    GIBTA-KEŞ
    f. İmrenen, gıpta eden.
    GIBTA-RESÂ
    f. İmrendirici, gıpta ettirici.
    GIDA
    Besleyici madde. Vücuda lâzım olan yenecek ve içilecek şeyler. * Kuşluk vakti yenen yemek. * Zihni ve kalbi olgunlaştıracak Kur'an ve iman ilmi ve Allah'a ibadet ve taat.
    GIDAÎ
    Gıda olabilen. Gıda cinsinden.
    GIDA-YI RUH
    Ruhun gıdası.
    GIFARE
    Kat kat bulut. * Başa örtülen bez parçası. * Yama.
    GILAB
    Birbirine galip olmasını dilemek.
    GILAF
    Kın. Kılıcın kılıfı. Bir şeyin üzerinin örtüsü.
    GILAF-I LATİF
    Lâtif örtü.
    GILAF-I SEYF
    Kılıç kını.
    GILAL
    (Bak: Galâl)
    GILALE
    (C: Galâyil) Zırh altına giyilen kısa gömlek. * Küçük kaftan zıbını.
    GILAZ
    (Galiz. C.) Şedid. Sert. Kalın ve kaba şeyler.
    GILAZ
    Yoğunluk, koyuluk.
    GILBIT
    Taşsız yer.
    GILDIRGIÇ
    Mücellit ıstılahlarındandır. Kitapların kenarlarını kesmeğe mahsus, rende biçiminde bir âlettir.
    GILK
    Acip ve garip. * Zahmet, meşakkat, güçlük.
    GILL
    Düşmanlık, garaz ve adavet, gizli kin ve haset.
    GILL U GIŞ
    Aklın muhtelif fikirler üzerinde kararsızlığı. * Gönül darlığı. * Kin ve hile. Hıyanet ve adavet.
    GILLİM
    Cimâı şiddetle arzu eden.
    GILMAN
    (Gulâm. C.) Bıyığı yeni bitmiş gençler. * Cennet'te hizmet gören delikanlılar. * Köleler, esirler.
    GILMAN Ü CEVARÎ
    Köleler ve cariyeler.
    GILMAN-I ENDERUN
    Tar: Topkapı Sarayı (Yenisaray) iç oğlanları hakkında kullanılan bir tabirdir. Bunlar derece ve hizmet itibariyle başka başka odalara ayrılmışlardı.
    GILMAN-I HASSA
    Tar: Padişahların hususi köleleri. Bunlara ilk zamanlarda "İç oğlanları", daha sonları da "İç ağaları" da denilirdi. Bunlar, "Enderun-u Hümayun" denilen ve sarayın Babussaade'den içeride bulunan kısmında hizmet ederler; derece ve hizmet itibariyle başka başka odalarda otururlardı. Bu odalar; Büyük ve Küçük Odalar, Doğancı Koğuşu, Seferli Odası, Kiler Odası, Hazine Odası adlarını taşırlardı.
    GILME
    (Gulâm. C.) Delikanlılar, gençler. * Esirler, köleler.
    GILT
    Akdolunan pazarlığı bozmak.
    GILZET
    Kabalık, sertlik. * Kalınlık, galizlik.
    GILZET-İ MİZAC
    Huy ve mizac sertliği.
    GIMAR
    (Gamr. C.) Gaflet. Cehalet. Şiddetler. Çok su. Büyük denizler. * (Gımr. C.) Çok susuzluk. * Kin tutma.
    GIMD
    (C.: Agmâd) Kılıf, kın, mahfaza. * Bakla, bezelye, fasulya ve benzerleri gibi şeylerin kabuğu.
    GINA
    Zenginlik. Yeterlik. * Tok gözlülük. * Mülâki olmak. Bir kimseye dostluğunda devamlı olmak. * Bıkma, usanç. * Şarkı söylemek. Teganni etmek.
    GIRA
    (Garrâ) Tutkal.
    GIRAJOVA ATEŞİ
    Tar: Eskiden kale müdafaalarında hücum edenlere karşı ve deniz savaşlarında düşman gemilerini tutuşturmak için kullanılan ve su ile sönmeyen bir cins ateş. Balmumu, kükürt, ispirto, kâfuru karmasından ibarettir. Bu ya doğrudan doğruya tutuşturulur veya buna batırılmış yuvarlak yün parçaları ateşlenerek atılırdı.
    GIRANDİ DİREĞİ
    Geminin ortasındaki en büyük direk. Bu yekpâre olmayıp üst üste dört direkten mürekkepti.
    GIRAR
    Devenin sütünün azalması. * Az uyku. * Miktar. * Cihet, Misâl. * Yol. * Birbiri ardınca olmak. * Her nesnenin kenarı. * Büyük kıl çuval.
     
  7. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GIRAS
    Ağaç budağı. * Ağaç dikecek vakit.
    GIRBAL
    (C.: Garâbil) İri delikleri olan elek, kalbur.
    GIRBAN
    (Gurâb. C.) Kargalar.
    GIRBIN
    Selin getirdiği çamur.
    GIRBİL
    Havuzun dibinde kalan balçıklı su. * Bardak ve şişenin dibinde olan tortu.
    GIRGIRA
    (C.: Garâgır) Yaban tavuğu.
    GIRIZÎ
    (Bak: Gariziye)
    GIRÎV
    f. Bağırma, feryat etme, çığlık atma, bağrışma.
    GIRK
    Çok, kesir.
    GIRKÎ
    Yumurta kabuğu.
    GIRNEVK
    (C: Garânik-Garânika) Su kuşlarından boynu uzun bir kuş. Telli turna. Kuğu kuşu.
    GIRR
    İşten anlamayan ahmak kişi.
    GIRRE
    Gaflet. Boş bir şeye aldanan. * Tevbeyi sonraya bırakıp, aldanan. Övünen, gururlu. Gâfil. İşe yaramaz.
    GIRS
    (C: Egrâs) Dikilmiş ağaç. * Çocukla birlikte anadan çıkan ince deri.
    GISLÎN
    Yara yıkandığında içinden çıkan irinli ve kanlı su. * Cehennem ehlinin etleri ve kanlarının yıkandığı nesne.
    GIŞA
    Örtü, perde. * Zar. Deri. Kabuk. * Üst tabaka. * Zarf. Mahfaza.
    GIŞAŞ
    Az, kalil. * Evmek, acele.
    GIŞAVET
    Göz kararmak. * Körlük yapan perde. Kabuk. * Baş örtüsü.
    GIŞA-YI TABLÎ
    Tıb: Kulak zarı.
    GIŞŞ
    Hıyânet etmek, hâinlik yapmak. * Yaramaz olmak. * Saf olmayıp karışık olmak.
    GIŞYAN
    Bürünmek, örtünmek. * Cimâdan kinâye olur.
    GITA
    Örtü. Örtünecek şey. Perde.
    GITARRES
    (C: Gatâris) Zâlim, mütekebbir, kibirli kimse.
    GITA-YI BASAR
    Göz perdesi.
    GITA-YI RAKİK
    İnce örtü.
    GITRİF
    Mütekebbir, gururlu, kendini beğenmiş.
    GITRİF
    (C.: Gatârif) Başkan, reis. * Asil ve itibarlı kimse. Soylu kişi.
    GIYAB
    Görünmemek. Göz önünde olmamak. * Hazırda bulunmamak. * Bilinmeyen şeyler. * Arka. Arkasından.
    GIYABE
    Derinlik, dip.
    GIYABEN
    Bulunmadığı halde. Mevcut ve hazır olmaksızın. * Mahkeme veya duruşmada olmadan.
    GIYABÎ
    Arkasından olarak. Kendi hazır olmadığı halde arkasından. Gayba âit. Gayba mensup ve müteallik.
    GIYAR
    Keçe. * Ehl-i zimmetin nişanı.
    GIYAS
    Medetkâr. Yardımcı. Nusrete yetişen. * Meded. Yardım.
    GIYASA
    Suya dalmak.
    GIYAS-ÜD DİN
    Dinin intişar etmesine yardımı dokunan kimse.
    GIYBET
    Arkadan çekiştirmek. Hazır olmayan birisinin aleyhine konuşmak. Birisinin gıyabında hoşuna gitmeyen bir şeyi söylemek. (Gıybet odur ki: Gıybet edilen adam hazır olsa idi ve işitse idi, kerâhet edip darılacaktı. Eğer doğru dese; zâten gıybettir. Eğer yalan dese; hem gıybet, hem iftiradır. İki katlı çirkin bir günahtır. M.)(Gıybet, mahsus birkaç maddede câiz olabilir:Birisi: Şekva suretinde bir vazifedar adama der, tâ yardım edip o münkeri, o kabahati ondan izale etsin ve hakkını ondan alsın.Birisi de: Bir adam onunla teşrik-i mesâi etmek ister. Senin ile meşveret eder. Sen de sırf maslahat için garazsız olarak, meşveretin hakkını edâ etmek için desen: "Onun ile teşrik-i mesâi etme. Çünki zarar göreceksin."Birisi de: Maksadı, tahkir ve teşhir değil, belki maksadı, târif ve tanıttırmak için dese" "O topal ve serseri adam filân yere gitti."Birisi de: O gıybet edilen adam fâsık-ı mütecahirdir. Yâni fenalıktan sıkılmıyor, belki işlediği seyyiatla iftihar ediyor; zulmü ile telezzüz ediyor; sıkılmıyarak âşikâre bir surette işliyor.İşte bu mahsus maddelerde garazsız ve sırf hak ve maslahat için gıybet câiz olabilir. Yoksa gıybet, nasıl ateş odunu yer bitirir; gıybet dahi a'mâl-i sâlihayı yer bitirir.Eğer gıybet etti veyahut istiyerek dinledi; o vakit $ demeli, sonra gıybet edilen adam ne vakit rast gelse: "Beni helâl et." demeli... M.)
    GIYER
    Halden hale dönmek.
    GIZA
    Gıda, besin. (Bak: Gıda)
    GİL
    f. Su ile ıslanmış toprak, balçık. Lüleci çamuru, kil.
    GÎL
    (C: Guyul) Meşelik ve çalılık yer. * Arslan yatağı. Arslanların bulunduğu yer.
    GÎLE
    Bir kimseyi aldatıp bir yere götürüp öldürmek.
    GÎLE
    f. İki dağ arasındaki yol, vadi. * Şikâyet. * Üzüm tanesi.
    GİLİGER
    f. Duvarcı, sıvacı. * Çamurcu.
    GİLLE-MEND
    f. Şikâyet eden, halinden memnun olmayan.
    GİL-ZAR
    f. Çamurlu yer.
    GİN
    f. Türkçedeki "li, lu, lı" eklerinin karşılığıdır.
    GÎNE
    Leşten akan murdar sarı su.
    GÎR
    f. (Giriften) "Tutmak, yakalamak" mastarının emir köküdür. Türkçedeki: yapan, tutan, tutucu, dağılan, yayılan gibi mânalara gelir. Kelimenin sonuna eklenir.
    GÎRA
    f. Müessir, te'sir eden, tutucu.
    GÎRA-GİR
    f. Tutan tutana.
    GİRAMÎ
    f. Muhterem, aziz, hürmete değer. * Ulu, büyük.
    GİRAN
    f. Pahalı. Tartısı ağır olan. Ağır. Dolu. * Sert. Katı. * Bıktırıcı. Usandırıcı.
    GİRAN-BAHA
    f. Kıymet ve pahası çok olan.
    GİRAN-BAR
    f. Meyvesi çok olan ağaç. * Ağır yüklü. * Gebe insan veya hayvan. * Zengin, gani.
    GİRAN-CAN
    f. Ağır kanlı, ağır hareketli, can sıkıcı (adam).
    GİRAN-CANÎ
    f. Can sıkıcılık.
    GİRAN-DEST
    (C.: Girandestân) f. İşini ağır yapan kimse. Eli ağır kişi.
    GİRAN-DESTMAYE
    f. Zengin, gani. Sermayesi ve malı mülkü çok olan. * Mârifetli, mahâretli, hünerli.
    GİRAN-DUD
    f. Duman, sis. * Kara bulut.
    GİRAN-GUŞ
    (C.: Giranguşân) f. Sağır, kulağı ağır işiten.
    GİRAN-GUŞÂNE
    f. Sağırcasına.
    GİRAN-HAB
    f. Uykusu ağır olan adam.
    GİRAN-HAR
    f. Obur, çok yiyen.
    GİRAN-HATIR
    f. Canı sıkılmış, gücenmiş.
    GİRAN-HUY
    f. Fena mizaçlı. Kötü huylu.
    GİRANÎ
    f. Ağırlık, sıklet.
    GİRAN-KADR
    f. Kadr u itibar sahibi. Hürmet edilen kimse.
    GİRAN-KÎSE
    f. Cimri, hasis, pinti.
    GİRAN-MAYE
    f. Kıymetli ve değerli olan şey.
    GİRAN-RİKAB
    f. Ciddi ve vakur kimse. * Harpte düşmana saldıran, azimli kişi.
    GİRAN-SAYE
    f. Yüksek makam ve mevki sahibi. * Ordu kumandanı.
    GİRAN-SENG
    f. Ağır başlı kişi. Ciddi ve vakar sahibi kimse. * Sabırlı, kanaatkâr.
    GİRAN-SER
    (C.: Giranserân) f. Mağrur, kibirli, gururlu, kendini beğenmiş.
    GİRAN-SERÎ
    f. Kibirlilik, mağrurluk, enaniyetli oluş, kendini beğenmişlik.
    GİRAN-SEYR
    (C.: Giranseyrân) f. Hareketleri ve yürüyüşü ağır olan.
    GİRAN-SİRİŞT
    (C: Giransiriştân) f. Tembel, ağır tabiatlı, ağır kanlı.
    GİRD
    f. Yuvarlak.
    GİRDAB
    f. Suların dönerek çukurlaştığı yer. * Tehlikeli yer. Mühlike. Tehlikeli yer ve zaman.
    GİRDA-GİRD
    f. Fırdolayı, çepeçevre.
    GİRD-ALUD
    f. Toz toprak içinde kalmış, toza bulanmış.
    GİRDAR
    f. Meşgale, meşguliyet. * Tarz, âdet, yürüyüş.
    GİRDE
    f. Yuvarlak, değirmi. * Evvelce yahudilerin, müslümanlardan ayırd edilebilmeleri için, omuzlarına diktikleri sarı renkte bir parça. * Açılmış yufka. * Yuvarlak yastık. * Gr: Bütün, hepsi, tamamı.
    GİRDEBAN
    f. Gözcü, gözetici.
    GİRD-GÂR
    f. Allah.Yaratıcı. Kudret sahibi. (Bak: Kird-gâr) GİRDİBAD $ : (Gird-bâd) f. Kasırga. Yel çevrintisi. Tehlike. Girdap.
    GİRDU
    f. Ceviz.
    GİRE
    (C: Guyer) Diyet.
    GİRGİN
    Her yere sokulan, herkesle görüşen, sokulgan. * Mensub, alâkalı, müteallik.
    GİRÎBAN
    f. Elbise yakası.
    GİRÎBAN-ÇÂK
    f. Yakası yırtık. * Mc: Kederli, hüzünlü, üzüntülü.
    GİRÎBAN-GİR
    f. Yaka tutan.
    GİRÎBANÎ
    f. Bir çeşit gömlek.
    GİRİFT
    f. Yakalama, tutma. * Dolaşık. Birbiri içine girik. Girintili çıkıntılı, karışık. * Motifleri birbirine girik ve içiçe geçme olan tezyinat tarzı. Buna aynı zamanda arabesk de denilir. * Türk musikisinin nefesli sazlarından olup, bugün unutulmak üzeredir. Ney'e benzer. Girift çalana "Giriftzen" denilir.
    GİRİFTAR
    f. Tutulmuş. Yakalanmış.
    GİRİFTE
    f. Yakalanmış, tutulmuş. * Bir hastalığa mâruz kalmış, hastalığa yakalanmış. * Esir.
    GİRİFTE-DEM
    f. Nefesi tutulmuş.
    GİRİFTE-GÎ
    f. Tutkunluk. * Hastalık hali. * Esirlik.
    GİRİFTE-HÂTIR
    f. Gücenik, kırgın.
    GİRİFTE-LEB
    (C: Giriftelebân) f. Dudağı tutulmuş. * Mc: Sessiz, sakin (kimse).
    GİRİFTE-SER
    f. Aklı fikri dağılmış kimse. Dalgın kişi.
    GİRİFTE-ZEBAN
    Kekeme, dili tutuk.
    GİRİH
    f. Bağ, düğüm.
    GİRİH-BEND
    f. Bağcı, düğümcü. * Uçkur.
    GİRİH-BÜR
    f. "Düğüm kesen". Yankesici.
    GİRİHÇE
    f. Küçük düğüm, düğümcük.
    GİRİH-GÎR
    f. Düğümlü, dolaşık.
    GİRİH-KÜŞA
    f. Düğüm açan, bağı çözen. * Mc: Müşkülâtları yenen, zorlukları halleden.
    GİRİS(E)
    f. Oyun, hile, dalavere.
    GİRİŞME
    f. İşve, naz, cilve. Gözle kaşla işaret.
    GİRİT MADALYASI
    Tar: Biri Sultan Aziz diğeri Sultan II.Abdülhamid devrinde olmak üzere ihdas olunan madalyalar. Her ikisinin de altun ve gümüş olmak üzere iki türlüsü vardı. Girit işinde hizmeti görünen devlet ricaline altun, ikinci derecedeki memurlarla halka, gümüş olanı verilirdi. (O.T.D.S.)
    GİRİVE
    (Girve) f. Çıkmaz yol. Çıkmaz sokak. * İçinden çıkılması müşkül olan durum.
    GİRİZGÂH
    (Bak: Gürizgâh)
    GİRİZİYE
    (Bak: Gariziye)
    GÎRUDAR
    f. Savaş, muharebe, cenk, cidâl, kavga.
    GİRYAN
    f. Gözyaşı döken. Ağlayan.
    GİRYE
    f. Gözyaşı.
    GİRYE-BAR
    f. Gözyaşı döken, ağlayan.
    GİRYE-DAR
    f. Ağlamış, göz yaşı dökmüş.
    GİRYE-ENGÎZ
    f. Ağlatacak sebep, ağlamaya sebep olan.
    GİRYE-FEŞAN
    f. Acıklı acıklı ağlayan, gözyaşı saçan.
    GİRYE-FEZA
    f. Çok ağlatan, ağlamayı artıran.
    GİRYE-İ ŞÂDÎ
    Sevinçten dolayı olan ağlama. Sevinç gözyaşı.
    GİRYE-KÜNAN
    f. Gözyaşı dökerek, ağlayarak.
    GİRYE-MEŞHUN
    f. Gözyaşı ile dolu.
    GİRYE-NAK
    f. Ağlayan, gözyaşı döken. Ağlayıcı.
    GİRYENDE
    f. Ağlayan, gözyaşı döken.
    GİRYE-NÜMUD
    f. Ağlar gibi görünen, ağlamışa benziyen.
    GİRYE-PAŞ
    f. Ağlayan, gözyaşı döken.
    GİRYE-PERVERD
    f. Ağlatıcı, gözyaşı döktüren, ağlamayı getiren.
    GİRYE-RÎZ
    f. Gözyaşı döken, ağlayan.
    GİRYE-ZAR
    f. Oturup ağlanılan, gözyaşı dökülen yer.
    GÎSU
    f. Uzun saç, omuza dökülen saç.
    GÎSU-BEND
    f. Saç örgüsü, saç bağı. * Altundan yapılmış kadın tarağı.
    GİŞ
    f. Kalb, yürek.
    GİŞE
    Fr. Tren istasyonu, vapur iskelesi ve mağaza gibi yerlerde bilet veya paranın alınıp verildiği yer.
    GÎTÎ
    f. Âlem, dünya.
    GÎTÎ-BAN
    f. Hükümdar, padişah.
    GÎTÎ-FÜRÛZ
    Dünyayı aydınlatan.
    GÎTÎ-NEVERD
    f. Dünyayı gezen, dünyayı dolaşan.
    GÎTÎ-NÜMA
    f. Dünyayı gösteren, cihanı gösteren.
    GÎTÎ-SİTAN
    f. Dünyayı zapteden, cihangir.
    GİYA(H)
    f. Nebat, bitki.
    GİYA-ZAR
    f. Çayır, çimenlik, otluk.
    GİYOTİN
    Fr. Eskiden Fransa'da idam cezalarının infazı için kullanılan, kafa kesmeye yarar âlet.
     
  8. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GİZLİK
    f. Uzun saplı kalemtraş. * Bıçak, çakı, kılıç gibi şeylerin keskin olan tarafı.
    GLADYATÖR
    Eskiden Roma sirklerinde vahşi hayvanlarla veya birbirleriyle boğuşan kimse.
    GOLFSTRİM
    ing. Atlas Okyanusunda, Meksika Körfezinden başlayarak Norveç kıyılarından Avrupa Rusyası'nın kuzey kıyılarına kadar gelen ılık bir deniz akıntısı.
    GONCE
    f. Gonca. Tomurcuk. Çiçeğin açılmamış durumu.
    GONCE-İ ÂB
    Yağmur yağarken suyun yüzünde meydana gelen kabarcık.
    GÖDEN
    Kalın barsağın son kısmı.
    GÖKDELEN
    t. Yirmi veya daha çok katlı bina.
    GÖN
    Tabaklanmış deri, her çeşit meşin, sahtiyan vesaire.
    GÖNDER
    Tar: Seferde ordunun ve ileri gelen vezir ve diğer devlet ricalinin atlarına bakmak ve sair zamanlarda ise has ahır ve çayır hizmetlerinde kullanılmak üzere gayr-ı müslimlerden ve hasseten Bulgarlardan tertip edilmiş bir sınıf olan voynukların her mıntıkada iki, üçü ve dördü hakkında kullanılır bir tâbirdir. * Ucuna birşey takılan uzun sopa veya sırık. Kullanış şekline göre isim alır: Bayrak, sancak gönderi. * Çift sürerken öküzleri dürtmekte kullanılan ucu iğneli uzun sopa. * Sancak çekmek için geminin kıç tarafındaki direğe gönder denildiği gibi, mavnayı yürütmek için kıyıya veya suyun dibine dayatılan sırığa da gönder adı verilir.
    GÖTÜRÜ
    Tartı veya ölçü ile olmayarak, toptan ve kesin olan.
    GÖYNÜK
    Arpa torbası. * Ufak süt kabı. * Kıldan yapılmış yoğurt torbası.
    GÖZ BOYAMAK
    t. Mc: Aldatmak, hileye düşürmek.
    GÖZDAĞI
    t. Mc: Birini istenilen yola getirmek için samimi olmayan şiddet gösterişleriyle korkutmak ve tehdit etmek.
    GRAFİK
    yun. Bir hâdisenin gidişatını göstermek, birkaç şey arasında karşılaştırma yapmak için çizgi ve şekillerle yapılan rakamlı cetvel.
    GRAMER
    Fr. Cümlelerin, kelimelerin, hecelerin ve harflerin hallerinden bahseden ilim. Dil bilgisi.
    GRANİT
    Fr. Jeo: Muhtelif renklerde çok sert bir çeşit taş.
    GREV
    Fr. İşçilerin isteklerini işverene kabul ettirmek için, işlerini hep birlikte bırakmaları.İslâmiyette işçi hakları çok ciddi korunmakla beraber, grev ve benzeri hareketlere başvurulması istenmez. Çünki grev, millî gelire zarar verdiği gibi, sosyal grupları doğurmakla boğuşmalarına ve dolayısıyla da millî huzura zarar getirir. Grev, daha çok kapitalist sistemlerin "Hak, kuvvettedir" şeklinde ifade edilen Avrupa'nın medeniyetindeki olumsuz düsturlarının bir sonucudur. Ve bir işçinin işverenle iktisadî müsabaka edemediğinden, işçiler birliği kurulmasıyla işverene karşı güçlü olmasına kapitalist sistem itiyor. Halbuki İslâmda kişi, kendi küçük gücüyle başbaşa bırakılmamıştır. Çünki "hak kuvvettedir" kaidesinin yerine; İslâm, "kuvvet haktadır" der. İşçi haklı ise, devletin gücü işçinin yanında olur. Bununla beraber İslâm, müsbet müsabaka prensibini de kaldırmaz. Ancak taraflar arasında hukuk ve adaletle nezaret eder.
    GU(Y)
    Diyen, söyleyen mânâlarına gelir ve birleşik kelimeler yapılır. Meselâ: Rast-gu $ : Doğru söyleyen. Suhan-gu $ : Söz söyleyen, konuşan.
    GUBAR
    Toz.
    GUBAR-ÂLUD
    f. Tozlanmış, toza bulanmış. tozlu.
    GUBARE
    f. Sığır ağılı, mandıra. * Sığır sürüsü.
    GUBARÎ
    Eski harflerle yazılan bir çeşit ince yazı. Bu isim Arapça toz demek olan gubardan alınmıştır. Yazı, toz gibi ince yazıldığı için bu adı almıştır. Eski Türk devletlerinde güvercin postalarıyla gönderilen mektuplar bu yazı ile yazılırdı. (O.T.D.S.)
    GUBBE
    Tavşancıl kuşunun yavrusu.
    GUBEYRA
    Yaban iğdesi. * Habeş vilâyetinde darıdan yapılan bir cins şarap.
    GUBRE
    Toprak renkli olmak.
    GUBŞE
    Toprak renkli omak.
    GUCME
    Kabın dibinde kalan su.
    GUDAF
    (C.: Gudfân) Kuzgun.
    GUDAT
    Ayıp, zillet, noksanlık. * Ter u taze olmak.
    GUDDE
    Tıb: Bez. Vücudun muhtelif yerlerinde, hususan boyunda bir nevi vücuda lazım su çıkaran depocuk. Şiş.
    GUDDE-İ ARAKIYYE
    Ter bezi.
    GUDDE-İ LUÂBİYE
    Tükrük bezi.
    GUDDE-İ MİDEVİYE
    Mide bezi.
    GUDDE-İ NEKFİYYE
    Tıb: Kulak memesinden çeneye kadar olan kısımda bazan ufak ufak meydana gelen bezler.
    GUDDE-İ TAHT-EL LİSAN
    Dilaltı bezi.
    GUDEK
    f. Çocuk, tıfl.
    GUDEKÂNE
    Çocukçasına.
    GUDRUF
    (C.: Gadârıf) Kıkırdak, kıkırdak kemiği.
    GUDRUF-U HALKAVÎ
    Tıb: Kıkırdak halka.
    GUDÜVV
    Sabah vakti. * Sabahleyin bir şeye başlamak.
    GUDVE
    (C: Gudevât) Sabah namazı vakti ile güneşin doğuşu arası.
    GUFL
    Belirsiz, işaretsiz.
    GUFR
    (C: Egfâr) Dağ keçisinin oğlağı. * Hastanın iyi olduktan sonra yine üzülüp hasta olması.
    GUFRAN
    Cenab-ı Hakk'ın günahları affedip örtmesi, rahmeti.
    GUFUL
    Dikkatsizlikten veya şaşırmaktan dolayı bir işte hata yapma.
    GUGİRD
    f. Kükürt.
    GUH
    f. Pislik, necâset.
    GUK
    f. Kurbağa.
    GUL
    Boş ve virane yerlerde bulunan ve helâk edici olan bir cin tâifesi. İfrit, hortlak. * Ölüm. * Belâ.
    GUL
    f. Safdil, ahmak, bön, sersem.
    GULAM
    Genç, delikanlı. Bıyığı henüz bitmemiş genç. * Esir, hizmetçi, köle.
    GULAME (GULME)
    Cima arzusu.
    GULAMİYE
    Tar: Cizye ve diğer vergileri tahsil edenlerin topladıkları paraların hazine veznesine teslim edilişi esnasında cizye veya vergi harç pusulalarının her biri için kendilerine verilen tahsil âidatı.
    GULAMPARE
    Dost, sevgili, mahbup. (Halk ağzında kulampara şeklinde kullanılır.)
    GULAN
    Tadı ekşi olan ilâçlar.
    GULANE
    f. Üstün bir gayretle. Yüksek bir himmetle.
    GULAT
    (Gali. C.) Dinde, mezhebte çok ileri salâbet gösterenler. * Galeyân edenler.
    GULAZ
    Kalın, kaba.
    GULET
    Fr. İki direkli ve yan yelkenli gemi.
    GULF
    (C.: Eglaf) Kılıf. Kışır, kabuk.
    GULFE
    Zekerin sünnet edilecek derisi.
    GULGUL(E)
    Bağrışıp çağrışma. Şamata, gürültü. Velvele. * Ağız tarafı dar olan bir kabdan akan suyun çıkardığı ses.
    GULGULE-İ ETFAL
    Çocukların gürültüsü, çocukların bağrışıp çağrışmaları.
    GULL
    Kelepçe. Suçlunun boynuna veya ayaklarına takılan zincir, pranga.
    GULLET
    Sıcaklık. * Susuzluk harareti.
    GULUL
    Ganimet malında hıyanet etmek.(Gull, mâlî ganimetten gizli birşey aşırmak, emanete hıyanet etmektir ki, ekseriyetle devlet mallarında su-i istimâl de bu türdendir. Resulullah, gululü kebairden saymıştır. E.T.)
    GULUMİYYE
    Cimaa şehveti olan kimse.
    GULÜF
    (Gılâf. C.) Kınlar, mahfazalar, kılıflar.
    GULÜVV
    Ayaklanma. Taşkınlık. * Üşüşme. Hücum. Saldırış. * Edb: Mübalağanın son derecesi. Üçe ayrılan mübalağanın diğer iki derecesinden biri tebliğ, öteki iğraktır. Aşağıdaki parçada mübalağa gulüv derecesindedir: Gökler gürüldese, şimşekler çaksa Volkanlar fışkırsa, lâvları aksa,Kıyısız denizler kabarsa, coşsa,Coşkun dalgaları birden tutuşsa, Yerden gökyüzüne alevler ağsa,Gökten yeryüzüne yıldızlar yağsa,Arzın içindeki ateş patlasa,Küreler yarılsa, feza çatlasa,Bir yürek bulunur, korkudan beri,Anladın mı kimdir o? Türk Askeri.
    GULÜVV-İ ÂMM
    Genel ayaklanma, umumi isyan.
    GULV
    Haddini tecavüz etmek, haddini aşmak. * Yiğitlik zamanının evveli ve sür'ati.
    GULYABANİ
    İnsanı felâkete attığına itikad edilen vahşi bir mahluk ismi.
    GUMA
    Hava bulutlu olduğundan ayın görünmemesi.
    GUMGUME
    Nâra. * Avaz, ses.
    GUMME
    Tasa, keder. * Kırba, tuluk gibi şeylerin derinliği. * Belirsiz mühim nesne.
    GUMR
    (C: Agmâr) Bön, ahmak kişi. Gafil kimse.
    GUMRE
    Kadınların yüzlerine örttükleri kırmızı bez. * Küçük kadeh.
    GUMUM
    (Gamm. C.) Tasalar, kederler, dertler, kaygılar, hüzünler.
    GUMUZ
    Sözün kapalı ve karışık oluşu.
    GUN
    f. Tarz, gidiş, sıfat. * Renk.
    GUNA-GUN
    f. Türlü türlü, renk renk. Alaca.
    GUNC
    Eda, naz, kırıtma, cilve.
    GUNE
    f. Tarz, gidiş, yol, tarz. Sıfat.
    GUNE GUNE
    f. Türlü türlü, çeşit çeşit, renk renk.
    GUNM
    Bir şeye meşakkatsiz nâil olmak veya düşmandan doyumluk almak mânalarına gelir ve alınan doyumluğa da isim olarak ıtlak olunur ki ganimet de, her iki mânada böyledir. Şeriatta ise ganimet, küffardan anveten, yani harben alınan maldır. Binaenaleyh, velevse harbin neticesi olsun bir sulh ve ahd ile alınan mallara ganimet denilmez. (E.T.)
    GUNNE
    Genizden söylemek, sesi burnundan çıkarır gibi okumak. Burundan gelen ses.(Tecvidde harfin vasıflarındandır) (Bak: İdgam)
    GUNYA
    f. Geometride kullanılan bir âlet. Gönye.
    GUNYAN
    Kimseye ihtiyacı olmayıp müstağni olmak.
     
  9. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GUNYAT
    Kudret, zenginlik.
    GUNYET
    Zenginlik.
    GUNZ
    Tasa, keder. * Zahmet, meşakkat.
    GUR
    Kabir, mezar. * Meşhur pehlivan Rüstem-i İraninin lâkabı. * Yaban eşeği.
    GURAB
    (C: Garbân-Egribe) Karga.
    GURABE
    f. Kubbeli türbe.
    GURAB-ÜL BEYN
    Alaca karga.
    GURAF
    Büyük ölçek.
    GURBET
    Gariblik, yabancılık. Yabancı bir memleket. Yabancı yer. Yâd el.
    GURBET-ZEDE
    f. Memleketinden başka yerde bulunan, gurbete düşmüş olan.
    GUREBA
    (Garib. C.) Garibler.
    GUREBA-İ YEMİN
    İbrahim paşa, Galata ve Edirne saraylarından çıkanlarla, harpte fevkalâde yararlık gösteren yabancılar ve yeni Müslüman olmuşlardan teşkil olunan iki süvari bölüğünden birinin ismidir. Bu iki bölüğe birden "Gureba-i Yemin ve Yesar Bölükleri" denildiği gibi "Garip ve Yiğitler Bölükleri" veya "Aşağı Bölükler" de denilirdi. Gureba-i Yemin'in bayrakları sarı ile beyaz idi. (O.T.D.S.)
    GUREF
    (Gurfe. C.) Köşkler, kasırlar, çardaklar.
    GUREMA
    (Gerim C.) Düşmanlar, adüvler, hasımlar, rakibler. * Alacaklılar.
    GURER
    Her ayın ilk üç gecesi.
    GURFE
    Yüksek, âli bina. * Yüksek derece. * Cennet köşkleri.
    GURFE-İ ÂLİYE
    Yüksek çardak. Yüksek köşk. * Balkon, cumba.
    GURGURE
    Atın alnında olan beyazlık. * Ulu, şerif kimse.
    GUR-HANE
    f. Türbe.
    GURİSTAN
    f. Mezarlık, türbe. Kabristan.
    GUR-KEN
    f. Mezarcı, mezar kazan.
    GURL
    Sünnet olmamış kimse.
    GURLE
    Sünnet olunacak deri.
    GURM
    Bir kimse üzerine eda edilmesi, yerine getirilmesi lâzımgelen şey. Borç ve diyet gibi. (Garâmet de olur)
    GURMUL
    (C: Garâmil) Erkek eşek. * At zekeri.
    GURR
    Beyaz leke.
    GURRAN
    f. Haykıran, gürleyen, homurdayan.
    GURRE
    Parlaklık. Her şeyin başlangıcı. Bu cihetle, kameri ayların ilk günlerine gurre-i şehr denilmiştir. Köleye, cariyeye ve malların en güzidelerine, gurret-ül emval denir. Güzel parlak yüze, vech-i agarr; açık ve nurani alına, cebhe-i garra denir ki, aynı asıldan müştaktırlar. * Fık: İskat edilen (düşürülen) bir ceninden dolayı verilmesi icab eden malî bir tazminattır. Hanefîlerce 500, Şafiîlerce 600 dirhem gümüştür.
    GURRE-İ GARRA
    Bir günlük hilâl.
    GURRE-İ MUHARREM
    Arabi aylardan olan Muharrem ayının birinci günü ve gecesi.
    GURRENDE
    f. Hiddetle bağıran, şiddetle gürliyen.
    GURUB
    Batma, batış. Batıda görünmez olma. Gözden kaybolmak. * Uzaklaşmak. Irak olmak.
    GURUB-U ŞEMS
    Güneşin batması.
    GURUR
    Kibir. Boş yere güvenmek. * Kıymetsiz şeylere güvenip mağrur olmak.(Evet, gurur ile insan maddi ve mânevi kemalât ve mehâsinden mahrum kalır. Eğer gurur saikasıyla başkaların kemalâtına tenezzül etmeyip, kendi kemâlâtını kâfi ve yüksek görürse, o insan nâkıstır. Böyle insanlar, malumat ve keşfiyatlarını daha yüksek görmekle, eslâf-ı izamın irşâdat ve keşfiyatlarından mahrum kalırlar. Ve evhama mâruz kalarak bütün bütün çizgiden çıkarlar. Halbuki eslâf-ı izâmın kırk günde yaptıkları bir keşfiyatı, bunlar kırk senede bulamazlar. M.N.)
    GURVE
    Burnun ucundaki kıkırdaktan yapılmış yumuşak kısım.
    GURZ (GURZA)
    (C: Guruz-Ağraz-Guraz) Su taksim olunan yer. * Eyer kolanı.
    GURZE
    (C.: Guruz) Pamuklu elbisede kullanılan kaba dikiş.
    GURZUF
    Kıkırdak. * Yumuşak olan kemik.
    GUSA'
    Sel köpüklerine karışmış çürük ağaç yaprakları tortusu, köpüğü.
    GUSALE
    f. Dana, buzağı. Sığır yavrusu. * Kösele.
    GUSALE
    Yıkama suyu.
    GUSAS
    (Gussa. C.) Kederler, hüzünler, kaygılar, tasalar.
    GUSFEND
    f. Koyun. (Bak: Guspend)
    GUSL
    (Bak: Gusül)
    GUSN
    Ağaç dalı. Budak. * Tıb: Damar ve sinir gibi ayrılan bedenin cüzleri.
    GUSN
    Saç örgüsü.
    GUSNE
    Tek dal.
    GUSN-İ MEKSUR
    Kırılmış dal.
    GUSN-İ ŞECER
    Ağaç dalı.
    GUSPEND
    f. Koyun, ganem.
    GUSPEND-GÜŞÂN
    f. Kurban bayramı.
    GUSRE
    Yeşile benzer bozrak renk.
    GUSS
    Leîm, zayıf adam. * Bir şeyi beğenmeyip ayıplamak.
    GUSSA
    Keder. Tasa. *Gam. * Boğaza takılan yemek. * Ağaç, diken.
    GUSSADÂR
    f. Kederli, tasalı. Kaygılı. Gussalı.
    GUSSANÂK
    f. Kederli, hüzünlü, tasalı, kaygılı.
    GUSUN
    (Gusn. C.) Filizler, ağaç dalları.
    GUSÜL
    Boy abdesti. Temizlenmek. Maddi, manevi temizlik için şartları dahilinde yıkanmak. Taharet-i Kübrâ da denir.
    GUSV
    Zulmet, karanlık.
    GUŞ
    f. Kulak. * Mc: İşitmek.
    GUŞAB
    f. Pekmez.
    GUŞANE
    Düşürülmüş hurma. * Hurma ağacı altına düşüp toplanan hurma.
    GUŞ-ASB
    f. Rüya. * İhtilam. Uyurken cenabet olmak.
    GUŞ-DAR
    f. "Kulak tutan." Sözü tam mânasıyla dinleyen, kulak veren.
    GUŞE
    f. Köşe, kenar, bucak.
    GUŞE-BEND
    f. Köşebent. * Ciltli kitaplarda kapağın dört köşesine yapılan süsleme.
    GUŞE-GÎR
    f. Bir köşeye çekilen.
    GUŞE-İ DEHAN
    Ağzın iki tarafı.
    GUŞE-İ UZLET
    Tenha ve ıssız köşe.
    GUŞE-NİŞİN
    f. Köşeye çekilen, münzevi, insanlardan uzaklaşan.
    GUŞETMEK
    İşitmek. Dinlemek, kulak vermek, mesmu' olmak.
    GUŞ-HURDE
    f. Kulağı bükülmüş, terbiye edilmiş.
    GUŞ-İ CAN
    Can kulağı.
    GUŞ-İ HUŞ
    Akıl kulağı. Can kulağı.
    GUŞ-İ KABUL-İ CAN
    Candan kabul ile dinlemek.
    GUŞİŞ
    f. Çabalama, uğraşma, çalışma.
    GUŞMAL
    f. Yola getirme, te'dib etme, kulak bükme, ihtar etme.
    GUŞT
    f. Et, lahm.
    GUŞTİN
    f. Etten, etten ibâret, etten meydana gelmiş.
    GUŞ-VAR
    f. Küpe, kadınların kulaklarına taktıkları mücevher.
    GUŞ-ZED
    f. Kulağa çarpan, işitilen.
    GUTAT
    Sabahın erken saatleri.
    GUTE
    f. Su içine bir defa dalıp çıkma, suya dalma.
    GUTE-HÂR
    (Gute-hor) f. Suya dalan.
    GUTGUTA
    (C: Gatâgıt) Yeni doğmuş kuzu.
    GUTME
    Pelteklik, kekemelik.
    GUVAS
    Feryâd edip, "imdat!" diye bağırmak.
    GUVAT
    (Gavi. C.) Azgınlar, sapkınlar.
    GUVL
    (C: Agvâl-Gaylân) Cinden bir tâife.
    GUVR
    Bir ölçek. (12 senc miktarıdır: Senc: 24 batmandır.)
    GUVTA
    Şam diyarında suyu çok olan ağaçlık bir yer.GUY : f. Söyleyen, konuşan, söyleyici. * Kelâm, söz. Acemlere mahsus bir cins oyun topu. * Baykuş.
    GUYÎ
    f. Söyleyiş, söyleme.
    GUYUB
    (Gayb. C.) Hazırda olmayanlar. Kayıplar.
    GUYUM
    (Gaym. C.) Bulutlar.
    GUYUS
    (Gays. C.) Yağmurlar.
    GUZAME
    Bir miktar süt.
    GUZAT
    (Bak: Gudat)
    GUZAT
    (Gazi. C.) Din için harbedenler. Gaziler.
    GUZBE
    Tez gadaplanan, çabuk kızan.
    GUZE
    f. Koza.
    GUZN
    (C.: Guzun) Derinin büklümü.
    GUZR
    Çokluk, kesret. * Devenin sütünün çok olması.
    GUZRUF
    (C.: Gazârif) Kulak kemiği. * Kıkırdak.
    GUZUZA
    Taze olmak.
    GUZZ
    Oğuz Türkleri.
    GÜCÜK
    Kuvvetsiz, zayıf, gevşek.
    GÜDAHTE
    f. Erimiş.
    GÜDAZ
    f. Mahveden, yakan, eriten mânâlarına gelir ve birleşik kelimeler yapılır. Meselâ: Takat-güdaz $ : Takati mahveden.
    GÜDAZENDE
    f. Eriten, eritici.
    GÜDAZİŞ
    f. Yakılma, yanma.
     
  10. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    GÜFT
    f. Dedi, söyledi. * Söz, kelâm.
    GÜFT Ü GU
    Dedi kodu. Kîl ü kal.
    GÜFT Ü ŞENÎD
    İşitilen şeyler, duyulan şeyler.
    GÜFTAR
    f. Sözler, lâkırdılar.
    GÜFTE
    Her hangi bir makama göre bestelenen manzume. * Farsça "söylemek" demek olan "güften" mastarından gelen bu tabirin mânası, söylenmiş söz demektir.
    GÜHERÇİLE
    Barut yapmaya yarıyan bir madde.
    GÜHER-FÜRUŞ
    f. Mücevher satan.
    GÜHER-PARE
    f. Mücevher parçası.
    GÜHER-RÎZ
    f. Cevher döken, cevher saçan.
    GÜL
    f. Küçük ve dikenli bir ağaçta olup şeklinin ve kokusunun güzelliği ile meşhurdur. Şairlere göre bülbülün sevgilisidir. Pek çok cinsi vardır.
    GÜLAB
    Gülsuyu.
    GÜLABDAN
    İçine gülsuyu konularak mevlüt gibi toplantılarda serpmeye mahsus kap. Bu, çiniden, gümüşten veya altundan yapılırdı. Buhurdanlar ile birlikte bir takım teşkil ederdi.
    GÜL-BAĞ
    f. Gül bahçesi, gülistan.
    GÜLBANK
    (Gülbang) f. Bir cemaat tarafından birlikte söylenen duâ, ilâhi, tekbir.
    GÜLBANK-İ MUHAMMEDÎ (A.S.M.)
    Ezan.
    GÜLBEDEN
    f. Vücudu gül gibi nâzik ve lâtif olan.
    GÜLBİZ
    Gül serpen.
    GÜLBÜN
    f. Gül yetişen yer, gül köşkü.
    GÜLÇE
    (Gül-çe) f. Küçük gül, gülcük, çiçekçik.
    GÜLÇEHRE
    Çehresi gül gibi lâtif olan, çehresi gül gibi olan.
    GÜLÇİN
    f. Gül devşiren, gül toplayan.
    GÜLDAN
    f. Vazo, içine çiçek konan kap, gül mahfazası.
    GÜLDEHAN
    (Güldehen) f. Ağzı gül gibi güzel ve lâtif olan.
    GÜLDESTE
    Çok güzel şeylerden bir tutam. * Gül demeti. * Müzikte makam adı.
    GÜLE
    f. Zülüf. Bükülmüş ve kıvrılmış saç.
    GÜLEFŞAN
    (Gül-efşân) f. Gül saçan.
    GÜLENDAM
    f. Güzel endâmlı, boyu gül gibi nâzik ve lâtif olan.
    GÜLFAM
    f. Rengi gül gibi kırmızı olan, gül renkli.
    GÜL-FÂM
    Gül renkli.
    GÜLFEŞAN
    f. Gül saçan, gül dağıtan.
    GÜLGEŞT
    (Gül-geşt) f. Gül gezintisi, gül seyri.
    GÜLGONCE
    f. Henüz açılmamış gül.
    GÜLGUN
    f. Pembe, açık kırmızı. Gül renkli.
    GÜLGUNE
    f. Gül renkli. * Gül yanaklı. * Kadınların kullandıkları gül rengindeki düzgün.
    GÜLHANE
    İstanbulda Sarayburnu'ndan Topkapı Sarayı'nın duvarlarına ve bir taraftan Çizme Kapısı hizasına kadar devam eden saha. Bunun deniz tarafında, şimdiki hat boyunun batısında vaktiyle sıra ile gül bahçeleri bulunduğundan bu isim verilmiştir.
    GÜLHANE HATT-I HÜMAYUNU
    Tar: Gülhanede okunan hatt-ı hümayun münasebetiyle meydana gelmiş bir tabirdir. Osmanlı İmparatorluğu'nun bir zamanlar dünyayı titreten kuvvet ve kudreti, çeşitli sebep ve te'sirlerle büyük bir zaafa uğramış ve en nihâyet devlet, bir vilâyet hükmünde olan Mısır'ın idaresini ele geçiren Mehmed Ali Paşa'nın elinde zebun olacak bir dereceye düşmüştü. Memleketin bu halini gören ve Avrupa'da elçiliklerde bulunması itibariyle Avrupa devletlerinin memleket hakkındaki fikirleriyle zamanın cereyanlarını yakından müşahede eden Sadrazam Mustafa Reşit Paşa, memleketin selâmeti ancak idare usulünün ıslahında ve tebaaya salâhiyet ve hukuk verilip mes'uliyet esasının te'sisinde olduğunu iddia ederek yeni padişah olan Abdülmecid'e 3 Kasım 1839 Pazar gününde bir hatt-ı hümayun sudur ettirdi. Reşit Paşa'nın bu hat'la açtığı devir, tarihte Tanzimat namıyla anılmaktadır. Bu fermana göre memlekette bundan sonra herkes mal, can ve ırz emniyetine sahib olacak, vergiler ve asker toplanması belirli nizamlara bağlanacak, memuriyetlere lâyık olanlar getirilecek ve memurlara muayyen bir maaş tâyin olunacak, rüşvet alınmayacak, bir mahkeme kararı olmadan kimse mahkum edilmeyecek, bütün Osmanlı tebaası aynı kanunî ve hukukî haklara sahip olacaklardı. Bu ferman, bilhassa Hristiyan tebaa için te'min ettiği eşit haklar yüzünden Avrupa'da çok iyi karşılanmıştır. (O.T.D.S.)
    GÜLHÎZ
    f. Gül yetiştiren.
    GÜLÎ
    f. Gül renkli. Gül gibi.
    GÜL-İ HAMRÂ
    Kırmızı gül.
    GÜL-İ RUHSAR
    f. Gül yanaklı. * Mc: Mânevi çok güzellik sahibi. Çok sevilen.
    GÜL-İ ZEMİN
    Meşveret meclisi.
    GÜLİSTAN
    (Gülsitân) Gülyeri, gül bahçesi.
    GÜLİZAR
    f. Gül yanaklı, alyanaklı.
    GÜLLABİCİ
    Tar: Akıl hastahanelerindeki gardiyanlar. Bunlar ellerinde kamçı olduğu halde deliler arasında dolaşıp azgın delileri döverek uslandırmak vazifesiyle mükellef olduklarından, dışarda bu türlü tavır takınanlara da mecaz yoliyle güllâbici denilirdi.
    GÜLLE
    Top mermisi. (Vaktiyle demirden veya taştan yuvarlak olarak yapılırdı. Şimdi çelikten, silindir biçiminde ve ucu sivri olarak yapılmaktadır.)
    GÜLNAHL
    f. Gül fidanı.
    GÜLNAK
    f. Hisar ve kale.
    GÜLNAR
    f. Narçiçeği.
    GÜLNEFESÎ
    f. Lâtif ve hoş sözlülük. * Güzel kokulu olmak.
    GÜLNİHAL
    f. Gül fidanı.
    GÜL-NİKAB
    f. Yüzü gülle örtülü, pembe yüzlü.
    GÜLPUŞ
    f. Gül örtülü, pembe yüzlü.
    GÜLRENG
    (Gül-reng) f. Gül renkli, pembe renkli.
    GÜLRÎZ
    f. Gül serpen, gül saçan. * Meşhur bir cins lâle.
    GÜLRU(Y)
    f. Yüzü gül gibi güzel ve kızıl renkli olan. Al yanaklı.
    GÜLRUH
    (Gül-ruhsar) f. Güzel yanaklı güzel, yanakları pembe olan güzel.
    GÜLSİTAN
    (Bak: Gülistan)
    GÜLŞEN
    f. Gül bahçesi. Güllük.
    GÜLŞEN-ÂRÂ
    f. Gül bahçesini süsleyen.
    GÜLŞEN-GÂH
    f. Gül bahçesi.
    GÜLTEN
    f. Gül gibi lâtif ve nâzik vücutlu.
    GÜLU
    f. İnsan veya hayvan boğazı.
    GÜLUBEND
    f. Boyna sarılan sargı, boğaz sargısı.
    GÜLUGÎR
    f. Boğazda kalan, boğazdan zor geçen (şey). * Ahlat armudu.
    GÜL-Ü MUHAMMEDÎ (A.S.M.)
    Kırmızı renkte bir gül çeşitidir. ("Keşfül Hafa" isimli hadîs kitabının 1, cilt, 302. Sahifesinde, mezkur gül hakkındaki rivayetlerin sıhhatleri üzerinde durulmaktadır.)
    GÜLVE
    f. Fırın bacası.
    GÜL-VEND
    f. En çok ceviz, incir, fıstık gibi şeylerden yapılan hediye, armağan.
    GÜLZAR
    f. Gül bahçesi. Gül tarlası.
    GÜM
    f. Yitik, kayıp, zâyi.
    GÜMAN
    f. Zan. Tahmin. Sanmak. şüphe.
    GÜMAŞTE
    (C.: Gümaştegân) f. Vekil, vezir.
    GÜMGEŞT
    f. Kaybolmuş, yitirilmiş.
    GÜMKERDE
    (Gümkerdepey) f. İzi kalmamış, adı sanı kaybolmuş, unutulmuş. * Yaptığı işi kimseye sezdirmeyen.
     

Sayfayı Paylaş