1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Osmanlıcada ''H''ile başlayan kelimelerin anlamları

Konusu 'Türkçe Sözlük' forumundadır ve arz-ı hal tarafından 5 Ocak 2012 başlatılmıştır.

  1. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HA
    Kelime-i tenbihtir. İşaret ismi olan Zâ ve Zi kelimeleri ile Hâzâ Hâzihi Hâzâke gibi. Bundan başka "hâ" tenbih edatı olarak kelimeye dâhil edilir. (Hâzâ ) da olduğu gibi yakını ifade eder. İşaret ismi veya nida olur. (Eyyühâ ) daki gibi.
    HA
    f. "İşte!" mânasınadır. * Cemi edatıdır. Kelimelerle birleşerek onları çoğul yapar. Meselâ: Ayine-hâ : Aynalar. Der-hâ : Kapılar. Esb-hâ : Atlar. Zülüf-hâ : Zülüfler.
    HA
    harfinin ismidir. Ebcede göre beş sayısına delâlet eden ( ) harfi, mehmusedendir. Bazan başka harfe yâni "yâ" veya "hemze" veya "elif"e kalbolur. Bir kelimenin evveline ve âhirine ilâve edilebilir. Arabçada beş vecih üzere müstameldir:1- Zamir olarak, nasb ve cerr yerlerinde kullanılır.2- Gaib harfi olur. Mücerret gaib mânasına gelir: ( Ebûhu: Onun babası) kelimesinde olduğu gibi.3- Sekte "Hâ"sıdır. Kelimenin sonunda olan harekeyi veya harfi beyan için diğerine eklenir. ( Mâ-hiye) ve ( Hâ-hünâ) da olduğu gibi.4- Soru hemzesinden değişmiş olan "hâ" dır.5- Müennes işareti olan "hâ" dır.
    HA
    Osmanlı alfabesinde sekizinci harftir ve ebced sayısı ile de sekizi ifade eder. şeklinde okunursa: Haram şey, haşarı yüzsüz kadın mânâlarına gelir.
    HA(Y)
    f. Çiğneyen mânasına gelir ve birleşik kelimeler yapılır. Meselâ: Şeker-hâ : Şeker çiğneyen. * Mc: Tatlı sözlü, güzel ve dokunmaz sözler söyleyen.
    HAB
    f. Uyku. Rü'yâ.
    HAB'
    Gizli, saklı, hafi. * Gizlemek, örtmek, setretmek.
    HAB (HÂBE)
    Günah. Suç.
    HABAB
    (Habâbe) Son derece muhabbet. * Su üzerindeki hava kabarcığı.
    HABAİB
    (Habibe. C.) Habibeler, sevgili kadınlar.
    HABAİK
    (Habike. C.) Kehkeşanlar, samanyolları. * Çizgiler.
    HABAİL
    (Hibale. C.) Ağ, tuzak, bağ, kement.
    HABAİL-İ MEVT
    Ölümün sebepleri.
    HABAİL-ÜŞ ŞEYTAN
    Şeytanın tuzakları. * Kadınlar.
    HABAİS
    (Habise. C.) Kötülükler. Murdar ve pis şeyler.
    HABAK
    f. Mandıra, ağıl. * Dört yanı bir duvar veya set ile çevrilmiş yer, avlu.
    HABAL
    Bozulma, düzensizlik. Karma karışıklık. * Sıkıntı, hüzün, keder, üzüntü.
    HABALA
    (Hublâ. C.) Gebeler.
    HABALEYAT
    (Habâlâ. C.) Hâmileler, gebeler.
    HAB-ALUD
    Uykulu. Uyku karışık.
    HABAR
    (C.: Habârât) İmzâ. Mühür, damga.
    HABARAT
    (Habâr. C.) İmzâlar. * Damgalar.
    HABARÎR
    (Hıbrîr. C.) Dağçiçekleri. Dağda yetişen çiçekler.
    HABASET
    (Hubs) Murdarlık, pislik, kötülük.
    HABAT
    Vücuttaki bir yara iyileştikten veya vücuda bir sopa ile vurulduktan sonra bedende kalan iz. * Davarın çok yemekten dolayı karnının şişmesi.
    HABAYA
    Gizli işler, gizli şeyler. * Defineler.
    HABAZ
    Hareket. * Bâtıl olmak. * Eksilmek.
    HABB
    Aldatıcı, kurnaz, hileci, hilekâr. * Denizin kabarması, denizde dalga olması.
    HABB
    Tane, çekirdek. * Yuvarlak olarak hazırlanmış ilâç. * Buğday tanesi veya buna benzer tohum.
    HABBAL
    (Habl. dan) Urgan ve ip satan kimse.
    HABBAR
    Terzi. * Mürekkepçi.
    HABBAS
    Zindancı, gardiyan, hapseden.
    HABBAT
    (Habbe. C.) Habbeler, tohumlar, tâneler. * Haplar.
    HABBAZ
    (Hubz. dan) Ekmekçi. Ekmek yapan veya satan kimse.
    HABBAZÎ
    Ekmekçilikle ilgili.
    HABBE
    Tane. Tohum. * İhtiyaç. * Parça. * Dirhemin 1/48 kadarı.
    HABBE
    Gammazlık yapan kadın. (Müz: Habb)
    HABBE (HUBBE)
    Yol, tarik.
    HABBET-ÜL KALB
    (Bak: Süveydâ)
    HABBET-ÜS SEVDA
    Çörek otu.
    HABBEYİ KUBBE YAPMAK
    Değeri olmayan bir şeye çok fazla ehemmiyet vermek. Zihinde büyütmek.
    HABBEZA
    Ne güzel, ne sevimli, ne hoş mânâsında bir takdir edatıdır.
    HABBÜL BÜLUĞ
    (Habb-ül büluğ) Erginlik çağındaki erkek ve kız çocukların yüzlerinde ve alınlarında çıkan sivilceler.
    HABC
    Devenin ot yemekten dolayı karnının şişmesi. * Vurmak.
    HABC
    Vurmak, darbetmek.
    HABCAME
    f. Gecelik ve pijama gibi gece uyurken giyilen elbise.
    HAB-DİDE
    f. "Rüya görmüş." Büluğa ermiş genç.
    HABE
    Zarara ziyana uğradı (mânâsına fiil).
    HABE
    f. Sıkılma, bunalma, darlanma, boğulma.
    HABEB
    Aldatma, kandırma. Hile, kurnazlık.
    HABEK
    f. Üzülme, sıkıntı yapma. * Sıkılma, bunalma.
    HABEL
    Ana rahmindeki çocuk, cenin. * Gebelik, gebe olma zamanı. * Fls: Musallat fikir.
    HABELE
    Üzüm çubuğu.
    HABELLAK
    Küçük olup büyümeyen koyun.
    HABEN
    Kısaltma, azaltma, kasma. * Edb: Aruzda "fâilâtün" den "ât" hecesini atarak, nazmı "fâilün" veznine sokma.
    HABEN
    Siroz denilen ve karında su toplanmasından ileri gelen bir hastalık.
    HABENDAT
    Şişman kadın.
    HABENNEKA
    (Bak: Hebenneka)
    HABENTA'
    Kısa boylu, tıknaz kişi.
    HABER
    Hâriçten insanın fikrine intikal eden ilim. * Yeni havadis. Ağızdan ağıza nakledilen söz. * Peyam. Peygam. Nebe'. İlim ve malumat. Bilgi. * Hadis, Resul-i Ekrem Aleyhissalatü Vesselâm'ın sözü. * Edb: Hâdiseyi bildiren fiil veya cümle. * Gr: Müsned. Mübtedanın mukabili. Bir isme yakıştırılan sıfat. Allah büyüktür cümlesinde: Allah, mübteda; büyüktür, onun haberidir. Bu, mübteda ise beraber tam bir cümle teşkil eden; merfu' bir isim, fiil veya cümle olabilir. (Bak: Müsned)
    HABER
    Berelenme, yaralanma. Çürüme.
    HABERDAR
    Haberli, vâkıf, bir mes'eleden haberi olan.
    HABERÎ
    (Haberiyye) Haberle ilgili. Haberden ibaret olan. * Gr: Yüklemle ilgili.
    HABER-İ KÂZİB
    Yalan haber.
    HABER-İ MEŞHUR
    Bidayette râvisi mahdut iken sonraki devirlerde, yalan üzere ittifakları muhal olan bir cemaat tarafından nakledilegelen makbul hadistir. (Ist. Fık.K.)
    HABER-İ MÜTEVATİR
    Birçok kimselerin çokları vasıtası ile rivâyet ettikleri hadis.
    HABER-İ SÂDIK
    Doğru haber. Hz. Peygamber'in (A.S.M.) sözü. Hadis.
    HABER-İ VÂHİD
    Bir sahabeden, bir kişiden veya bir koldan gelen sahih hadis. (Bak: Mütevatir)
    HABERKAS
    Küçük deve. * Küçük adam.
    HABERPİJUH
    f. Haber almaya çalışan. Haber araştıran, haber toplayan.
    HABES(E)
    (Habis. C.) Kötüler. Alçaklar. Pisler. * Necaset denilen ve maddeten pis şeyler (Necis veya necaset-i hakikiye de denir.)
    HABEŞ
    Afrika'nın Kızıldeniz sâhili güneyinde müstakil bir memleket. Bu memleket ahalisinden olan. * Beyaz ve siyah arasında koyu esmer adam.
    HABEŞÎ
    Habeş memleketi ahalisinden olan. Habeş'e mensub ve müteallik olan. * Koyu esmer renkli adam. * Hat, tezhib, minyatür gibi güzel san'atlarda kullanılan bir cins kâğıt.
    HABETIKTIK
    Atın tırnağı taşa dokunduğunda çıkan ses.
    HABEVKERA
    Belâ, mihnet.
    HABGAH
    f. Yatak odası. * Uyunacak yer.
    HAB-GÜZAR
    f. Uyuyan, uyuyucu.
    HABHAB
    Takunye. * Canbaz ayaklığı.
    HABHAB
    (C: Habâhıb) Kısa boylu adam.
    HABHAB
    Karpuz.
    HABHABE
    Yumuşaklık, rahavet. * Muzdarip olmak, acı çekmek.
    HABHABÎ
    İşsiz güçsüz boş olarak dolaşan adamlar.
    HÂB-I ADEM
    Ölüm uykusu.
    HÂB-I CÂVİD
    Ebedî uyku, ölüm.
    HÂB-I GAFLET
    Gaflet uykusu.
    HÂB-I GİRAN
    Ağır uyku.
    HÂB-I HARGUŞ
    Tavşan uykusu. Şüpheli ve hafif uyku. * Yalan, hile.
    HÂB-I NUŞİN
    Tatlı uyku.
    HÂB-I RAHAT
    İstirahat için uyku.
    HABIT
    (Hübut. dan) Yukarıdan aşağıya inen. İnici. Düşen. Hübut eden.
    HABIT
    Susturucu. * Batıl kılan. İptal ettiren. * Değersizleşen.
    HABİ
    Sürünüp emekleyen ufak çocuk.
    HABİB
    (Hubb. dan) Sevilen. Sevgili. Seven. Dost.
    HABİB-ULLAH
    (Habib-i Hudâ) Allah'ın sevgilisi. Hz. Muhammed (A.S.M.) (Eğer Allah'a muhabbetiniz varsa Habibullah'a ittiba edilecek. İttiba edilmezse netice veriyor ki; Allah'a muhabbetiniz yoktur. Muhabbetullah varsa netice verir ki; Habibullah'ın sünnet-i seniyesine ittibaı intac eder. L.)(Sâni-i Âlem'in; âsârın şehadetiyle nihayetsiz cemâl ve kemâli vardır. Cemâl, hem kemâl, ikisi de mahbub-u lizâtihidirler. Yâni bizzat sevilirler. Öyle ise, o cemâl ve kemâl sahibinin cemâl ve kemâline nihayetsiz bir muhabbeti vardır. O nihayetsiz muhabbeti, masnuatında çok tarzlarda tezahür ediyor. Masnuatını sever, çünki, masnuatının içinde cemâlini, kemâlini görür. Masnuat içinde en sevimli ve en âlî, zihayattır. Zihayatlar içinde en sevimli ve âli, zişuurdur. Ve zişuurun içinde câmiiyet itibariyle en sevimli, insanlar içinde bulunur. İnsanlar içinde istidadı tamamiyle inkişaf eden, bütün masnuatta münteşir ve mütecelli, kemâlâtın nümunelerini gösteren fert, en sevimlidir... İşte: Sâni-i Mevcudat, bütün mevcudatta intişar eden tecelli-i muhabbetin bütün envaını; bir noktada, bir âyinede görmek ve bütün enva-ı cemâlini, Ehadiyyet sırriyle göstermek için şecere-i hilkatten bir meyve-i münevver derecesinde ve kalbi, o şecerenin hakaik-ı esasiyyesini istiab edecek bir çekirdek hükmünde olan bir zâtı, o mebde'-i evvel olan çekirdekten tâ münteha olan meyveye kadar bir hayt-ı ittisal hükmünde olan bir Mi'rac ile, o ferdin, kâinat nâmına mahbubiyyetini göstermek ve huzuruna celbetmek ve rü'yet-i cemâline müşerref etmek ve ondaki hâlet-i kudsiyyeyi başkasına sirayet ettirmek için kelâmiyle taltif edip, fermaniyle tavzif etmektir... S.)
    HABİB-ÜL BEKKÂÎN
    Ağlayanların sevgilisi. Ağlayanların habibi.
    HABÎDE
    (C.: Hâbidegân) f. Uyuya kalmış, uykuya dalmış, uyumuş.
    HABÎE
    Görülmemiş, daha henüz keşfedilmemiş. * Göze görülmeyen şey. * Kesilmiş, parça parça olmuş.
    HABİH
    Ağaçla vurmak. * Bölmek.
    HABÎKE
    (C.: Habâik) Kehkeşan, samanyolu. * Çizgi. * (C.: Hubük) Dikkat ve itina ile, sağlam ve san'atlı dokunmuş, yol yol hâreli güzel kumaş.
    HABİL
    Sihirbaz, efsuncu, büyücü. * Kement ile yakalanan canavar.
    HABİL
    İlk insan Hz. Adem'in (A.S.) oğullarından birinin ismi.
    HABÎL
    Yiğit, bahadır, genç, delikanlı. * Tuzak, ağ.
    HABİLE
    Gebe, hâmile, yüklü.
    HABÎN
    Zakkum ağacı.
    HABİR
    Haberli. Haberdar. Agâh. Âlim. Arif-i billâh. * Herşeyi bilen Allah (C.C.)
    HABİR
    Taze ve yeni şey.
    HABİRÂNE
    f. Bilgili ve haberdar olana yakışır şekilde.
    HABİS
    Bağışlanan şey. Mukabilinde bir ücret istenmeyen şey. Parasız olarak verilen nesne.
    HABİS
    Hapseden. Tutan. Hapishâneye atan.
    HABÎS
    (Hubs. dan) Fesadcı. Hilekâr. Alçak tabiatlı. Kötü. Pis.
    HABİS(A)
    Un helvası.
    HABİSTAN
    f. Yatakhane, yatak odası.
    HABÎT
    Fâsid, yaramaz, bozuk.
    HABİYE
    (C: Havâbi) Küp. * Küçük havuz. * Kuyu.
    HABK
    Bükmek. * Sağlam yapmak. * İyi dokumak.
    HABL
    İp. Urgan. Halat. * Tıb: Vücudda ip gibi olan âzalar.
    HABL
    Bir şeyin bozulması. Noksan olmak. * Delirmek.
    HABL-İ MEVHUM
    Mc: Daima olacak gibi görünüp de gittikçe uzaklaşan istek, gaye. Mevhum ip.
    HABLULLAH
    Allah'ın ipi. Kur'an-ı Kerim. Allah'a kavuşma vasıtası. İhlâs. İtaat. Cemaat.
    HABL-ÜL MESAKÎN
    Sarmaşık bitkisi.
    HABL-ÜL METİN
    Sağlam ip. * Mc: İslamiyet. Kur'an-ı Kerim.
    HABL-ÜL VERİD
    Şah damarı. Atar damar.
    HABN
    Eteğini kaldırmak. * Bir şeyi kabzetmek, almak.
    HABN
    Karnın şişmesi.
    HABNA'
    Çıbanları olan kadın.
    HABNADİDE
    (Hâb-nâdide) f. Büluğa ermemiş çocuk. Erginlik çağına gelmemiş erkek veya kız.
    HAB-NAK
    f. Uykusu gelmiş kimse, uykulu kişi.
    HABNAME
    f. Rüya kitabı.
    HABR
    (C.: Ehbâr) Alim ve sâlih kimse. Bilgili. Ehl-i ilim. * Ferahlık. * Nimet, vüs'at. * Refah, sürur. (Bak: Hibr) * Tıb: Dişlerin beyazına ârız olan sarılık.
    HABR
    (C: Hubur) Büyük tuluk.
    HABRA'
    (C: Habâri-Haberât) Sedir ağacı biten düz yer. Yumuşak yer.
    HABREKÎ
    Kene böceği.
    HABRENCE
    Güzel yemek. * Yumuşak.
    HABRÎR
    Şey mânâsına gelir bir isim.
    HABR-ÜL ÜMMET
    Ümmetin âlimi, meşhur âlim.
    HABS
    Hapis, alıkoyma, bir yere kapatıp dışarı çıkarmama. Salıvermeme. * Zaptetme, tutma.
    HABS
    Murdar, pis. Çirkin. * Ayıp, günah.
    HABS
    Bir kaç şeyi birden karıştırmak.
    HABS-İ BEVL
    İdrarını tutma.
    HABS-İ DÜMÛ'
    Metanet gösterip gözyaşlarını zaptetme.
    HABS-İ MÜNFERİD
    Tek başına olan hapis. Hapishanede bir kişilik hücre. * Ehl-i dalâlet için olan ölüm ve kabir.
    HABŞ
    Cemetmek, toplamak.
    HABT
    Yanlış hareket. * Maktulün kanının heder olması. * Bozma, ibtâl etme, muteberliğini kaybettirme. * Bir bahis veya münazarada karşısındakinin hatasını isbat ile onu ilzam edip susturma.
    HABT
    (C.: Ahbât) Sükun. Huşu. * Sönmek. * Çukur yer. * Düz yer.
    HABT
    Şiddetli vurmak. Önünü görmeyerek körcesine basıp yürümek. * Yanılmak, unutmak, hatâ etmek. * Fesada vermek. * Hiç umulmayan birisinden yardım istemek. * Cin çarpmak.
    HABT U HATA
    Düzensizlik, yanlış, hata.
    HABT-İ A'MÂL
    İrtidad eden, yâni dinden çıkan bir kimsenin, dindar iken yapmış olduğu ibadetlerinin ibtâl olup sevapsız kalması.HABTER : Kısa boylu.
    HABUL
    Hurma ağacına çıkarken kullanılan urgan.
    HABUS
    Galip kimse.
    HABY
    (C.: Hıbâyâ) Örtmek. * Gizli olan.
    HABZ
    Ekmek pişirmek. * Ekmek vermek. * Sözü birbiri ardınca söyleyip yürümek. * Devenin ayağını yere vurması.
    HAC
    f. Put, haç.
    HAC
    (Hâcet. C.) İhtiyaçlar. * Devedikenleri.
    HACA
    Haris olmak. * Akıllı.
    HACA'
    (C.: Ahcâ) Akıl. * Nahiye.
    HACAC (HİCÂC)
    Kaş kemiği.
    HACACE
    (C.: Hıcc) Su üstünde olan yağmur kabarcığı.
    HACALET
    Utanma. Utanç.
    HACALET-ÂVER
    f. Utandırıcı. Utanç veren.
    HACAMET
    (Hacamat) Tıb: Vücudun bir tarafından kan aldırmak.
     
  2. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HACAT
    (Hacet. C.) Hâcetler. İhtiyaçlar.
    HACB
    Men'etme. Mahrum etme.
    HACB-İ HİRMÂN
    Huk: Bir vârisi mirastan tamamen mahrum etme.
    HACB-İ NOKSAN
    Bir vârisi mirastan kısmen mahrum etme.
    HACC
    Kasdetmek. Muârazada delil ve bürhan ile galip olmak. * Bir yere çok tereddütle varıp gelme. * Şâyan-ı tâzim bir şeye teveccüh. * Bir şeyden feragat etmek. * Fık: İslâmın şartlarından ve hâli vakti müsait olan her müslümana farz olan, Mekke-i Mükerreme'deki Kâbe-i Şerif'i usulüne uygun olarak Arabi Zilhicce ayı, Kurban Bayramı günlerinde bir defa ziyaret etmek.Farz olan hacca, Hacc-ı Ekber denildiği gibi, umreye de Hacc-ı Asgar denilir. Maamafih arefe günü cumaya tesadüf eden bir hacca da Hacc-ı Ekber denilir.
    HÂCC
    (C.: Hüccac) Hacca gitmiş kimse. Hacı.
    HACC SURESİ
    Kur'an-ı Kerim'in 22. suresidir.
    HACCAC
    Çok eskiden Irakta vâlilik yapan fakat, Hz. Resul-ü Ekremin (A.S.M.) soyundan gelenlere ve onlara taraftar olanlara çok zulmeden, haddini aşmış bir zâlimin ünvânı. Asıl ismi Yusuf bin Sakafi'dir. Haccac-ı Zâlim diye de anılır.
    HACCAL
    Şatafatlı, debdebeli, gösterişli.
    HACCAM
    Hacamat eden, kan alan.
    HACCAR
    Taş işçisi, taş işinde çalışan, taşçı.
    HACCE
    Cadde.
    HÂCCE
    (C.: Havâcc) Hacca giden, usulüne uygun olarak Kâbe'yi ziyaret ederek hac vazifesini yerine getiren kadın veya kız. * (C.: Hâcc) Bir cins diken.
    HACC-I İFRAD
    Umreye niyet etmeksizin yalnız başına yapılan farz, vâcib veya nâfile hacdır ki, ihrama girerken yalnız hacca niyet edilmiş olur. Bunu yapana "müfrid" denir.
    HACC-I KIRAN
    Hac aylarından önce veya hac aylarında hac ile umrenin ikisi için birden ihrama girilip umre yapıldıktan sonra usulü dairesinde ifa edilen hacca denir. Bunu yapan kimseye "karin" denir.
    HACC-I TEMETTU'
    Hac mevsiminde evvelâ umre için ihrama girilip umre yapıldıktan sonra; aynı mevsimde daha yurda, aile ocağına dönülmeden tekrar ihrama girilerek usulü dairesinde yapılan hacdır. Bunu yapan kimseye "mütemetti" denir.
    HÂCC-ÜL HAREMEYN
    Usulüne uygun surette, Mekke-i Mükerreme'yi ve Medine-i Münevvere'yi ziyaret eden.
    HÂCE
    f. Hoca, efendi, sâhib, muallim, âile reisi.
    HACEB
    Gırtlak.
    HACEBE
    (Hâcib. C.) Perdeciler, kapıcılar. * İnsanın oturak yeri olan uzvu, kalça. (İkisine "hacebetan" derler)
    HÂCEGÂN
    (Hâce. C.) f. Hocalar. * Eskiden yüzbaşı rütbesi karşılığında sivil rütbe. * Bâb-ı Âli kalemleri efendilerinden hususi bir rütbe taşıyan adam.
    HÂCEGÂN-I DİVAN-I HÜMAYUN
    Eskiden devlet dairelerindeki yazı işlerinin başında ve bir takım mühim memuriyetlerde bulunanlar hakkında kullanılan bir tâbirdi. İkinci Mahmud zamanında yenilikler yapılıp memuriyete mahsus rütbeler ihdas olunurken hâcegânlık da rütbe sayılmış ve bunlara ait nişanla, resmi günlerde giyecekleri elbise de tâyin olunmuştu. Bu suretle hâcegân-ı divân-ı hümâyun tâbiri de tarihe karışmıştı. (O.T.D.S.)
    HACEGÎ
    f. Tüccar, ticaretle meşgul olan kimse. * Efendilik, hocalık.
    HÂCE-İ ÂLEM
    (Hâce-i Kâinat) Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (A.S.M.) bir ünvanı.
    HÂCE-İ EVVEL
    Milletin ilmen ve fikren terakki etmesi için, çeşitli bilgileri, halkın rahatlıkla anlayabileceği bir lisan ile yayan kimse.
    HACEL
    Keklik kuşu.
    HACEL
    (Hacl) Utanma, sıkılma, hayâlılık.
    HACELAN
    Ayağında köstek olan kişinin yürümesi. * Bir ayak üstüne yürümek.
    HACELE
    (C.: Hacel-Hacelân-Haclâ) Dişi keklik. * Çeşitli elbiselerle süslü gelin evi.
    HACEN
    Eğrilik.
    HACER
    Taş, kaya. * İsmail Peygamber'in anasının ismi.
    HACERAT
    (Hacer. C.) Taşlar, kayalar.
    HACEREYN
    İki taş. * Mc: Altun ile gümüş.
    HACER-İ SEMAVÎ
    Gökten düşen taş. * Gök taşı.
    HACER-ÜL ESVED
    (El-Hacer-ül Esved) Kâbe'de bulunan meşhur siyah taş. Rengi siyah olduğundan "Esved" denmektedir. (İslâm Ansiklopedisi'ne göre: Kâbe'nin şark köşesinde olup, yerden bir buçuk metre yükseklikte kapıya yakın bir yerde yerleştirilmiş, üç büyük ve bir kaç tane de küçük parçadan müteşekkil ve gümüş bir halka ile çevrili ve bir adı da El-Ruh-ul Esved denilen taştır.)Rivayetlere göre; bu semavi bir taş olup Hz.İbrahim Aleyhisselâm'a Cebrail Aleyhisselâm tarafından getirildi. Daha evvel Ebu Kubeys Dağı'nda muhafaza ediliyordu.Hz. Ömer Radiyallahu anhu, Hacer-i Esved'e yaklaşıp öpmüş ve demiştir ki; "Çok iyi bilirim ki, sen zararı ve menfaatı olmayan bir taş parçasısın. Eğer Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm seni takbil ettiğini görmese idim, aslâ seni takbil etmezdim." (Sahih-i Buhari Tecrid-i Sarih Tercemesi) Kâbe'nin şark köşesinde ve yine yerden bir buçuk metre yüksekte diğer bir taş, El-Hacer-ül Es'ad (Mes'ud) da vardır ki; tavaf esnasında buna yalnız el ile temas edilir.
    HÂCE-SERA
    f. Haremağası, hadımağası.
    HÂCET
    (C.: Hâcât) İhtiyaç, lüzum, muhtaçlık.
    HÂCETAŞ
    f. Eskiden bir efendinin müteaddit kölelerinden her biri.
    HÂCETMEND
    f. İhtiyaç sahibi, muhtaç.
    HÂCET-MENDÂNE
    f. Muhtaçcasına, ihtiyaçlı olarak.
    HÂCET-MENDÎ
    f. Muhtaçlık, ihtiyaçlı olma.
    HÂCETREVA
    İhtiyacı gideren, ihtiyaç olan bir şeyi te'min eden.
    HACEVCA'
    Uzun ayaklı adam. * Uzun adam.
    HACEZE
    Zâlimler.
    HACFE
    (C.: Hucuf) Sade demirden olan kalkan.
    HACHACE
    Gizlenmek.
    HACHACE
    Korkudan melul olmak. * Sırrını demek isteyip yine dememek.
    HACI
    (C.: Hüccâc) Hacc farizasını yerine getirmiş olan müslüman.
    HACIYATMAZ
    Dibindeki ağırlıktan dolayı yere ne şekilde bırakılırsa bırakılsın, dik bir durum alan oyuncak. * Mc: Zor durumlarda kendisini çabucak toparlamayı beceren kişi.
    HACÎ
    (Hicv. den) Hiciv yazan, hicveden, yeren.
    HÂCİB
    Perde. * Perdeci. Kapıcı. * Eskiden Osmanlı İmparatorluğu zamanında Devlet Reisinin en yakın me'muru. Vezirler veya âmirler. * Kaş.
    HÂCİBEYN
    İki kaş.
    HÂCİB-İ BÂRİ
    Cebrail (A.S.)
    HÂCİB-İ YEMİN
    Sağ kaş.
    HÂCİB-İ YESAR
    Sol kaş.
    HACÎC
    (Hâcc. C.) Hacılar.
    HACİD
    Uyuyucu, uyuyan.
    HACİF
    Karın gurultusu.
    HACİL
    Otu çok olan yer.
    HACİL
    Ayaklarından üç tanesi beyaz olan at.
    HACİL
    Utanmış. Utanan. Utanmaktan yüzü kızaran.
    HACİM
    (Bak: Hacm)
    HACİM
    Saldıran. Hücum eden.
    HACİN
    Küçük hayvan. * Büluğdan önce evlenmiş olan kız.
    HACİR
    Hicret eden. Bir yerden bire yere göçen. * Sayıklıyan.
    HACİRE
    (C.: Hâcirât) Terbiye sınırlarına sığmayan kötü söz ve hezeyan. * (C.: Hevâcir) Günün en sıcak anları.
    HACİRÎ
    Yapıcı, kurucu.
    HACİS
    Tasa, keder, hüzün, gam. * Hâtıra. Kalb ve hissin en derin ve gizli sesleri.
    HACİSE
    (C.: Hevâcis) Merak, kalbe gelen endişe.
    HACİYAN
    (Hâcı. C.) Hacılar, hacc farizasını yerine getirmiş olan müslümanlar.
    HACİZ
    Ayıran. Bölen. * Vücudun içindeki bazı uzuvları ayıran karın zarı gibi zarların adı. * Haczeden. Borcunu ödeyemeyenin diğer mallarına el koyan. * Tıb: Bâdemin içindeki bazı oyukları ayıran bölme zarlarına denir. (Bak: Hicab)
    HACL (HİCL)
    (C.: Ahcâl-Hucul) Köstek. * Bukağı. * Küçük deve yavruları.
    HACLA'
    Ayakları beyaz olan koyun.
    HACLE
    (Haclegâh) f. Gelin odası. Gerdek odası.
    HACLET
    Şaşırma, acaibine gitme, taaccüb. * Utanma, arlanma.
    HACLET-ÂVER
    f. Utanç verici, utandırıcı.
    HACLET-DİH
    f. Utanç verici, utandırıcı.
    HACLET-ENGİZ
    f. Utandırıcı, sıkıltıcı.
    HACM
    (Hacim) Bir cismin kapladığı yer. Cirm. Cüsse. * Emmek. Massetmek.
    HACMEN
    Büyüklükçe. Hacim bakımından.
    HACM-İ İSTİABÎ
    Bir şeyin içine alabildiği miktar.
    HACR
    (Hicr) Men'etmek. Birisine bir şeyi yasak etmek. Malını kullanmaktan men'etmek. * Kucak. Ağuş.
    HACRA'
    Taş gibi katı ve sert olan şey.
     
  3. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HACREN
    Malını kullanmaktan menetmek suretiyle.
    HACUC
    şiddetli esen rüzgâr.
    HACUN
    Eğrilik. * Uzak. * Mekke'de bir dağ.
    HACUR
    (C.: Hucerât) Dere kenarı.
    HACZ
    Men'etmek. Mâni olmak. * İki şeyin arasını ayırmak. * Alacaklı, borçludan alacağını alabilmesi için borçlunun malına el konulmak.
    HAÇ
    (Ermeniceden) Put. Haç. İstavroz.
    HAD
    f. Çaylak kuşu.HAD' (Hıd') : Aldatmak. * Dühul etmek, girmek. * Kurumak.
    HAD'
    Baş aşağı eğmek. * Tevâzu etmek.
    HAD'A
    Kamçıdan çıkan ses.
    HADAA
    (Hâdı'. C.) Hileciler, hilekârlar, aldatıcılar, dalavereciler.
    HADACİR
    Sırtlan.
    HADAD
    Küçük, beyaz boncuk.
    HADAD
    Mürekkep. * Nakış. * Akılsız, ahmak adam. * Kolay.
    HADADE
    Hamâkat, ahmaklık.
    HADAE
    İki yüzlü balta.
    HADAFİL
    Eski kaftanlar, eski elbiseler.
    HADAİ'
    (Hadîa. C.) Hileler, dalavereler, aldatmalar, yalanlar.
    HADAİC
    (Hidâce. C.) Deveye yüklenen yükler.
    HADAİD
    (Hadîd. C.) Demirden yapılmış şeyler. Sert şeyler.
    HADAİK
    (Hadîka. C.) Bahçeler.
    HADAİK-I HÂSSA
    Saray bahçeleri. Bunlar biri saray içinde, diğeri saray dışında olmak üzere iki kısımdı. Saray içindeki bahçe ve bostan işleriyle meşgul olanlara "Has Bahçe Bostancıları"; saray dışındakilere ise "Hassa Bostancıları" denilirdi. Saray dışı bahçe ve bostanların bazıları şunlardı: Kadıköy bağı, Davut Paşa bahçesi, Beşiktaş bahçesi, Dolmabahçe, Paşa bahçeşi, Florya, Fenerbahçe, Alibeyköyü, Hasköy bahçeleri ve daha birçok bahçe ve bostanlar. (O.T.D.S.)
    HADAK
    Patlıcan.
    HADAKA
    Elmas. * Her görüp beğendiğini aldırmak için kocasına teklif eden kadın.
    HADALET
    Baldırı ve kolu etli olma.
    HADAN
    Necid'de bir dağ.
    HADANE
    Çocuk beslemek.
    HADAR
    Çabuk yetişen ot.
    HADAR
    Mukim olmak, ikâmet etmek, oturmak.
    HADAR
    Suyu çok olan süt.
    HADARET
    Bir şeyin yanında bulunmak. * Huzur. Yakında olmak. * Hazır etmek. Hazır olmak. * Medeniyet.
    HADASET
    Gençlik. Yenilik. Tazelik. Yeniden oluş. Bir şeyin evveli, ibtidası.
    HADB
    Vurmak, darb etmek. * Deriyi etiyle ayırmak. * Isırmak. * Yalan söylemek. * Uzunluk.
    HADB
    şefaat etmek.
    HADBA'
    Uzun boylu akılsız kadın. * Yumuşak gönüllülük.
    HADBA'
    (C.: Hudeb) Kalçaları sıyrılıp çıkan zayıf dişi deve.
    HADBE
    Arka yumruluğu, kamburluk.
    HADC
    Deve palanı.
    HADD
    Hudut. Çizgi. Sınır. * Cürüm. * Salahiyyet. * Şeriatça verilen ceza. * Derece. Son derece. Münteha. * İnsana ârız olan şiddet ve titizlik. * Def etme. Men etmek. * Keskin. Sivri. * Sert. Gergin. * Man: Üç tasavvurdan ibaret olan kıyas. * Ekşi. * Tesirli, müessir.
    HADD
    Yol. * İnsan cemaatı. * Bir şeye tesir ederek iz bırakmak. * Yanak, yüz, vecih. * Yeri kazmak, yeri yarmak.
    HADD
    Gürültülü bir sesle çağıran. * Denizden gelen gürültülü dalga sesi. * Gürültü ile yıkılan.
    HADDA
    Deve çobanı.
    HADDA'
    (Hud'a. dan) Aldatıcı, hilekâr, dalavereci.
    HADDAD
    Demir işleri yapan usta, demirci, çilingir. * Muhâfız, bekçi, gardiyan. * Kapıcı.
    HADDADÎ
    Demircilik.
    HADDAM
    Muvaffakiyetli kişi. * İşlerinde başarılı ve becerikli kimse. * Çalışkan ve gayretli olan. * Hademe, hizmetçi.
    HADDAN
    İki yanak.
    HADDAS
    (Hads. den) Anlayışlı, zeki, çabuk kavrayan.
    HADDE
    Erimiş madeni döküp tel yapmağa mahsus delikli maden levha.
    HADDE-İ TEDKİK
    İnceden inceye araştırmak.
    HADD-İ ASGAR
    Man: Bir hükmün veya neticenin mevzuu. Küçük kaziye.
    HADD-İ BÜLUĞ
    Büluğa erme yaşı. Teklif-i İlâhînin başladığı, namaz ve oruç gibi dinî emirleri ifaya başlanılan yaş.
    HADD-İ EKBER
    Man: Bir hükmün veya neticenin mahmulü, yani sıfatı veya hali, oluşu. Büyük kaziye.
    HADD-İ EVSAT
    Man: Hadd-i asgar ile hadd-i ekberden çıkartılan diğer bir hüküm veya netice. Meselâ: Âlem hâdistir. Bunu, bu dâvayı isbat için: "Çünkü: Âlem mütegayyerdir ve her mütegayyer hâdistir" dediğimizde: Âlem, "hadd-i asgar"; hâdis, "hadd-i ekber", mütegayyer, "hadd-i evsat" olur.
    HADD-İ İ'CAZ
    Edb: Fasahatın mu'cize şeklinde olanı. (Bak: İ'caz)
    HADD-İ İMKÂN
    Mümkünün son haddi. Olabilirlilik. İmkân nisbetinde olan.
    HADD-İ İTTİSAL
    Bitişme noktası.
    HADD-İ KAT'-İ TARÎK
    Huk: Yolkesenlere verilecek ceza.
    HADD-İ KAZİF
    Nâmuslu bir kadına zina isnad edene karşı verilen şer'î ceza.
    HADD-İ KEMAL
    Olgunluk hâli. Kemalât haddi.
    HADD-İ KİFAYE
    Kifâyet derecesi, yeterlik derecesi.
    HADD-İ KUSVA
    Son derece. Son had.
    HADD-İ MA'RUF
    şeriatça bilinen, makbul olan had. Emredilen, müsaade edilen hudud.
    HADD-İ MÜNTEHA
    Son nokta.
    HADD-İ MÜŞTEREK
    Ortak derece.
    HADD-İ SEKR
    Fık: Şarap haricindeki diğer içkilerin bil'ihtiyar içilmesinden hâsıl olan sarhoşluğun icab ettirdiği ceza.
    HADD-İ ŞER'Î
    Şeriat kanunlarıyla verilen ceza.
    HADD-İ ŞÜRB
    Fık: Az veya çok miktarda şarap (alkollü içki) içilmesinden dolayı uygulanacak ceza.
    HADD-İ TE'DİB
    Bir suç işleyeni başkalarına örnek olacak şekilde cezalandırmak. Darp ve ta'zir gibi.
    HADD-İ ZÂTINDA
    Aslında. Yaradılışında.
    HADD-İ ZİNA
    Zinâ suçu işleyene verilen ceza.
    HADD-NA-ŞİNAS
    f. Haddini bilmez.
    HADEB
    Uzun boylu, akılsız kimse.
    HADEB
    Kambur olma, kamburluk.
    HADEBE
    Kambur, yumru. * Vücuttaki kamburluk.
    HADEBİYYET
    Yumruluk, kamburluk.
    HADED
    Engel, mâni, set.
    HADEKA
    Gözün siyahlığı, gözbebeği.
    HADEKA-İ AYN
    Göz güllesi, göz hadakası.
    HADEMAT
    Hademeler. Hizmetçiler.
    HADEME
    Hizmetçiler, hâdimler. * (C.: Hıdâm) Halhal. * Devenin ayağını bağladıkları kayış.
    HADENG
    (Hadenk) f. Kayın ağacı. * Kayın ağacından yapılmış ok.
    HADER
    Uyuşma.
    HADER-İ UMUMÎ
    Bütün vücudu kaplayan uyuşukluk.
    HADERNAK
    Örümcek.
    HADES
    Yeni olmak. Eskiden olmayıp sonradan görülmek. * Taze. Yiğit. Genç. * Fık: Abdest almayı icabettiren hal. Bazı ibadetlerin yapılmasına mâni olan ve necaset-i hükmiye sayılan hal. * Pislik.
    HADES
    (Hads) Sür'atle idrak etmek. Zan ve tahmin eylemek. Fikrini, re'yini bildirmek. Bir sözün mâna ve mefhumunda, bir hususun vaz' ve üslubunda başka tarz tasavvur eylemek. (Bak: Hads)
    HADESAN
    Şanssızlık, kısmetsizlik, talihsizlik. * Kaza.
    HADESAT
    (Hades. C.) Hadesler. Pislikler. (Bak: Hades)
    HADES-İ ASGAR
    Fık: Taharet-i suğra ile, yani yalnız abdest ile giden taharetsizlik hali. Bevletmek, kan gelmek sebebi ile hasıl olan hades gibi.
    HADES-İ EKBER
    Fık: Taharet-i kübra ile, yani gusül abdesti ile giderilen taharetsizlik halidir.
    HADEYAN
    Yelmek.
    HADF
    Yürüme hızı.
    HADI'
    Alçaltıcı. * Gönül alçaklığı ve huzu ile muttasıf.
    HADIL
    Yumuşak taze ot. * Islanmış, nemlenmiş.
    HADIM AĞASI
    (Bak: Hâdim ağası)
    HADINE
    Süt nine.
    HADIR
    Tembel, uyuşuk, uyumuş.
    HADIYD
    (Hazîz) Oturaklı, mütemekkin, yer. * Dağ eteği. Zir. Alçak yer. * Koz: Ayın veya başka bir seyyarenin mahreki üzerinde dünyaya en yakın bir mesafede bulunan nokta. Dünya ile diğer seyyarelerin güneşin merkezinden en uzak oldukları bir nokta.
    HADİ'
    Hileci, aldatıcı. * Bozuk, fena.
    HADÎ
    Birinci. * Mazluma yardım eden. * Deveyi şarkı söyleyerek süren.
    HÂDÎ
    Hidayete ermiş. Mürşid. Rehber, delil. Hidayet yolunu gösteren. Hidayete, doğruluğa eriştiren. Önde giden.
    HADÎ AŞER
    Onbirinci.
    HADÎA
    Davarın karnından gelen ses.
    HADÎA
    (C.: Hadâyi') Ustalıklı bir şekilde aldatma, oyun yapma.
    HADİÂNE
    f. Hile ile, hile yaparak.
    HADÎB
    Kınalı, kına yapılmış. * Boyalı, boyanmış.
    HADİC(E)
    Vaktinden evvel doğan erkek veya kız çocuğu.
    HADİD
    Demir, çelik. Sert, kavi olan. * Çabuk kavrayışlı, keskin, öfkeli, hiddetli, titiz. * Hudut ve sınır komşusu.
    HADÎD
    Dağ eteği. * İçinde yağmur suyu biriken alçak çukur. * Arz, yer, dünya.
    HADİD SURESİ
    Kur'an-ı Kerim'in 57. suresi.
    HADİD-ÜL BASAR
    Gözü keskin.
    HADİD-ÜL MİZÂC
    Öfkeli, çabuk kızan.
    HADİD-ÜN NAZAR
    Görüşü keskin olan.
    HÂDİFE
    Halktan bir kısım.
     
  4. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HADÎKA
    Etrafı duvarla çevrilmiş bahçe. Sulu, ağaçlı bahçe.
    HADÎKA-YI FERAHFEZA
    İç açan bahçe. Gönüle ferahlık veren bahçe.
    HÂDİL
    (Hadl. den) Aşağıya sarkıtılmış. * Gözlerinde ve ağzında çıban olan deve yavrusu.
    HADÎLE
    Çayır, çimen.
    HÂDİM
    (Hidmet. den) (C.: Huddâm) Hademe, hizmetçi, hizmet eden, işe yarayan. * İmân ve İslâmiye'te ve millete faydalı olmağa çalışan. * Erkekliği yok edilmiş olanlar. Bunlardan saraylarla büyük kişilerin konaklarında çalışanlara Hadim ağası denilirdi. Osmanlı İmparatorluğunda bunlardan, büyük mevkilere yükselenler olmuştur. Hattâ sadrazam olanlar bile vardır.
    HÂDİM
    Yıkıcı olan, yıkan, tahrib eden.
    HADİM AĞASI
    Erkekliği yok edilmiş olan. Böyle kimselere "Tavaşi" de denilirdi. Bu gibiler, yabancı erkekler için mahrem sayılan harem dairesine girip çıktıkları ve muhafaza ile beraber harem hizmetini de gördükleri için kendilerine "Hâdim Ağası" adı verilirdi. (O.T.D.S.)
    HADİME
    (Hâdim. den) Kadın hizmetçi.
    HADÎME
    Su içinde eriyince pişmiş olan buğday.
    HÂDİM-ÜL FUKARA
    Fakirlere hizmet eden.
    HÂDİM-ÜL HAREMEYN-İŞ ŞERİFEYN
    Hilâfeti haiz olmaları hasebiyle Osmanlı Padişahlarına verilen ünvandır. Haremeyn; Mekke ile Medine'ye denilir. İslâm âleminin bu iki şehre hürmet-i mahsusaları sebebiyle ve daha fazla tâzim kasdiyle şerif sıfatını da ilâve ederek "Haremeyn-iş şerifeyn" denilmiştir. Haremeyn'in Hâdimi mânasına gelen bu tâbir ise ilk evvel Yavuz Sultan Selim hakkında kullanılmış, daha sonra bütün padişahlar hakkında istimal olunmuştur. Yavuz Sultan Selim Han Halep'i fethettiği haftanın ilk cum'a namazını Melik Zâhir camiinde eda ederken, hatib hutbede "Malik-ül Haremeyn-iş Şerifeyn" şeklinde adını anar anmaz, Yavuz Selim derhal yerinden kalkarak: "Haremeyn'in maliki olmak ne haddimdir. Ben Haremeyn'in hizmetkârı olmakla iftihar ederim." demek suretiyle tevazu göstermiş ve bu tabir ondan sonra, hutbelerde o suretle söylenmiştir.
    HÂDİM-ÜL LEZZAT
    Lezzetleri mahveden, yıkan. (Ölüm)
    HADİN
    Bir kuş cinsidir. (Hiç doymak bilmez, yediğini hemen hazmedip yine yemek ister, yüksek yerleri sever, değme yer üstüne konmaz, ağaç başlarına konup bütün yemişini yer, yemişleri kalmazsa başka yerlere gider.)
    HADÎN
    (C.: Hudenâ) Sâdık dost, vefadar arkadaş.
    HADÎN-İ KADÎM
    Eski dost.
    HADİR
    Gevşek, tembel, uyuşuk.
    HADİR
    (C.: Hadere) Şişen aza, yumrulanan organ.
    HADİR
    Öten güvercin. Kişneyen at. * Üstü koyu, altı sulu olan yoğurt.
    HADÎRE
    Hurması gök iken dökülen hurma ağacı.
    HADÎRE
    Kalabalık olmayan topluluk. * Yaranın içinde toplanan kan ve irin.
    HADÎS
    Her söylenişinde yeni haber gibi dinlenmeğe lâyık. Peygamberimizin (A.S.M.) sözü, emri ve hareketi. Sünnet-i Nebeviyye. Hadisten bahseden ilim. (Bak: Tevâtür)
    HÂDİS
    Yeni. Sonradan olan şey. Değişen. Hudus eden.
    HÂDİSAT
    (Hâdise. C.) Yeni olan şeyler. Hâdiseler.
    HÂDİSE
    (C.: Hâdisat, Havadis) Vâkıa, olay. Yeni bir şey, ilk defa olan. Haber.
    HADÎS-İ Bİ-L MA'NA
    Kelâm itibarı ile değil de mânaca doğru olan hadis.
    HADÎS-İ KUDSÎ
    Mânası Peygamberimiz'e (A.S.M.) vahy veya ilham edilen, kelimesi kendisinden sudur eden kudsî kelâm.
    HADÎS-İ MEŞHUR
    (Bak: Meşhur)
    HADÎS-İ MEVZU'
    Başkası tarafından söylendiği hâlde Peygamberimize (A.S.M.) isnad edilen hadis. Muan'an veya senedlerle tesbit edilmemiş hadistir. Manası yanlış demek değildir.
    HADÎS-İ MUALLAK
    Senedinin yalnız ibtidasından bir veya birkaç ravisi hazf edilmiş olan hadistir. Meselâ: Bir zat kendi şeyhini ve şeyhinin şeyhini zikr etmeksizin onların fevkindeki râvilerden itibaren senedi zikr etse ta'likte bulunmuş olur. (Ist. Fık.K.)
    HADÎS-İ MÜRSEL
    Peygamberimiz'den (A.S.M.) işitildiği bildirilen hadis-i şerif.
    HADÎS-İ MÜTEVATİR
    Kizb üzerine ittifakları aklen tecviz olunmayan cemaatlerin birbirinden ve ilk cemaatin de bizzat Hazret-i Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâmdan rivâyet ettiği Hadis-i şeriftir. (İlm-i yakîni ifade eder. "Bu hadis-i şerif Peygamber'den (A.S.M.) sâdır olmuş mu?" demeğe imkân kalmaz).
    HADÎS-İ SAHÎH
    Hakkında şüphe edilemiyen ve doğru senetlere ve râvilere isnad edilerek müsbet olarak kat'i bilinen hadis-i nebevidir.
    HADÎS-İ ŞEYHEYN
    En muteber ve büyük hadis âlimlerinden İmam-ı Buharî ve İmam-ı Müslim'den rivayet edilen hadis-i şerif.
    HÂDİS-ÜS SİNN
    Yaşı taze. Genç delikanlı.
    HÂDİŞE
    Derisi parçalandığı halde kan çıkmayan yara.
    HÂDİYE
    Değnek, asâ, sopa. * Su içinden sivrilerek yükselen kaya.
    HÂDİY-ÜT TARİK
    Hidayet yoluna sevkeden, mürşid. Doğru yolda giden.
    HADL
    Meyletmek, yönelmek.
    HADLEKA
    şiddetle bakmak.
    HADM
    Birşeyi ağzına koyup, bir lokmada çiğneyip yemek.
    HADMA'
    Beyaz koyun.
    HADME
    Ateş gürültüsü.
    HADR
    Evmek, acele etmek. * Vücutta bir organın şişip yumrulaşması. * Men etmek, engel olmak. * Saçak bükmek.
    HADRA
    (Müennestir) Yeşillik. * Sebze. En yeşil. Pek yeşil.
    HADRAVAT
    (Hadrevât) (Hadrâ. C.) Yeşillikler, yeşillik.
    HADRE
    Yüz yüze olmak.
    HADREBAN
    Feryadı şiddetli olan, çok fazla bağıran.
    HADRECE
    Bükmek. * Sağlam yapmak, sağlamlaştırmak.
    HADS
    Uzun düşünce ve delile ihtiyaç kalmadan hâsıl olan ilim. Sür'at-i intikal. Ani ve doğru idrâk. Delilden neticeye çabuk varmak.(Akıl tâtil-i eşgal etse de, nazarını ihmal etse, vicdan Sânii unutamaz. Kendi nefsini inkâr etse de onu görür. Onu düşünür. Ona müteveccihtir. Hads ki, şimşek gibi sür'at-i intikaldir, dâima onu tahrik eder. Hadsin muzâafı olan ilham, onu dâima tenvir eder. Meyelânın muzâafı olan arzu ve onun muzâafı olan iştiyak ve onun muzâafı olan aşk-ı İlâhi, onu dâima mârifet-i Zülcelâle sevkeder. Şu fıtrattaki incizab ve cezbe, bir hakikat-ı câzibedarın cezbiyledir. M.N.)(.... Hem hiç mümkün müdür ki: O hads-i kat'î, o yakîn-i şuhudî hadsiz emarelerden ve o emareler, hadsiz müşahedat vak'ıalarından ve o müşahedat vakı'aları, şeksiz ve şüphesiz mebâdi-i zaruriyeye istinad etmesin. Öyle ise, şu ehl-i edyandaki bu itikadât-ı umumiyenin sebebi ve senedi, tevatür-ü mânevi kuvvetini ifade eden pek çok kerrat ile melâike müşahedelerinden ve ruhanilerin rü'yetlerinden hâsıl olan mebâdi-i zaruriyedir, esasat-ı kat'iyyedir. S.)
    HADSEN
    Sezmekle. Sür'atle intikal ve idrâk etmekle.
    HADSÎ
    Hadsle. Hadse dâir ve müteallik.
    HADS-İ SÂDIK
    Tam, doğru ve şüphesiz idrâk etme ve bilme.
    HADSİYYAT
    Mümkün olan şeyler. Olması ihtimali olan nesneler. Mümkinat.
    HADSİZ
    Hesapsız, sayısız. Belirli olmayan, çok.
    HADŞ
    Kaşımak. * Tırmalamak.
    HADŞE
    (C.: Hadeşât) Vesvese, kuruntu, merak, ye's, üzüntü, hüzün.
    HADŞE-AVER
    f. Rahatsızlık veren, insanı sıkıntıya koyan.
    HADŞE-İ DERUN
    İç sıkıntısı, gönül üzüntüsü.
    HADŞE-NİSAR
    f. Merak veren, vesvese.
    HADUN
    Memesinden biri diğerinden uzun olan koyun.
    HADUR
    İniş. * Alçak yer.
    HADUR
    Yemen diyarında bir şehrin adı.
    HADUŞ
    Pire. Sinek.
    HADV
    Sürmek.
    HADY
    Evmek, acele etmek. * Rüzgârın esmesi.
    HAFA
    Berdi denilen otun beyaz ve yaş olan kökü.
    HAFA
    Gizlilik. Gizli olmak. Saklılık.
    HAFA'
    Yalın ayak yürümek.
    HAFA (HAFÂYE)
    Çok yürümekten adamın ayağının ve davarın tırnağının aşınması.
    HAFAFÎŞ
    (Huffâş. C.) Yarasa kuşları.
    HAFAGÂH
    f. Gizlenilecek yer, gizlenme yeri, siper.
    HAFAİR
    (Hafîr. C.) Oyuklar, delikler, çukurlar.
    HAFAK (HAFAKAN)
    Muzdarib olmak, acı çekmek. * Deprenmek.
    HAFAKAN
    Sıkıntı. Kalb çarpıntısı. Iztırab.
    HAFAT
    (Hâfe. C.) Sahiller, deniz kenarları, kıyılar.
    HAFAVE
    Bir kimseyi mübâlâga ile sormak. * Şefaat etmek. * İkramda ve iltifatta mübâlağa etmek.
    HAFAYA
    (Hafi. C.) Gizli şeyler. Sırlar.
    HAFAYA-YI UMÛR
    İşlerin gizli tarafı.
    HAFAZA
    (Hâfız. C.) Muhafızlar. Muhafız melekler.
    HAFC
    Titremek. * Ayağını eğri basan.
    HAFCAG
    Tatar beyi. (Aslı: Kıpçak)
    HAFD
    Evmek, sür'at.
    HAFE
    İçine bal konulan sahtiyan tuluk.
    HÂFE
    (C.: Hâfât) Sâhil, kıyı, deniz kenarı. * İki veya daha fazla sathın, bir açı teşkil ederek birleşmesinden meydana gelen uzunlamasına keskinlik.
    HAFEDE
    (Hafid. C.) Yardımcılar, hâdimler.
    HAFEF
    Fakirlik. Darlık. * Şiddet.
    HÂFE-İ NEHR
    Nehir kenarı.
    HÂFE-İ TARÎK
    Yol kenarı.
    HAFELLEH
    Ayaklarının uç kısmı birbirine yakın olup, ökçeleri uzak olan.
    HAFENDER
    Malını güzel tedbirlerle çoğaltan mal sahibi.
    HAFER
    Çok fazla utanmak.
    HAFER
    Çukurdan çıkartılan toprak. * Dişin çürümüş kısmı veya kiri.
    HAFEŞ
    Gözün küçük olması ve görme kuvvetinin zayıf olması. (Öyle kişiye "ahfeş" derler.)
    HAFEŞ
    (C.: Ahfâş) İğne ve iplik koyacak kap. * Sel.
    HAFET
    Islıklı yılan.
    HAFF
    Alaca renkli at.
    HAFF
    Tavaf etmek. * Süslemek. * Hizmet etmek. * Kesmek.
    HAFF
    Bir şeyin etrâfını dolanan. Bir nesnenin çevresini dolanan.
    HAFFAF
    Ayakkabı, terlik vb. gibi şeyler yapan ve satan. Kavaf.
    HAFFANE
    (C.: Haffân) Deve kuşu yavrusu. * Hizmet. * Maiyyet.
    HAFFAR
    Çukur kazan, kuyu kazan.
    HAFFE
    (C.: Hıff) Çulhaların bez sardıkları ağaç.
    HAFHAFA
    (C.: Hafâhıf) Köpeğin, yemek yerken ses çıkarması. * Sırtlan sesi.
    HAFIK
    Ufkun nihayeti. Şark veya garb tarafı. * Vuran, çarpan, çırpınan.
     
  5. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HAFIKAN
    (Hâfıkeyn) Mağrib ile maşrık. Şark ile garb. Doğu ile batı.
    HÂFIZ
    Kur'ân-ı Kerim'i tamamen ezbere okuyan. * Kur'an-ı Kerim'in mânası ile beraber her şeyini yaşamaya ve muhafazaya çalışan. * Muhafaza eden. Koruyan. Hıfzeden. (Hadis ilmi ile meşgul ve mütehassıs olup yüzbin hadis-i şerifi senetleri ile beraber ezberden okuyanlara da Hâfız-ül hadis denirdi.) (Ist. Fık. K.)
    HÂFIZ
    Alçaltıcı. * İnsana haddini bildiren. * Rahatta olan.
    HÂFIZA
    Muhafaza eden. Ezberleme kuvvesi. Kuvve-i hâfıza.
    HÂFIZA-PİRÂ
    f. Hafızayı süsleyen. * Uğur sayılarak ezberlenen şey.
    HÂFIZ-I HAKİKÎ
    Hakiki ve tam muhafaza eden. (Allah)
    HÂFIZ-I KÜTÜB
    Kitabları hıfzeden, saklayan. Kütüphane me'muru, kütüphaneci.
    HÂFIZ-I ŞİRAZÎ
    (Bak: Sa'd-ı Şirazî)
    HAFİ
    Yalın ayak yürüyen veya koşan. * Çok ikram eden insan. İnsanı güler yüzle karşılayan.
    HAFÎ
    Gizli. Açıkta olmayan. Saklı. * Fık: Sigasından dolayı değil, bir ârızadan dolayı mânası kapalı kalan lafız.
    HAFÎD
    Evlâd. Oğul. Torun.
    HAFÎDE
    Kız torun.
    HAFİF
    Ağır olmayan. Hafif. Yeğni.
    HAFÎF
    Kuş uçarken, at koşarken veya rüzgâr eserken meydana gelen hışırtı, hışlama.
    HAFİF-İ KEBUTER
    Güvercinin uçarken çıkardığı ses.
    HAFİF-ÜL MİZAC
    Kararsız, hoppa, temkinsiz.
    HAFİF-ÜR RUH
    Ruhu hafif olan, hoşsohbet.
    HÂFİL
    Dolu, mümteli.
    HAFİR
    (C.: Havâfir) Davar tırnağı.
    HAFÎR
    Kazılmış yer. Çukur. Mezar.
    HÂFİR
    Kazan, kazıcı, hafriyat yapan. Yerde çukur açan.(Esâsen kazıcı mânasına sıfat olmakla beraber, atın tırnağına isim olmuştur. Ve o münasebetle tırnağının kazdığı çukura, yani izine ve o suretle açılan çığıra dahi merdiyye mânasına râdiye ıtlak olunur. E.T.)
    HAFİRE
    Evvelki hâline ve evvelki yerine dönmek.
    HÂFİR-İ Bİ'R
    Kuyu kazan.
    HÂFİR-İ KABR
    Mezar kazan, mezarcı.
    HAFİŞE
    Sel yolu.
    HAFİY
    Her şeyi arayıp bilmiş olan âlim. * Bir şeyi mübâlağa ile arayıp bilen kimse.
    HAFİYE
    Saklı ve gizli şeyleri araştıran. * Casus. * Polis.
    HAFİYE (HÂFİYYE)
    (C.: Havâfi) İnsan bedeninde gizli olan can. * Kuş kanadında ebâhirden sonra olan dört kısacık yeleklerin her birisi. * Gizli, mestur.
    HAFİYEN
    İkram ederek. * Yalınayak olarak.
    HAFİYY Ü CELÎ
    Gizli ve âşikâr.
    HAFİYYAT
    Gizli şeyler. Gizlilikler.
    HAFİYYAT-I UMÛR
    İşlerin saklı tarafları, gizli kısımları.
    HAFİYYEN
    Gizlice, saklı olarak, gizliden. Aşikâr olmıyarak.
    HAFİYYETEN
    Gizlice, gizli ve saklı olarak.
    HAFÎZ
    Hodbinliği, kibri, serkeşliği kırılmış kimse. Aşağı basılmış.
    HAFÎZ
    Esirgeyen. Koruyan. Muhafaza eden. Muhafız.
    HAFİZALLAH
    Allah korusun. Allah muhafaza etsin, Allah saklasın (anlamındadır).
    HAFÎZİYYET
    Muhafaza edicilik, koruyup esirgeyicilik. * Cenâb-ı Hakk'ın, bütün tohum ve çekideklerde olduğu gibi, bir mahlûkun başına gelecek vaziyetleri ve başından geçenleri muhafaza edici sıfatı. Cenab-ı Hakk'ın muhafaza ediciliği.(İsm-i Hafız'in tecelli-i etemmine işaret eden: âyetidir. Kur'an-ı Hakîm'in bu hakikatına delil istersen: Kitab-ı Mübin'in mistarı üstünde yazılan şu kâinat kitabının sahifelerine baksan, ism-i Hafîz'in cilve-i azamını ve bu âyet-i kerimenin bir hakikat-ı kübrasının naziresini çok cihetlerle görebilirsin. Ezcümle: Ağaç, çiçek ve otların muhtelif tohumlarından bir kabza al. O muhtelif ve birbirine muhalif tohumların cinsleri birbirinden ayrı, nevileri birbirinden başka olan çiçek ve ağaç ve otların sandukçaları hükmünde olan o kabzayı karanlıkta ve karanlık ve basit ve câmid bir toprak içinde defnet, serp. Sonra mizansız ve eşyayı farketmeyen ve nereye yüzünü çevirsen oraya giden basit su ile sula. Sonra senevî haşrin meydanı olan bahar mevsiminde gel, bak! İsrâfil-vâri melek-i ra'd; baharda, nefh-i Sur nev'inden yağmura bağırması, yer altında defnedilen çekirdeklere nefh-i ruhla müjdelemesi zamanına dikkat et ki, o nihayet derece karışık ve karışmış ve birbirine benziyen o tohumcuklar, ism-i Hafîz'in tecellisi altında kemal-i imtisal ile hatasız olarak Fâtır-ı Hakîm'den gelen evamir-i tekviniyeyi imtisal ediyorlar. Ve öyle tevfik-i hareket ediyorlar ki: Onların o hareketlerinde bir şuur, bir basiret, bir kasd, bir irade, bir ilim, bir kemal, bir hikmet parladığı görünüyor. Çünki görüyorsun ki: O birbirine benzeyen tohumcuklar, birbirinden temayüz ediyor, ayrılıyor. Meselâ bu tohumcuk, bir incir ağacı oldu. Fâtır-ı Hakimin nimetlerini başlarımız üstünde neşre başladı. Serpiyor, dallarının elleri ile bizlere uzatıyor. İşte bu, ona sureten benziyen bu iki tohumcuk ise, gün âşıkı namındaki çiçek ile, hercâi menekşe gibi çiçekleri verdi. Bizler için süslendi. Yüzümüze gülüyorlar; kendilerini bizlere sevdiriyorlar. Daha buradaki bir kısım tohumcuklar, bu güzel meyveleri verdi. Ve sünbül ve ağaç oldular. Güzel tad ve koku ve şekilleri ile iştihamızı açıp, kendi nefislerine bizim nefislerimizi davet ediyorlar. Ve kendilerini müşterilerine feda ediyorlar. Tâ nebatî hayat mertebesinden, hayvanî hayat mertebesine terakki etsinler. Ve hâkeza... kıyas et. Öyle bir surette o tohumcuklar inkişaf ettiler ki, o tek kabza, muhtelif ağaçlarla ve mütenevvi çiçeklerle dolu bir bahçe hükmüne geçti. İçinde hiçbir galat, kusur yok. sırrını gösterir. Herbir tohum, ismi-i Hafîz'in cilvesiyle ve ihsaniyle ona pederinin ve aslının malından verdiği irsiyeti; iltibassız, noksansız muhafaza edip gösteriyor. İşte bu hadsiz harika muhafazayı yapan Zât-ı Hafîz, kıyamet ve haşirde, hafîziyyetin tecelli-i ekberini göstereceğine kat'i bir işarettir. Evet bu ehemmiyetsiz, zâil, fâni tavırlarda bu derece kusursuz, galatsız hafîziyyet cilvesi bir hüccet-i katıadır ki; ebedi te'siri ve azim ehemmiyeti bulunan emanet-i kübra hamelesi ve arzın halifesi olan insanların ef'al ve âsâr ve akvâlleri ve hasenat ve seyyiatları, kemal-i dikkatle muhafaza edilir ve muhasebesi görülecek. Âyâ bu insan zanneder mi ki, başıboş kalacak. Hâşâ!... Belki insan, ebede meb'ustur ve saadet-i ebediyeye ve şekavet-i daimeye namzeddir. Küçük-büyük, az-çok her amelinden muhasebe görecek. Ya taltif veya tokat yiyecek. İşte hafîziyyetin cilve-i kübrasına ve mezkûr âyetin hakikatına şâhidler had ve hesaba gelmez. Bu mes'eledeki gösterdiğimiz şahid; denizden bir katre, dağdan bir zerredir. L.)
    HAFK
    Naldan çıkan ses.
    HAFL
    Kederlenme, hüzünlenme, tasalanma. * Toplantı, toplanma.
    HAFNE
    (C.: Hafenât) İki avuç dolusu olan şey.
    HAFR
    Ahdinde durmamak. * Kiraya vermek.
    HAFR
    Kazmak ve çukur etmek.
    HAFRİYAT
    Yeri kazıp derinleştirmeler. Kazılar.
    HAFS
    Her nesnenin boşu.
    HAFS
    Hız. Sür'at.
    HAFS
    Toplama, cem'etme. Biriktirme.
    HAFSA
    Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (A.S.M.) zevcelerinden biri ve Hz. Ömer'in (R.A.) kızı.
    HAFŞ
    Celbetmek, çekmek. * Yeri kazıp oymak. * Birbiri ardınca tez tez gelmek.
    HAFŞ
    Tıb: "Tavuk karası" adı verilen bir göz hastalığı.
    HAFT
    Sâkin olmak. * Sözü gizli söylemek.
    HAFT
    Dövmek.
    HAFTA
    f. Yedi günden ibaret müddet. Yedi günlük müddet.
    HAFTAN
    Eskiden savaşlarda zırh üzerine giyilen bir cins pamuklu elbise. * Kaftan.
    HAFUD
    Karnındaki yavrusunu âzası belirmeden düşüren deve.
    HAFUR
    Bir ot cinsi.
    HAFV
    Men etmek, mâni olmak, engel olmak.
    HAFY
    Gizlemek. * Setretmek, örtmek. * İzhar etmek, görünmek. * Parlamak, yıldıramak.
    HAFZ
    Taşımak için hazırlanmış ev eşyası. Ev eşyası taşıtılan deve. * Bir şeyi eğmek veya elden bırakmak.
    HAFZ
    Aşırı olmama hali. * Refah ve ferahlık. Huzur ve rahat. * Yavaş yavaş mülayim yürüyüş, itidal. Alçak. * Kelimenin son harfini esre, yâni "i" diye okumak. * Sözü boğaz içinden söylemek.
    HAH
    f. (Hasten : "İstemek" mastarından yapılmıştır.) Kelimenin sonuna getirilerek isteyen, ister mânasında terkib yapılır. Meselâ: Bed-hah : Kötülük isteyen.
    HAH NA-HAH
    f. İster istemez.
    HAHAM
    Mûsevilerin dinî reisi, râhibi, âlimi.
    HAHAN
    f. İstekli, arzulu, tâlib.
    HAHEM
    (Hâsten) mastarından, "İsterim" mânasına fiildir.
    HAHER
    f. Kızkardeş. Hemşire.
    HAHERÎ
    f. Hemşirelik, kızkardeşlik.
    HAHER-ZADE
    f. Hemşirezade, kızkardeş çocuğu. Yeğen.
    HÂHİŞ
    f. Fazla arzu, isteyiş.
    HÂHİŞGER (HÂHİŞKER)
    f. Arzulayan. İsteyen. İstekli.
    HÂHİŞGERAN (HÂHİŞKERÂN)
    f. Hâhişgerler, istekliler, tâlibler.
    HÂHİŞ-İ VİCDANÎ
    Vicdanî isteyiş ve arzu.
    HAİB
    Mahrum. Ümidsiz. Kederli. Me'yus. Bi-behre olan.
    HAİB
    (Heybet. den) Kokan, Utanan. Utangaç.
    HAİBEN
    Muvaffakiyetsiz olarak. Mahrum olarak.
    HAİBÎN
    (Hâib. C.) Zarar ve ziyâna uğrayanlar. * Mahrum olanlar. * Me'yus olanlar, üzülenler.
    HAİC
    (Hâyic) Coşkun, heyecanlı.
    HAİD
    Pişman, nedamet eden, tövbekâr, nâdim.
    HAİF
    Gadir eden, azarlayan. Zulmeden.
    HAİF
    (Havf. dan) Korkan. Korkmuş olan.
    HAİFANE
    Korkakcasına, ödlekçesine.
    HAİFEN
    Korkarak, korkakçasına.
    HAİK
    (C.: Hayyak) Çulha.
    HAİL
    Korku ve dehşet veren.
    HAİL
    Perde. Mânia. İki şey arasını ayıran.
    HAİLE
    Neticesi fâcialı tiyatro piyesi. Trajedi. (Bak: Dram)
    HAİM
    (Hâyim) Hayrette kalan. Mütehayyir. Sersem.
    HAİN
    Emanete hıyanet eden. İyiliğe karşı kötülük eden.
    HAİNANE
    Hâincesine, hâin bir kişiye yakışır şekil ve surette.
    HAİR
    Hayrette kalmış, mütehayyir. Şaşırmış, taaccüb etmiş.
    HAİR-İ BAİR
    Şaşkın, sapıtmış. * Aklını kaybederek ne yapacağını bilemiyen.
    HAİT
    Bir yeri çevreleyen duvar. Tahta perde. Çit.
    HAİZ
    Bir şeye sahip olma. Sahip. Mâlik. * Yer tutan. * Akranından mümtaz olan.
    HAİZ
    (Bak: Hayz)
    HAİZ-İ EHEMMİYET
    Ehemmiyetli, mühim, önemli.
    HAK
    (Bak: Hakk)
    HÂK
    f. Toprak. Turab.(Hâk ol ki, Hüdâ mertebeni eyleye âli.Tâc-ı ser-i âlemdir o kim hâkk-ı kademdir.)
    HÂK
    Vasat. Vasatî. Orta.
    HÂK İLE YEKSAN
    Yerle bir.
    HAKAİD
    (Hakd. C.) Kinler, garezler, hasedler.
    HAKAİK
    (Hakayık) (Hakikat. C.) Hakikatler.
    HAKAİK-I NİSBİYE
    Nisbete, ölçüye göre olan hakikatlar.(Hakaik-ı nisbiye denilen şeyler, kâinatın eczası arasında bulunan rabıtalardır. Ve kâinattaki nizam, ancak hakaik-ı nisbiyeden doğmuştur. Ve hakaik-ı nisbiyeden kâinatın envaına bir vücud-u vahid in'ikas etmiştir. Hakaik-ı nisbiye, büyük bir ölçüde hakaik-i hakikiyeden çoktur. Hattâ bir zatın hakaik-ı hakikiyesi yedi ise, hakaik-ı nisbiyesi yediyüzdür. Binaenaleyh kubuh ve şerde, şer varsa da, kalildir. İ.İ.)
    HAKALLED
    Dar gönüllü, bahil kimse.
    HAKAN
    Eski Türklerde hükümdar mânasınadır.
    HAKAN-I MAĞFUR
    Ölmüş hükümdar.
    HAKANÎ
    Hâkan ile ilgili, hâkana mensub.
    HAKARET
    Küçüklük. İtibarsızlık. Hor ve hakir görmek. Küçümseme. Küçük görme. Tâzimsizlik.
    HAKARET-ÂMİZ
    f. Hakaretle karışık. Hakaretle beraber.
    HAKAYIK
    (Bak: Hakaik)
    HAKAYIK-I NİSBİYE
    (Bak: Hakaik-ı nisbiye)
    HAKAYIK-I SEB'A
    Yedi hakikat. Fatiha suresinin yedi âyeti. İmanın altı şartı ve İslâmiyet ile yedi olan mühim hakikatlar. Kur'an-ı Kerim'in yedi vechile hârika olması gibi hakikatlar.
    HAKAYIK-ÜL VEKAYİ'
    Hâdiselerin hakikatları.
    HAKB
    Devenin semerini karnına bağlamakta kullanılan ip. * Tutulmak.
    HAKBA'
    Yaban eşeğinin dişisi.
    HAK-BÎN
    f. Hakkı gören. Hak veren. Hakka imân eden. Hakka inanan.
    HAKBÎZ
    f. Toprak kalburu.
    HAKD
    Kin tutmak. Adâvetini gizlemek. (Bak: İhnet)
    HAKDAN
    f. Dünya, arz, yer.
    HAKEK
    Yumuşak beyaz taş.
    HAKEM
    İki tarafın anlaşmak üzere hükmüne rıza göstermek için seçtikleri kimse. Haklı ve haksızın ayrılmasında aracılık eden.
    HAKEME
    (C.: Hakemât) Damak geminin halkası.
    HAKEMEYN
    İki hakem. * Tar: Sıffîn Vak'asında Hz. Ali (R.A.) ile Hz. Muaviye (R.A.) arasında hakem seçilen Amr İbn-ül As ile Ebu Muse-l Eş'arî.
    HAK-ENDİŞ
    f. Hakkı düşünen. Hakkı arayan, doğruluk için endişe eden.
    HAKESARÎ
    f. Perişanlık, düşkünlük.
    HAKEZA
    Öylece. Bunun gibi. Böyle.
    HAK-GÛ
    f. Doğru ve hak söyleyen.
    HAKHAH
    Gecenin ilk saatlerinde gitmek.
    HAKHAKA
    Zahmetli ve meşakkatli yolculuk yapmak.
    HAKIB
    Karnı guruldayan kişi. * Necaseti şedit kişi.
    HAKIL
    Erkek fâre.
    HAKIN
    Sidik zorluğu olan kimse.
    HAKINE
    Boğaz altındaki çukurcuk.
    HAKÎ
    f. Toprak rengi. Toprakla alâkalı.
    HAKÎ
    Anlatan. Hikâye eden.
    HAKÎ'
    Kırağı.
    HÂK-İ MEZAR
    Mezar toprağı.
    HÂK-İ PÂK
    Temiz toprak.
    HÂK-İ VATAN
    Vatan toprağı.
    HAKÎBE
    Heybe.
    HAKÎK
    Haklı, hak sahibi olan. * Müstehak, lâyık, münasib.
    HAKİKAT
    (C.: Hakaik) Bir şeyin aslı ve esâsı. Mahiyeti. Gerçek. Doğru. Sahih. Künh. Sâbit ve vâki. * Kadirbilirlik. Sadâkat, doğruluk. Kâinat ve tabiat ve uluhiyet hakkında bütün teşbih ve mecazlardan âri ve zâhir olan gerçek. * "Mecâz" karşılığı, esas olarak kullanılan kelime. * Edb: Bir kelime neyi anlatmak için konulmuş ise, bu kelimenin o mânada kullanılması; göz kelimesinin, aynı o bilinen uzuv mânasında kullanılması gibi. (Bak: Mahiyet, Mecaz)
    HAKİKAT-BÎN
    f. Hakikatı gören, hakikatı anlayan. Hakikatşinas. Hakikata inanan.
    HAKİKATEN
    Doğrusu, gerçekten, hakikat olarak.
    HAKİKAT-GU
    f. Doğru sözlü. Doğru konuşan.
     
  6. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HAKİKAT-I HÂRİCİYE
    Hayat gibi âlem-i şehadete gelmiş varlık.
    HAKİKAT-I SÂBİTE
    f. Sâbit, değişmez hakikat.
    HAKİKAT-PEREST
    f. Hakkı ve hakikatı seven, hakikata inanan. Dürüst, hakikat âşığı.
    HAKİKAT-ŞİNAS
    f. Hakikatı doğru tanıyan, bilen. Hakikata imân eden.
    HAKİKAT-ŞİNASÂNE
    f. Gerçeği, hakikatı tanıyana yakışacak surette.
    HAKİKÎ
    Gerçek. Hakikate mensub. Sâhici, doğru.
    HAKÎLE
    Uzun buğday. * Bağırsak içinde olan su.
    HAKÎM
    Hikmetle muttasıf olan ve mevcudatın hakikatına vâkıf olan. Hikmet mütehasssı. İlm-i hikmette mütebahhir ve mütehassıs olan. İş ve emirleri hikmetli ve yanlışsız olan. * Tabib, doktor.
    HÂKİM
    Galib. Haklı ve haksızı ayırıp hak ve adalet üzere hükmeden. Başkasını müdahale ettirmeden idare eden, Allah (C.C.) * Memleketi idare eden. * Mahkeme reisi. (Hâkim-i Hakikî, Hâkim-i Ezelî, Hâkim-i Mutlak, Hâkim-i Zülcelâl, Hâkim-i Lemyezel... gibi isimlerle, Cenab-ı Hakk'a âit olan Hâkim sıfatı Kur'ân-ı Kerim'de 86 def'a zikredilir.)
    HAKİM EBU ABDULLAH
    Muhammed bin Abdullah ibn-i Beyyi' (Hi: 321-405) Sâmâniye Devleti Nişabur Kadılığında bulunmuş büyük muhaddislerden, Şafiî fakihlerinden, asrının en büyük din âlimi diye bilinen bir zattır. Bir çok eser te'lif etmiştir. Başlıcaları: El Müstedrek Ale-s Sahihayn, Kitab-ül İlel, El-İklil, El-Emali, Teracüm-üş Şüyuh, El Medhal ilâ İlm-is Sahih, Fazâil-ül İmam-üş Şafiî, Tarih-i Ulemâ-i Nişabur, Marifet-ül Hadis ünvanlarındadır.
    HAKÎMANE
    f. Hikmetli olarak. Hakîm olana yakışır surette.
    HÂKİMANE
    Hükmederek, hâkim olarak. Hâkime yakışır tarzda.
    HÂKİME
    Kadın hâkim.
    HAKÎM-İ LOKMAN
    (Bak: Lokman)
    HAKÎM-İ MUTLAK
    Tam hikmet sahibi olan. Cenab-ı Hak (C.C.)
    HÂKİMİYYET
    Hâkim oluş. Hükmediş. Âmirlik. Üstünlük. Müdahale ve rakibi kabul etmemek hali.(... Evet, bu kâinata geniş bir dikkat ile bakan; kâinatı gayet haşmetli ve gayet faaliyetli bir memleket, belki idâresi gayet hikmetli ve hâkimiyyeti gayet kuvvetli bir şehir hükmünde görür, her şeyi ve her nev'i birer vazife ile musahharâne meşgul bulur. âyetinin askerlik mânasını ihsas eden temsiline göre; zerrat ordusundan ve nebatat fırkalarından ve hayvanat taburlarından, ta yıldızlar ordusuna kadar olan cünud-u Rabbaniyeden, o küçük me'murlarda ve bu pek büyük askerlerde, hâkimâne tekvinî emirlerin, âmirâne hükümlerin, şâhâne kanunların cereyanları, bedahetle bir hâkimiyyet-i mutlakanın ve bir âmiriyyet-i külliyenin vücuduna delâlet ederler. Ş.)
    HÂKİM-ÜŞ ŞER'
    Kadılar (hâkimler) için kullanılan bir tâbirdir. Kadılar davaları şer'î hükümler dairesinde hall ü faslettikleri için bu tâbir meydana gelmiştir. Şeriat hâkimi demektir.
    HAKÎ-NİHAD
    f. Mütevazi, kibirsiz, alçak gönüllü.
    HAKİR
    Küçük. Ehemmiyetsiz. Kıymetsiz. İtibarsız. Kudretsiz.
    HAKİRÂNE
    f. Hakircesine. Hakir bir kimseye yakışacak tarz ve şekilde.
    HAKİSTER
    f. Kül, ateş külü.
    HAKİYAN
    (Hâki. C.) İnsanlar, nev'-i beşer, dünya halkı.
    HAKK
    (Bâtılın zıddı) Doğru. Gerçek. Vâcib ve lâzım olan. Her sâbit ve doğru olan şey. Adalet. Herkesin meşru olan salahiyeti, iktidarı, bir şey üzerindeki mâlikiyyeti. * Dâva ve iddia. * Hakikate uygunluk. * Geçmiş, harcanmış emek. Pay, hisse. * Münasib * Din. İslâmiyyet. * Kur'an. * Vukuu vâcib, geleceği şüphesiz olan. * Kıyamet. * Mahz-ı hakikat. * Yapacağını yalansız yapan kimse. * Musibet.
    HAKK
    Kazıma. Oyma. Maden üzerine yazı işlemek.
    HAKKA
    (Hakkan) Doğru olarak. Gerçek. Hakikat olarak. Lâzım ve sâbit kılmak.
    HÂKKA
    Kıyamet günü. * Âfet. Devamlı musibet. (Herkesin ve her kavmin amellerini isbat ve izhar eylediğinden kıyamet gününe bu isim verilmiştir) (L.R.)
    HÂKKA SURESİ
    Kur'an-ı Kerim'in 69. suresi olup Mekkîdir.
    HAKKAK
    Hokkacı, kutucu.
    HAKKÂK
    Hakkeden. Mühür vesair kazıyan.
    HAKKÂKÎ
    Mühür ve saire kazıma, hakkâklık.
    HAKKAN
    Hakikaten, doğrusu.
    HAKKANÎ
    Hak ve adalete uygun. Haklılığa uyar ve yakışır.
    HAKKANİYET
    Haktan ve doğruluktan ayrılmamak. Adalet üzere bulunmak. Adalet ve insaf ile lâzım olanı icra etmek.
    HAKK-BÎNANE
    f. Hakkı tanıyana göre.
    HAKK-BÎNÎ
    f. Hakkı görme, hakkı tanıma.
    HAKK-CU
    f. Hak arıyan.
    HAKKE
    Arka yükü. * Diş.
    HAKKETMEK
    Oyarak veya kazıyarak işlemek, yazmak.
    HAKK-GÜZAR
    f. Haktan ayrılmayan, hakkı tanıyan.
    HAKK-I ÂMİRİYYET
    Âmirlik hakkı.
    HAKK-I İHTİTAB
    Ormana yakın olan kimselerin ormandan odun kesmek hakkı.
    HAKKIYET
    Haklılık.
    HAKK-İ MÜHÜR
    Mühür kazıma.
    HAKK-İ SEHV
    Yanlışı kazıma.
    HAKK-ŞİNAS
    f. Hakka riayet eden. Hakkı tanıyan. Hak ile amel eden.
    HAKK-UL YAKÎN
    (Hakk-al yakîn) Mârifet mertebesinin en yükseği. En yakînî bir surette hakikatı müşahede edip yaşamak hali. Ateşin yakıcı olduğunu bütün hislerimizle yakından duyup yaşadığımız gibi. (Bak: Yakîn)
    HAKL
    Ziraate uygun yer.
    HAKLE
    (C.: Hıkâl) İçinde binâ ve ağacı olmayan mezrea.
    HAKM
    Bir nevi kuş.
    HAKM
    Atın ağzına gem vurmak.
    HAKN
    Sütü tuluma koyup toplamak ve sağıldıkça üzerine koymak. * Men etmek, engel olmak.
    HÂK-NİŞİN
    f. Dilenci, sâil, fakir.
    HÂK-NİŞİNÎ
    f. Dilencilik, yoksulluk, fakirlik, sefâlet.HÂK-PA(Y) f. Ayağın tozu, ayağın toprağı. Ayağın batığı toprak.
    HAK-PEREST
    f. Doğruluktan ayrılmayan, doğruluğu ciddi ve samimi seven. Hakka iman eden ve hak üzere âmil olan.(Fenn-i âdâb ve ilm-i münazaranın üleması mabeynindeki hakperestlik ve insaf düsturu olan şu: "Eğer bir mes'elenin münazarasında kendi sözünün haklı çıktığına taraftar olup ve kendi haklı çıktığına sevinse; ve hasmının haksız ve yanlış olduğuna memnun olsa, insafsızdır." Hem zarar eder. Çünki: Haklı çıktığı vakit o münazarada bilmediği bir şeyi öğrenmiyor; belki gurur ihtimali ile zarar edebilir. Eğer hak hasmının elinde çıksa; zararsız, bilmediği bir mes'eleyi öğrenip, menfaattar olur; nefsin gururundan kurtulur. Demek insaflı hakperest, hakkın hatırı için nefsin hatırını kırıyor. Hasmının elinde hakkı görse, yine rıza ile kabul edip, taraftar çıkar; memnun olur. L.)
    HAKR
    Cem etmek, toplamak.
    HAKR
    Hor görmek.
    HÂK-RAH
    f. Yol toprağı.
    HÂK-RUB
    f. Süpürge.
    HÂK-SAR
    f. Toz toprak içinde kalmış. Perişan hâlli.
    HÂKSARÎ
    Perişanlık, düşkünlük, rezillik.
    HAK-SEVER
    Adaletle hareket eden, doğru bildiği şeyden ayrılmayan, dürüst.
    HAKUD
    Çok kin güden, hasetçi.
    HAKV
    (C.: Ahkâ-Hukka) Fota. Don. * Böğür.
    HAKVE
    Yürek ağrısı.
    HAL
    Küçük Hindistan cevizi.
    HAL'
    Kaldırma. Kal' etme. * Hükümdarı tahttan indirmek. Azletmek. * Mansıb ve mesnetten ihraç etmek. * Elbise gibi şeyleri soymak. * Bir şeyi izâle edip ayırmak ve terketmek. * Karısını boşamak. Evlâdını evlâdlıktan reddetmek.
    HÂL
    Dayı. * Vücudda hususan yüzde görünen siyah benek, ben.
    HÂL
    Durum, vaziyet. Görünüş. Tavır. Suret. Keyfiyet. * Cezbe. * Dert, keder, elem. * Mecâl. Kuvvet. * Gr: Fâili, mef'ulü veya her ikisinin durumunu bildiren sözdür. Halin sâhibine zi-l hâl denir.Meselâ : Reeytuhu mâşiyen: (Onu yürürken gördüm) cümlesinde Mâşiyen (yürürken) kelimesi, cümledeki mef'ulün hâlini bildirir. şimdiki zamanda olan fiilin durumuna da hâl denir.
    HAL' (HULÂE)
    Debbâğların dibâgat ettikleri derinin kazıntısı. * Vurmak. * Men etmek, engel olmak. * Hediye vermek, atâ etmek. * Cima etmek.
    HAL' EDİLME
    Hükümdarın tahttan indirilmesi. * Boşanmış olmak. * Kovulmuş olmak.
    HALA
    (C.: Hâlât) Babanın kız kardeşi, hala. Arapçada: Ananın kızkardeşi. Teyze.
    HALA'
    Koparmak. * Pişmiş et.
    HALÂ
    Yaş ot.
    HALÂ
    (Harf-i cerrdir) İstisnaya delâlet eder.
    HALÂ'
    Boş, hâli. * Ayak yolu, abdesthane. * Devenin çökmesi.
    HÂLÂ
    (Hâlen) şimdi. Henüz. şimdiye kadar. Elân.
    HALÂA(T)
    Yüzsüzlük, utanmazlık, hayâsızlık. * Kötülüğünden dolayı ailesi ve cemaatı kendisinden ayrılan kimse.
    HALAB
    f. Çamur, bataklık. Bataklık arâzi.
    HALACA
    f. Ayak yolu, abdesthane.
    HALAFET
    Ahmaklık, hamâkat, budalalık.
    HALAHİL
    (Halhal. C.) Arap kadınlarının süs olarak ayak bileklerine taktıkları halkalar. Bunlar altun veya gümüşten yapılır.
    HALAİF
    Halifeler.
    HALAİK
    (Halayık) (Halk. C.) Mahlukat. Yaratılmışlar. * Huylar. Tabiatlar.
    HALAİL
    (Halile. C.) Nikâhlı kadınlar, zevceler, karılar.
    HALAK
    (Halka. C.) Halkalar.
    HALAK
    Eskimiş ve yıpranmış bez. Paçavra.
    HALAK
    Nasib, hisse.
    HALAKA
    (Hâlik. C.) Berberler.
    HALAKAT
    Halukluk, güzel ahlâklılık, iyi huyluluk. * Düzlük, dümdüzlük.
    HALAKAT
    Halkalar.
    HALAKÎ
    Paçavracı.
    HALAKİM
    (Hulkum. C.) İnsan ve hayvanlarda boğazlar.
    HALAL
    Dostluk, ahbaplık. * İki şey arasında açıklık olma.
    HALAL(ET)
    İki şeyin arası açık olmak. * Dostluk. Samimi dostluk.
    HALA'LA'
    Erkek sırtlan.
    HALALE
    Kadın eş. Halile, zevce.
    HALALUŞ
    f. Kavga, döğüş, şamata, gürültü.
    HALAS
    Üzüm ağacına benzer bir ağaç (yanındaki ağaca sarılır gider; hoş kokusu vardır; akik gibi taneleri olur.)
    HALAS
    Kurtulma, kurtuluş. Selâmete ermek.
    HALAŞE
    f. Gemi dümeni. * Çörçöp.
    HAL-AŞİNA
    f. Hâl ve durumdan anlayan.
    HALAT
    (Hâle. C.) Halalar. Babanın kız kardeşleri. Arabçada: Ananın kız kardeşleri. Teyzeler.
    HALAT
    Kalın ip, gemi ipi.
    HALAT
    (Hâlet. C.) Haller. Suretler. Keyfiyetler.
    HALAVET
    Tatlılık. Şirin olmak.
    HALAVETBAHŞ
    f. Zevk veren, hâlâvet veren.
    HALAVET-İ KELÂM
    Sözün güzelliği ve akıcılığı.
    HALAVETYAB
    f. Zevk bulan, halâvet bulan.
    HALAYIK
    Cariye, hizmetçi.
    HALB
    Parçalama, pençeleme. * Birinin aklını başından alma.
    HALB
    Süt sağmak.
    HALBA
    Ahmak. Şaşkın. * Aldatıcı, hilekâr, sahtekâr.
    HALBE
    (C.: Halâbib) Bir yarış yapmak veya bir şeye yardım etmek için toplanan atlılar grubu.
    HALBES
    (C.: Halâbis) Bahadır, kahraman. Bir şeye sımsıkı bağlanıp ayrılmayan kişi.
    HALBUKİ
    (Hâl bu ki) Hakikat ve doğrusu şudur ki, öyle iken.
    HALBUS
    Serçeden küçük bir kuş.
    HALC
    Çekmek. * Hareket etmek.
    HALC
    Pamuğu temizlemek, havalandırmak ve kabartmak için yay ile atmak.
    HALCE
    Uzak, ırak yer, baid.
    HALCEM
    Uzun, tavil.
    HALD
    Devamlılık. Süreklilik. Dâimi. Bâki.
    HAL-DAR
    f. Benli, benekli.
    HALE
    Annenin kız kardeşi. Teyze. Türkçede babanın kız kardeşine hala denir. Arabçada dayıya "Hâl" denir.
    HALE
    Ay ve güneşin etrafında bazen görünen parlak dâire.
    HALEB
    Süt sağma. Sağılmış süt.
    HALEBE
    (Hâlib. C.) Süt sağanlar.
    HALEBE
    (Hâlib. C.) Kandıranlar, aldatanlar, hile yapanlar.
    HALEBÎ
    Halepli, Halep ahalisinden olan.
    HALEC
    Çalışmaktan, yürümekten veya ibadetten kemiklerin ağrıması.
    HALECAN
    Titreme. Kalb çarpıntısı. Heyecan.
    HALECAN-I KALB
    Kalb çarpıntısı.
    HALED
    Kalb.
    HALEDAR
    Haleli, halelenmiş. Parlak daireli.
    HALEDE
    Küpe.
    HALEF
    Birinin yerine sonradan geçen kimse. Babadan sonra kalan oğul.
     
  7. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HALEF AN-SELEF
    Seleften halefe geçme. Geçen ve gidenden, gelene kalma. Babadan evlâda geçme.
    HALEFEN
    Arkadan gelerek.
    HALEFİYYET
    Haleflik, birinin yerine geçmiş olma.
    HALEK
    Kara, siyah.
    HALEL
    Bozukluk. Eksiklik. * Başkası tarafından verilen zarar. * İki şeyin aralığı. Boşluk. Açıklık.
    HALELDÂR
    f. Bozma. Bozulma. Bozulmuş.
    HALELPEZÎR
    f. Bozulan, Halel bulan. Eksik. Fesad kabul eden. Bozuk.
    HALEM
    Helâk olmak. * Dibâgat yaparken derinin kurtlanması.
    HALEMAT
    (Halme. C.) Meme uçları, meme başları.
    HALEME
    (C.: Halem-Halemât) Meme başı. * Büyük kene. * Bir ot cinsi.
    HALEN
    şu anda, henüz, şimdiki hâlde.
    HALENBUS
    Serçe renginde, ondan küçük bir kuş.
    HALENC
    (C.: Halânic) Ağaç, şecer.
    HALESA
    (Hâlis. C.) Hâlis, sâfi.
    HÂLET
    Suret. Hâl. Keyfiyet.
    HÂLET-İ CEHENNEM-NÜMUN
    Cehennem gibi çok azab verici hal.
    HÂLET-İ GAŞY
    Kendini bilmeyecek derecede baygınlık.
    HÂLET-İ NEZ'
    Ölüm hâleti. Can verme zamanı. Sekerat vakti.
    HÂLET-İ RUHİYE
    İnsanın ruh hâleti, manevi ve iç durumu.
    HÂLET-İ ŞUHUD
    şuhud hali, mânen veya misalen seyretme hâleti.(...Fakat ihatasız olan hâlet-i şuhudda ve rü'ya gibi rü'yetlerini tâbirde verdikleri hükümlerinde hakları olmadığı için kısmen yanlıştır. M.)
    HALEVAR
    f. Ay şeklinde olan, hilâl gibi olan.
    HALEVAT
    (Halâ. C.) Halvetler, boşluklar. * Yalnız bulunulacak yerler.
    HALEZON
    Sümüklü böcek kabuğu. Kabuklu sümüklü böcek.
    HALF
    Ardı. Arka. Kendinden sonra gelen. Arka taraf.
    HALF(E)
    Yemin etmek. Andiçmek. Kasem etmek.
    HALFE
    Andiçme, yemin etme.
    HALFE
    Yerine adam koymak. * Kılavuz.
    HALF-I İMÂM
    İmâmın ardı, arkası.
    HALFÎ
    Arka, ard ile alâkalı olan.
    HALHAL
    (C.: Halâhil) Ulu, şerif kişi.
    HALHAL
    Eskiden kadınların süs için ayaklarının topuklariyle baldırları arasına yani ayak bileklerine taktıkları altundan veya gümüşten yapılmış halka. Ayak bileziği.
    HALHALE
    Esneklik, elâstikiyet.
    HALIK
    (C.: Huluk-Havâlık) Büyük dağ. * Ağaca dolaşmış olan üzüm çubuğu. * Süt ile dolu olan koyun memesi. * Tıraş eden. Berber.
    HALIK
    Yoktan yaratan. Yaratıcı. Allah (C.C.)
    HALIKIYYET
    Yaratıcılık. Halk edicilik. İcad ve takdir.
    HALİ
    Tenhâ. Boş. Sahipsiz. Issız. İçinde bir şey olmama.
    HALİ'
    Boşanmış erkek, zevcesini şer'an terketmiş adam. (Müennesi: Hâlia'dır.) * İtaatsız, isyan eden, utanmaz, kayıtsız, hayasız. * Kovulmuş. * Soyulmuş.
    HALÎ
    Gamsız, kedersiz, gailesiz, dertsiz. * Evlenmemiş erkek, bekâr adam.
    HALÎ
    Hâl ile, vaziyet ile. Tavra âit. şimdiki. Hâle mensub.
    HALÎ'
    Ailesinden ayrılan kimse. * Kurt.
    HÂL-İ HÂZIR
    Şimdiki zaman, bu anki durum.
    HÂL-İ İHTİZAR
    Can çekişme, ölüm ânı.
    HÂL-İ İNTİZAR
    Bekleme hâli.
    HÂL-İ SAHV
    Arızi veya dâimi sebeplerle, şuurunu kaybetmiş bir kimsenin, muvakkaten şuurunun yerine gelmesi hâli.
    HÂL-İ SİYAH
    Siyah ben.
    HALİB
    (C.: Halebe) Aldatıcı, hilekâr, sahtekâr. (Müennesi: Hâlibe'dir.)
    HALİB
    Sütçü, süt satan kimse. * Sidik borusu.
    HALÎB
    Taze süt.
    HALÎC
    Liman. Boğaz. Kanal. Körfez. Koy. Denizin kara içine nehir gibi uzanmış kısmı. * Irmak. * Büyük çanak. * İp. * Deve ağzı.
    HALİC(E)
    Hareket ettirme. Sarsma, oynatma.
    HALİCE
    Pamuk eğiren.
    HALÎCE
    İçinde hurma ıslanmış süt. * Üzüm sıkıntısı.
    HALÎC-İ FÂRİS
    Basra körfezi.
    HALİÇ
    (Bak: Halîc)
    HALİÇE
    Küçük halı. Kilim. Seccâde. (Kaliçe de yazılır.)
    HALİD
    (Hulud. dan) Sonsuz, ebedi. Daimi.
    HALİD BİN SİNAN
    Benî Abes kabilesinin Bin-Bagis'ten ehl-i tevhid bir zat olup; Hz. Peygamber Efendimiz, bu zat hakkında: "O bir nebi idi, fakat onun kavmi onu zâyi etti" buyurmuşlardır. Kendisi Peygamberimizin zamanına yetişememiş ise de kızı Nezd, Hz. Peygamberimize geldiğinde, o sırada Peygamberimizin âyetini okuduğunu işitince: "Bunu, babam da okurdu" demiş olduğu rivâyet edilir.
    HALİD BİN VELİD
    Câhiliye devrinde Kureyş eşrafındandı. Hudeybiye muahedesinden sonra Müslüman oldu. Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm, kendisine Seyfullah namını vermiştir. Çok kahraman bir gazi idi. Suriye, Filistin, Şam gibi yerler onun himmeti ile feth olunmuştur. 18 Hadis-i şerif nakletmiştir.Hicri 21 senesinde Suriye'de dar-ı bekaya göçerken: "Bunca muharebelerde bulunup bu kadar yaralar almış olduğum halde, hiç birinde vefat etmeyip akıbet yatakta öldüğüme kederleniyorum." meâlinde konuşmuş, atını ve silâhlarını fisebilillah vakfetmiştir. (R.A.)
    HALİDAT
    (Hâlide. C.) Sürüp gidenler, devam edenler.
    HALİDE
    f. Saplanmış, dürterek bastırılmış.
    HALİDE
    Hâlid'in müennesidir. (Bak: Hâlid)
    HALİF
    İki dağ arasındaki yol. * Eski elbise. * Arkadan gelen. Sonradan gelen. Birinin yerine geçen.
    HALİF
    (Half. den) Yemin eden.
    HALİF
    Yemin ederek sözleşenlerden herbirisi.
    HALİF
    Yemin etmek.
    HALİFE
    Öncekinin yerine geçen. * Fık: İlâhî, yâni şer'î hükümlerin tatbik ve icrası için Peygamber'e (A.S.M.) vekil olan zât. İmam. İmamet-i kübra. (Namazda imama uyan cemaat gibi, halifeye de şer'î emirlerde öylece itaat edilir. Halifede aranan dört şart: İlim, adalet, kifayet, a'zâ ve havâsta selâmet.) (Bak: Hilafet)
    HALİFE
    (C.: Halefâ) Su içinde biten bir ot. (Türkçede "kandıra" derler.)
    HALİFE
    (C.: Havâlif) Türklerin kıldan veya keçeden yaptıkları çadırların direği, çadır direği.
    HALİFE
    (C.: Hülef-Hulefât) Gebe deve.
    HALİFE-İ EVVEL
    Devlet dairelerinde yazı işlerinde çalışanlar. Tanzimattan evvel kalem teşkilâtı; halife, halife-i sâni, halife-i evvel olmak üzere üç derece idi. Ondan sonra bir kısım dairelerde bunun yerine baş kâtib, bazılarında da mümeyyiz-i evvel denilmiştir.
    HALİFE-İ MÜSLİMÎN
    Yavuz Sultan Selim Han'dan sonraki Osmanlı Padişahları hakkında kullanılmış bir tabirdir. Müslümanların halifesi demektir.
    HALİFE-İ RUY-İ ZEMİN
    Yeryüzünün halifesi mânâsına gelen bu tabir, Yavuz Sultan Selim Han'dan sonra Osmanlı Padişahları hakkında kullanılmıştır.
    HALİK
    Tıraş edilmiş.
    HALİK
    Helâk olan. Mahv olan. Fenaya giden. Fâni. Zâil.
    HALİKA
    (C.: Halayık) Tabiat, mahlukât.
    HALİKE
    Çok hırslı, haris olan nefis.
    HALİKÎ
    Demirci.
    HALİL
    Samimi dost. Sâdık dost. * Nahif ve fakir kimse. (L.R.)
    HALİL (HALİLE)
    Zevc, koca. Nikâhlı karı. Zevce.
    HALİLİYYE
    Samimi dostluk ve kardeşlik.
    HALİLULLAH
    Allah'ın dostu, Hz. İbrahim (A.S.).
    HALİL-ÜR RAHMAN
    Allah'tan başkasından hiçbir zaman yardım dilemeyip, O'nun dostluğunu ihtiyar eden Hz. İbrahim'in (A.S.) lâkabıdır.
    HALÎM
    Yumuşak huylu. Hoş muamele yapan. (Bak: Elhalîm)
    HALÎMÂNE
    f. Yumuşak surette. Yumuşak huylulara yakışır bir tarzda.
    HALÎME
    Yumuşak huylu kadın. * Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm'ın süt anasının ismi. Beni Sa'd bin Bekr kabilesindendir. Halime-i Sa'diye diye de anılır. (R.A.)
    HALİN
    Ahmak.
    HALİS
    Bahadır ve haris kimse.
    HALÎS
    Karışmış, muhtelif. * Siyah ile beyazı karışmış saç. * Tel.
    HÂLİS
    Hilesiz. Katıksız. Saf. Duru. Saffetli. * Pek beyaz. * Evvelce karışık iken kusuru zâil olan. * Her ameli, yalnız Allah rızası için işleyen. (Bak: İhlâs) (Müennesi: Hâlise'dir)
    HÂLİSANE
    f. Hâlise yakışır bir surette. Hâlis kimselere mahsus bir niyet ve fiil ile.
    HÂLİSEN
    Halis ve katıksız olduğu halde. Hilesizce, doğru olarak.
    HÂLİSET
    Edb: İbarenin düzgün ve akıcı olması.
    HÂLİSİYYET
    Doğruluk, hâlislik, hilesizlik.
    HÂLİS-ÜD DEM
    Arı kan, safkan.
    HALÎT
    Buz. Kırağı. Dolu.
    HALÎT
    Huk: Yol ve su gibi umumi olan araziler hukukunda ortak olan kimse. * Şerik, ortak. * Karışmış.
    HALİTA
    Karışık halde olan. Karma. İki veya muhtelif maddelerden yapılmış. * Madenlerin birbirleriyle birleşmelerinden hâsıl olan mürekkep madde.
    HALİTA-İ DİMAĞÎ
    f. Akıldaki muhtelif mes'ele ve fikirler. Dimağdaki karışık, muhtelif bilgiler.
    HALÎ-ÜL-İZAR
    Yüzü yırtık. * Mc: Edepsiz, ahlâksız, utanmaz.
    HALİYE
    (C.: Havâlî) Kendini süsleyen kadın.
    HALİYEN
    (Hâli. den) Boş olarak, boş olduğu hâlde.
    HALİYEN
    Şimdiki hâlde, şimdiki zamanda.
    HALİYYAT
    (Haliye C.) Bekâr kadınlar, evlenmemiş kızlar.
    HALİYYE
    Bağından boşanmış deve. * Yabancı bir yavru emziren deve. * Büyük gemi. * Arı kovanı. * Ahlâktan kinâyedir. * (C.: Haliyyât) Bekâr kadın, evlenmemiş kız.
    HALK
    İnsan topluluğu. İnsanlar. * Yaratmak. İcad. Örneği ve benzeri olmayan bir şeyi yaratmak, ibdâ' eylemek. * Bir şeyi yumuşatıp düzleştirmek. (Bak: İnşa, İbda')(Sivrisineğin gözünü halkeden, güneşi dahi O halketmiştir. M.)(Kâinatı elinde tutamayan, zerreyi halkedemez. M.)(Hem semâvat ve arzı halkeden, semâvat ve arzın meyvesi olan insanın hayat ve memâtından âciz kalır mı? S.)
    HALK
    Boğaz. * Tıraş etmek.
    HALKA
    Ortası boş yuvarlak şekil. * Dâire şeklinde olan şey.
    HALKABEGUŞ
    f. Kulağı küpeli, kulağı halkalı. * Mc: Köle, esir.
    HALKABEND
    f. Toplanıp yuvarlak meydana gelecek şekilde oturma.
     
  8. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HALKA-İ ÂB-GÛN
    Gökyüzü, semâ.
    HALKA-İ DÜRR
    İnci dizisi.
    HALKA-İ ZİKİR
    Tasavvufta, zikir esnasında daire şeklinde oturmak.
    HALKAN
    Yaradılışça, hilkatça.
    HALKAVÎ
    Halka şeklinde.
    HALKAZEN
    f. Kapı çalan, kapı halkasını vuran.
    HALK-I CEDİD
    Ba'sü bade-l mevt, yeniden yaratılış. Yeniden yeniye tekrâren yaratılma. Ana karnındaki çocuğun, insan suretine inkılâb ettiği devre.
    HALK-I DÜ CİHAN
    İki cihanın halkı. * Ölülerle diriler.
    HALK-I EF'ÂL
    Mu'tezile fırkasının bir tabiridir. Hayvan ve insanların, kendi fiillerinin hakiki müessiri olduğunu iddia etmelerine verilen isimdir. (Bu iddiâlarını Ehl-i Sünnet ulemâsı müsbet delillerle reddetmiştir.)(Ehl-i dalâlet ve bid'at fırkalarından bir kısım zatlar, ümmet nazarında makbul oluyorlar. Aynen onlar gibi zatlar var; zâhiri hiçbir fark yokken, ümmet reddediyor. Bunda hayret ediyordum. Meselâ: Mu'tezile mezhebinde Zemahşerî gibi, İ'tizalde en müteassıb bir ferd olduğu halde, muhakkıkîn-i Ehl-i Sünnet, onun o şedit itirâzâtına karşı; onu tekfir ve tadlil etmiyorlar, belki bir rah-ı necat onun için arıyorlar. Zemahşerî'nin derece-i şiddetinden çok aşağı Ebu Ali Cübbaî gibi Mu'tezile imamlarını, merdut ve matrud sayıyorlar. Çok zaman bu sır benim merakıma dokunuyordu. Sonra lütf-u İlâhî ile anladım ki: Zemahşeri'nin Ehl-i Sünnet'e itirâzâtı, hak zannettiği mesleğindeki muhabbet-i haktan ileri geliyordu. Yâni, meselâ: Tenzih-i hakiki; onun nazarında, hayvanlar kendi ef'âline hâlik olmasiyle oluyor. Onun için, Cenab-ı Hakk'ı tenzih muhabbetinden, Ehl-i Sünnet'in halk-ı ef'âl mes'elesinde düsturunu kabul etmiyor. Merdut olan sâir Mu'tezile imamları muhabbet-i haktan ziyade, Ehl-i Sünnet'in yüksek düsturlarına kısa akılları yetişemediğinden ve geniş kavânin-i Ehl-i Sünnet, onların dar fikirlerine yerleşemediğinden, inkâr ettiklerinden merdutturlar. M.)
    HALK-I EZDAD
    Birbirine zıd halleri bir şeyde yaratmak. Meselâ: Bir zerrede hem def edici hem de cezb edici (çekici) kuvvetin bulunmasını yaratmak.
    HALK-I ŞER
    Şerrin yaradılışı.(İşte Mu'tezile bu sırrı anlamadıkları için "Halk-ı şer şerdir ve çirkinin icadı çirkindir." diye Cenab-ı Hakk'ı takdis için şerrin icadını ona vermemişler, dalâlete düşmüşler. M.)
    HALL
    Çözme. Çözülme. Karışık bir mes'elenin içinden çıkma. * Anlayıp karar vermek. Neticelendirmek. * Susam yağı. * Ezmek. * Açmak. * Dühul etmek, girmek.
    HALL
    Giren, dâhil olan. İnen.
    HALL
    Sağlamlaştırmak. * Dostluk, sadâkat. * Fakir, hastalıklı, nahif insan. * Sirke.
    HALL Ü AKD
    Çözme ve düğümleme. İdame etme. Müşkül mes'eleleri ve işleri halledip neticeye bağlama.
    HALL Ü FASL
    Çözme ve ayırma. Açıklayarak bitirme. Bir mes'eleyi müsbet bir neticeye bağlama.
    HALLAC
    Pamuk atan. Pamuğu didik didik eden.
    HALLAC-I MANSUR
    Asıl adı Hüseyin olan bu zat, tasavvuf mesleğinde meşhurdur. Manevi istiğrak hallerinde hissettiklerini, şeriata zâhiren zıd düşen ifadelerle söylediği için, Hicri 306 senesinde idam edilmiştir.
    HALLAF
    Çok fazla yemin eden kimse.
    HALLAK
    Yaratan, her şeyi halkeden, Kadir-i Zülcelal, Allah Teala Hazretleri (C.C.)
    HALLAK
    İyi traş eden. Berber. * Hamal.
    HALLAL
    Sirkeci, sirke yapan kimse.
    HALLÂL
    Halleden, çare bulan, çözen.
    HALLÂL-I MÜŞKİLÂT
    Zorlukları yenen, müşkülâtı halleden kimse.
    HALLÂL-ÜL UKAD
    Düğümleri çözen. * Mc: Zorlukları yenen.
    HALLAS
    Yakalıyan, tutan kimse.
    HALLAT
    Yersiz ve münâsebetsiz sözler konuşan. * Ortalığı karıştıran.
    HALLE
    Fakirlik. * Hâcet, ihtiyaç.* Kum içindeki yol ve gedik.
    HALLEDALLAH
    Allah dâim ve bâki eylesin (meâlinde duâ).
    HALLER
    Bakla.
    HALLİ
    (Halliye) Sirke ile ilgili.
    HALLİ
    Zengin, gani, malı mülkü çok olan. * Kuvvetli, kavi.
    HALL-İ MES'ELE
    Mes'elenin halledilmesi.
    HALL-İ MÜŞKİLÂT
    Müşkilâtın yenilmesi, zorlukların çözülmesi.
    HALLİSNÂ
    Bizi halâs eyle, bizi kurtar (meâlinde duâ.)
    HALLÜSİNASYON
    Lât. Tıb: Hakikatte olmayan bir şeyi varmış gibi görme ve işitme.
    HALME
    Meme başı, meme tepesi.
    HALS
    Bir şeyi soymak. Çalmak. Kapmak. * Dibinden taze yetişen çayırla karışık olan kuru çimen.
    HALSAN
    Kişinin dostu, sevgilisi ve yâri.
    HALT
    Karıştırmak. Münasebetsiz söz söylemek. Bir şeyi bir şeye karıştırmak. Hatâ etmek.
    HALTA
    Köpeklere takılan boyun halkası. Tasma.
    HALTIYYAT
    Yersiz ve münasebetsiz sözler.
    HALUB(E)
    Sağılan şey.
    HALUF
    Sütün veya yemeğin bozulması.
    HALUK
    İyi huylu. Güzel ahlâklı. İslâma yakışır ahlâkta olan. İnsâniyyetli.
    HALUM
    Yaş peynir gibi olan koyu yoğurt.
    HALVET
    Yalnızlık. Tek başına kalmak. Tenhaya çekilme. * Gizlilik.
    HALVETGÂH
    f. Tek başına oturup ibadetle vakit geçirilen yer. * Halvet yeri. Gizli olarak görüşülecek yer.
    HALVETGÜZİDE
    (Halvetgüzin) f. Halveti, tenha bir yeri seçmiş olan kimse.
    HALVETHANE
    f. Gizli ibadet yeri. * Gizli konuşup görüşmeye mahsus yer.
    HALVETÎ
    Halvete müteallik, halvetle alakalı. * İbadet ve zikirlerini tenhada yapan bir tarikat adı. * Halvetiye Tarikatından olan kimse.
    HALVET-İ FÂSİDE
    Karı-kocanın aralarında şer'î mâni olmasına rağmen birleşmeleri.
    HALVET-İ SAHİHA
    Karı-kocanın aralarında şer'î mâni bulunmaması halinde birleşmeleri.
    HALVETNİŞİN
    Yalnız başına bir yere çekilip ibadetle meşgul olanlar.
    HALY
    (C.: Huliy) Altından ve gümüşten olan süs eşyâları.
    HALY
    Ot biçmek.
    HALZ
    Kabuğunu çıkarmak, derisini soymak.
    HAM
    f. Bükülmüş, kıvrılmış, eğrilmiş.
    HAM
    f. Olmamış, pişmemiş, çiğ. * Nâfile, beyhude, boşuboşuna. * İşlenmemiş, üzerinde çalışılmamış. * Acemi kimse, tecrübesiz. Terbiye görmemiş kişi.
    HAM' (HIM')
    (C.: Ahmâ') : Kaynata. Zevc tarafından olan kimseler.
    HAM' (HUMU')
    Eğrilik, aksaklık.
    HAM MADDE
    Bir şeyin meydana getirilmesi için işlenilen ana maddelerden her biri.
    HAMA
    Hıfzetmek, korumak. * Kovmak, defetmek.
    HAMA'
    Kara balçık.
    HAMAİD
    (Hamîde. C.) Bir kimsenin medhedilmeğe lâyık olan işleri.
    HAMAİL
    (Himâle. C.) Tılsım, muska. * Kılıç kayışı, kılıcı bele bağlamaya yarayan kayış.
    HAMAİM
    (Hamâme. C.) Güvercinler.
    HAMAK
    İki ağaç veya direk arasına asılarak içine yatılan ağyatak.
    HAMAKAT
    Ahmaklık. Budalalık. Bönlük. Anlayışsızlık.
    HAMALE
    Bir mala kefil olma.
    HAMAM(E)
    (C.: Hamâim) Güvercin kuşu.
    HAMAN
    Peygamber Hz. Musa (A.S.) zamanındaki Mısır Fir'avununun vezirinin ismi.
    HAMARAT
    Becerikli, elinden iş gelir, cerbezeli.
    HAMAS
    Verem. * Yumuşaklıkla ve kolaylıkla bir şeyi çıkarmak.
    HAMASET
    Yaradılıştan olan cesâret. Bahadırlık. Cesurluk. Kahramanlık. Yiğitlik.
    HAMASÎ
    Hamâsetle alâkalı. Fıtrî cesarete âit ve müteallik.
    HAMASİYYAT
    Kahramanlık destanları.
    HAMAT
    Kaynana.
    HAMATA
    Katılık. * Yanmak. * Boğaz ağrısı. * Darı samanı. * Kalbin ortası.
    HAM-BE-HAM
    f. Kıvrım kıvrım. Büklüm büklüm.
    HAMD
    Medih, övmek.Cenab-ı Hakk'a karşı kulların memnuniyet ve sevinçlerini ve O'na hamd ve şükür ile medihlerini bildirmeleri, senâ etmeleri. (Bak: Elhamdülillah) (Hamd'in en meşhur mânası; sıfat-ı kemaliyeyi izhar etmektir. Şöyle ki: Cenab-ı Hak insanı, kâinata câmi' bir nüsha ve onsekizbin âlemi hâvi şu büyük alemin kitabına bir fihriste olarak yaratmıştır. Ve Esmâ-i Hüsnâ'dan her birisinin tecelligahı olan her bir âlemden bir örnek, bir nümune insanın cevherinde vedia bırakmıştır. Eğer insan, maddi ve manevi her bir uzvunu Allah'ın emrettiği yere sarfetmekle hamdin şubelerinden olan "şükr-ü örfi"yi ifâ ve şeriata imtisal ederse, insanın cevherinde vedi'a bırakılan o örneklerin her birisi kendi âlemine bir pencere olur. İnsan o pencereden o âleme bakar. Ve o âleme tecelli eden sıfatla, o âlemden tezahür eden isme bir mir'at ve bir âyine olur. O vakit insan; ruhu ile, cismi ile, âlem-i şehadet ve âlem-i gayba bir hülâsa olur. Ve her iki âleme tecelli eden, insana da tecelli eder. İşte bu cihetle insan, sıfat-ı kemaliye-i İlâhiyyeye hem mazhar olur, hem müzhir olur. İ.İ.)(Hamd ü senâ, medih ve minnet O'na mahsustur, O'na lâyıktır. Demek nimetler O'nundur ve O'nun hazinesinden çıkar. Hazine ise dâimîdir. M.)
    HAMD Ü SENA
    Cenab-ı Hakk'a hamd ve O'nu isimleriyle medhetmek.
    HAMDE
    Ateş gürültüsü.
    HAMDELE
    Elhamdülillah demenin kısaca ismi. Bu sözün masdar haline getirilip kısaltılması.
    HAME
    Kafatası, başın üst kısmı.
    HAME
    Yaş ot demeti, taze ekin destesi, bir sap üzere bitmiş taze ekin. * Havası bozuk hastalıklı yer.
    HAME'
    Uzun müddet su ile yumuşayıp değişmiş cıvık ve kokar çamur. Balçık.
    HÂME
    f. Yontulmuş kalem.
    HÂME VÜ ŞEMŞİR
    Kalem ve kılıç.
    HAMEC
    Zayıflık.
    HÂMEGÜZAR
    f. Kalemle yazılmış.
    HÂME-İ EDEB
    Edebiyat kalemi.
    HÂME-İ ŞEKVÂ
    şikâyet kalemi. şikâyet yazan kalem.
    HÂME-İ ZERRİN
    Altın kalem, altından yapılmış kalem.
    HAMEK
    Her şeyin küçükleri. * Siyah bulut.
    HAMEL
    Kuzu. * Ast: Burçlardan birinin adıdır. Bu burcu teşkil eden yıldızlar kuzuya benzediği için arapça kuzu demek olan hamel denilmiştir. Güneş bu burca 21 Mart'ta girer ve gece ile gündüz bir olur.
    HAMELAT
    (Hamle. C.) Saldırışlar, saldırmalar. * Atılmalar, atılışlar.
    HAMELE
    Taşıyanlar, yüklenenler, kaldıranlar.
    HAMELE-İ ARŞ
    İsrâfil, Cebrâil, Mikâil, Azrâil (A.S.)lar.
    HAMELE-İ HÜCCET
    Günah ve sevabları yazan melekler.
    HAMELE-İ KUR'AN
    Hâfızlar. Kur'anı ezbere okuyup ilmi ile amel eden mes'ud kimseler.
    HAMELE-İ MÜMTESİL
    Aldığı emri imtisal edip yüklenen, mes'uliyeti üzerine alan.
    HAM-ENDER-HAM
    f. Kıvrım kıvrım, büklüm büklüm.
    HAMER
    Davarın arpa yemekten dolayı içinin ve ağzının kokması.
    HÂME-RÂN
    f. Kalem yürüten, yazan.
    HAME-ZEN
    f. Üzerinde kalem kesilecek âlet.
    HAMH
    Fahirlenmek, büyüklenmek, kibirlenmek.
    HAMHAMA
    Atın yulaf ve su gördüğünde çıkardığı ses.
    HAMHAMA
    Hımhımlık, sözü genizden söyleyerek konuşma.
    HAM-I ZÜLF
    Saç lülesinin kıvrımı.
    HÂMIZ
    Sirke gibi ekşi olan. Ekşiliği fazla olan, asit.
    HÂMIZAT
    (Hâmız. C.) Asitler. Sirke gibi ekşi olan şeyler.
    HÂMIZAT-I ŞAHMİYE
    Yağ asitleri.
    HÂMIZ-I FAHİM
    Kim: Karbonik asit.
    HÂMIZ-I HALL
    Kim: Sirke asidi.
    HÂMIZ-I KARBON
    Kim: Karbonik asit.
    HÂMIZİYYET
    Ekşilik, kekrelik.
    HAMÎ
    Himaye edici, himaye eden. Koruyucu, koruyan. Kayıran.
    HAMÎ
    f. Gevşeklik, hamlık.
    HAMİD
    Alevi sönen ateş. * Ölü, ölmüş. Sönmüş. idrâksiz. Sâkit ve sessiz. Ölü gibi halsiz olan.
    HAMÎD
    Sena edilmeğe, medhedilmeğe elyak olan. Dünya ve âhirette hamd kendisine mahsus olan Allah (C.C.) * Isparta Vilâyetinin Osmanlılar devrindeki adı.
    HÂMİD
    Cenab-ı Hakk'a hamd ü sena eden. Allah'a şükreden. * Hz. Peygamber'in (A.S.M.) isimlerindendir.
    HAMİDE
    f. Kambur, eğrilmiş, kemerli.
    HÂMİDE
    Uzun müddet geçmesi sebebi ile rengine tegayyür ve siyahlık gelip eskimiş olan. * Nebatsız kuru yer. * Yanmış kül olmuş.
    HAMİDEGÎ
    f. Kamburluk, eğri büğrü olmaklık.
    HÂMİDÎN
    (Hâmid. C.) Hamdedenler, hâmidler.
    HÂMİDÛN
    (Hâmid. C.) Hamdedenler, hâmidler.
    HAMİE
    Hararetli, çamurlu, volkanlı, alevli, dumanlı.
    HAMİL
    Kötü tanınmış olan kimse.
    HAMÎL
    Kefil. * Başka yerden getirilen oğlan.
    HÂMİL
    (Hâmile) Yüklü yüklenmiş. * Gebe. * Taşıyan, götüren. * Hâiz. * Mâlik, sahib. * Uhdesinde bir poliçe bulunan.
    HAMÎLE
    Sıklığından dolayı birbirine girmiş olan ağaçlar. * Ağaç ve ot bitmiş kumlu yer. * Döşek çarşafı.
    HAMİLEN
    Hâmil olarak. Taşıyarak, götürerek. * Hâmil olduğu halde.
    HÂMİL-İ VAHY
    Vahyi Peygamberimize (A.S.M.) getiren Cebrail (A.S.)
    HAMİM
    Sıcak ve kızgın su. * Yakın hısım, soy sop. * Samimi arkadaş.
    HAMÎME
    (C.: Hamâyim) Her nesnenin iyisi.
    HAMİNNE
    Hanım nine sözünün bozulmuş şekli, büyük anne.
    HAMÎR
    (Hımâr. C.) Eşekler. Hımarlar.
    HAMÎR
    Hamur.
    HAMÎR(E)
    Eyer yapmada kullanılan tüysüz beyaz deri.
    HAMÎRE
    Hamur içine katılan maya.
    HAMÎR-GÂR
    f. Hamurcu, hamur yoğurucu.
    HAMÎR-İ MÂYE
    Mayanın hamuru.
    HAMÎS
    Beşinci. Hamis günü. Perşembe günü.
    HÂMİSEN
    Beşinci olarak, beşinci olmak üzere.
    HAMİŞ
    Mektubun altına sonradan yazılan sözler. Hâşiye.
    HAMİT
    Şiddetli, sağlam. * Üzerinde kıl olmıyan yağ tulumu.
    HAMİT (HÂMİT)
    Yanmış ve pörsümüş süt.
    HAMİYE
    Tırnak kenarı. * Kızmış, kızgın.
    HAMİYET
    Gayret. * Nâmustan gelen gayretle utanma veya kızma. * İstinkâf etmek. * Mukaddesatı ve milletin haklarını, mâmus ve haysiyeti korumak hususlarında gösterilen gayret ve ihtimam hasleti. İman ve İslâmiyeti ve Hz. Peygamber'in (A.S.M.) Sünnet-i Seniyyesini ve din ve mücahede kardeşlerini muhafaza ve müdafaa etmek gayreti.
    HAMİYET-FÜRUŞ
    f. Kendini beğenip hamiyetli olduğunu iddia eden. Hamiyetli olduğunu göstermeğe çalışan.
    HAMİYET-İ CÂHİLİYE
    f. Câhillikten gelen ırkçılık gibi bâtıl inanışları koruma gayreti. * Cenab-ı Hakk'ın ve Resul-ü Ekrem'in (A.S.M.) nehyettiği ve hak dine uymayan eski ve kötü inançları muhafaza gayreti.
    HAMİYET-KÂR
    f. Hamiyetli. Haysiyet ve şeref sahibi.
    HAMİYET-MEND
    (C.: Hamiyyet-mendân) f. Hamiyetli.
    HAMİYET-MENDÂNE
    f. Hamiyetlicesine. Hamiyetli olan bir kimseye yakışacak şekil ve surette.
    HAMİYET-MENDÎ
    f. Hamiyetlilik, hamiyetli oluş.
    HAMKA
    Ahmak ve budala kadın.
    HAMKE
    (C.: Humuk) Bit.
    HAML
    Saçak. * Büyük saçaklı halı.
    HAML
    Yük. * Sırtına yük alıp getirmek. * Kadının karnındaki çocuk. * İsnad. Yüklenme.
    HAMLE
    Hücum etme. Atılış, saldırış. Savlet.
    HAMLEC
    Bükmek.
    HAMLETMEK
    Yüklemek, zannetmek.
    HAMM
    Kuyuyu temizlemek. * Evi süpürmek. * Etin kokması.
    HAMM
    Çok sıcaklık, şiddetli hararet.
    HAMMADUN
    Çok hamdedenler. Çok çok şükür ve duâ edenler.
    HAMMAL
    (Haml. den) Bir ücret karşılığında eliyle veya sırtıyla yük taşıyan adam. * Mc: Kaba, görgüsüz, terbiyesiz.
    HAMMALİYYE
    Hamal ücreti.
    HAMMAM
    Banyo, hamam.
    HAMMAMÎ
    Hamam idare eden adam veya kadın. Hamamcı.
    HAMMAMİYYE
    Edb: Divan Edebiyatında giriş kısmı hamam eğlencesi tasvirine tahsis olunan kaside.
    HAMMAR
    Eşekçi.
    HAMMAR
    (Hamr. den) Şarap yapan veya satan kimse. Meyhaneci, şarapcı. * Tas: Mc: Mürşid, şeyh, kılavuz.
    HAMME
    (C.: Humm) Kaplıcanın sıcak suyu. * Kuyruk yağının kıkırdağı. * Kızdırmak mânasına mastar da olur.
    HÂMME
    Bir kişinin akrabası, yakınları. (Hâssa mânâsına da gelir, mukabili âmme'dir.)
    HÂMME
    (C.: Hevâmm) Haşerât-ı muzırra, zararlı böcekler. * Binek hayvanı.
    HAMMURABİ
    (Bak: Nemrud)
    HAMNANE
    Kene.
    HAMR
    Yüzmek.
    HAMR
    Ekşi. Şarap. İçki olup sarhoşluk veren şey. * Birine bâde içirmek. * Bir hususu söylemeyip setreylemek. Ketmeylemek. (L.R.)
    HAMRA
    (Müennes) Çok kırmızı, kızıl renk. * Şiddet ve meşakkatli geçen yıl. * Şiddetle olan ölüm. * Arap olmayan cinsten. * Yüzü kızarmış kadın.
     
  9. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HAMS(E)
    Açlık. * Yaradaki şişin inmesi.
    HAMSE
    Beş (sayısı).
    HAMSE
    Mesnevi şekliyle yazılmış beş kitabdan ibaret bir takım demektir ki, böyle eser meydana getirmiş olanlara "Hamsenüvîs", yâhut "Hamseci" denilir. XII. yüzyıla kadar hamse-nüvîslik mutâd değildi. 1195'de vefat etmiş olan Genceli Şeyh Nizamî, manzum olarak beş kitab yazmış ve hepsine birden "penc genç", yâni "beş hazine" "ünvanını vermişti. Ondan sonra o yolda mesnevîler vücuda getirmek İran şâirlerince moda oldu. İran'ın Hüsrev-i Dehlevî, Mevlânâ Câmi gibi şâirleri hamse yazdılar. Çağatay şâiri Ali Şir Nevaî de Çağatay lehçesinde hamse tanzim etmiştir. Bizim lehçede ilk hamse yazan, daha doğrusu Şeyh Nizamî'nin hamsesini terceme eden Behiştî'dir. Bu Behiştî, İkinci Bayezid'in adamlarındandı. Yine bizim lehçemizle yazılmış birçok hamseler vardır. Ak Şemseddin'in oğlu Hamdullah Çelebi (Vefatı: M: 1508) Yusuf ve Züleyha, Leylâ ve Mecnun, Muhammediye, Mevlid-ün Nebi adlı hamseleri yazmıştır. (Edb. L.)
    HAMSE-İ ÂL-İ ABÂ
    (Bak: Âl-i Abâ)
    HAMSENÜVIS
    f. Hamseci, hamse yazan. Mesnevi tarzıyla beş kitabdan ibâret bir takım yazan kimse.
    HAMSÎN
    Elli. * Erbaîn denen kırk günlük kara kıştan sonra gelen elli günlük kış.
    HAMSUN
    Elli sayısı.
    HAMŞ
    Kaşımak. * Tırmalamak.
    HAMŞ
    Baldırı ince olan.
    HAMŞEK
    Mestin üstüne vurulan parça.
    HAMŞÜDE
    f. Bükülmüş, eğrilmiş.
    HAMT
    Şiddetli ve zahmetli olmak. * Çürümek. * Mütegayyer olmak, değişmek.
    HAMT
    Misvak ağacı. * Ekşimiş süt. * Koyunun derisini yüzüp kebap yapmak. * Gadap etmek, kızmak. * Kibirlenmek, tekebbürlenmek.
    HAMTA
    Üzüm çiçeğinin kokusu.
    HAMTAR
    Dolu kırba. * Yay kirişi.
    HAMUL
    (Haml. den) Sabırlı, metanetli, tahammüllü, dayanıklı kimse.
    HAMULANE
    f. Tahammüllü kimseye yakışır şekilde.
    HAMULE
    f. Yük. Yük taşıyan nakil vasıtalarının yükü.
    HAMULÎ
    Tahammüllülük, sabırlılık, dayanıklılık.
    HAMUM
    İç yağı.
    HAMUN
    f. Bozkır. Büyük sahra, düz ova.
    HAMUS
    Sâkin olmak, susmak.
    HAMUŞ
    Sivrisinek.
    HAMUŞ
    f. Susmuş. Sessiz. Sâkit.
    HAMUŞAN
    Mevlevi tâbirlerindendir. Konya'da Mevlâna'nın türbesi haricinde ve kıble cihetindeki büyük kabristana verilen isimdir. * Sessizler, susmuş olanlar, uykuda olanlar.
    HAMUŞANE
    f. Sessizce, ses çıkarmadan. Sessizliği andırır bir şekilde.
    HAMUŞÎ
    f. Susma, sükut etme. Sessizlik, sükunet.
    HAMVÎ
    Sıcaklık.
    HAMYAZE
    f. Esnek, elâstik, esneme. * Kötü hareket, fenâ iş.
    HAMYE
    İçine yağ ve zeytin konulan kap.
    HAMZ
    Ekşilik. Kekrelik.
    HAMZ
    Keskinlik, katılık, şiddet. Metinlik, sağlamlık.
    HAMZA
    İstemek. Arzu etmek. * Ekşi olan her ota derler.
    HAMZA (R.A.)
    Abdulmuttalib'in oğlu olup, Resulüllah'ın (A.S.M.) amcasıdır. Önceleri, İslâm dinine karşı olanlarla beraberdi. Ebucehil'in İslâm düşmanlığını çok ileri götürmesi karşısında, imana girip Ebucehil ve din düşmanlarına karşı çıktı ve İslâm'a büyük hizmetleri oldu. Uhud Gazası'nda 57 yaşında iken şehid edildi.
    HAMZE
    Baklaya benzer bir bitki.
    HAN
    f. Okuyan, okuyucu, çağıran manasına gelir. Meselâ: Duâ-hân : (Niyaz ve tazarrukârane bir tezellül ile) duâ okuyan.
    HAN
    f. Yemek sofrası. Üstüne yemek konan tepsi. * Yemek, taam. * Ahçı dükkânı, lokanta.
    HAN
    f. Yolcuların misafir olduğu bina. Kervansaray. Otel. * Ticaret ehlinin sakin olduğu yer.
    HAN
    f. Hükümdar. Eski Türklerde Hakan da denen devlet reisi.
    HAN U MAN
    (Hanmân) Ev. Bark. Ocak. Ehil ve iyal.
    HANA
    Yaramaz ve boş sözler konuşmak.
    HANACIR
    (Hancere. C.) Gırtlaklar, hançereler.
    HANADIK
    (Handek. C.) Hendekler. Bir mekânın etrafına kazılan geniş ve derin çukurlar.
    HANADIR
    Görme kabiliyeti kuvvetli olan.
    HANADİS
    (Hındıs. C.) Musibetler. * Karanlık geceler. * Şiddetli hâller.
    HANAK
    (C.: Hınâk) Hiddetlenme, kızma.
    HANAN
    (Hân. C.) f. Hânlar, hükümdarlar, pâdişahlar, kağanlar.
    HANAN
    Merhamet, şefkat, acıma.
    HANASÎR
    Helâk olmak.
    HANASİRE
    Hıyânet ehli, hâinler.
    HANAT
    (Hân. C.) Dükkânlar, meyhaneler.
    HANAZÎR
    (Hınzır. C.) Hınzırlar, domuzlar.
    HANBELÎ
    Dört hak mezhepten birisi. İmam-ı Ahmed bin Hanbel Hazretlerinin mezhebinden olan. (Bak: Mezheb, İmam-ı Hanbelî)
    HANCER
    Ucu sivri, iki tarafı keskin büyük bıçak. Halk dilinde hançer şeklinde kullanılır. Divan edebiyatında şâirler, güzellerin kaşlarını hancere benzetirlerdi.
    HANCER-İ BÜRRAN
    Keskin hançer.
    HÂNÇE
    f. Küçük tepsi, ufak sini.
    HÂNÇE-İ ZER
    Küçük altın tepsi. * Mc: Güneş.
    HANÇERE
    Gırtlak, boğaz.
    HANÇER-İ HALİDE
    Saplanmış hançer.
    HANDA HAND
    f. Devamlı gülme, sürekli olarak gülme. * Devamlı gülen, sürekli gülen.
    HANDAN
    f. Gülen, gülücü, mesrur.
    HANDAN-RU(Y)
    f. Güler yüzlü, güleç, mütebessim.
    HANDE
    f. Gülme, gülüş.
    HANDEBAHŞA
    f. Güldürücü, tebessüm ettirici.
    HANDEBAR
    f. Güldüren, güldürücü.
    HANDEFERMA
    f. Güldürücü, güldüren.
    HANDEFEŞAN
    f. Gülümsemeler dağıtan, gülmeler saçan.
    HANDEHARİŞ
    f. Bir kimseye alay tarzında gülme.
    HANDE-İ ÂFTÂB
    Güneşin gülmesi. Güneşin doğması.
    HANDE-İ GÜL
    Gülün açması.
    HANDEK
    Kale ve tarla gibi yerlerin etrafına kazılan geniş ve derin çukur. Hendek.
    HANDEK GAZVESİ
    Peygamberimizin (A.S.M.) büyük muharebelerinden birisi olup, hicretin beşinci senesinde Şevval ayında vuku bulmuştur. Asıl muharebeyi uyandıranlar Beni Nadir kabilesi olup bunlar Kureyş ve Gatfan kabilelerini de davet etmekle hepsi birden Medine-i Münevvere'ye hücuma geçtikleri vakit, Hz. Resullulah Efendimiz Selman-ı Fârisî'nin (R.A.) reyiyle Medine'nin etrafına hendek kazılmasını emretti. Bu münasebetle Gazve-i Handek denmekle meşhur oldu. Muharebe bir ay kadar devam edip, nihayet Yahudilerle Kureyş arasına nifak düşmüş ve kâfirler şiddetli bir fırtınaya tutulup perişan bir halde dönmüşlerdir.
    HANDEKÂR
    f. Gülen, tebessüm eden, gülücü.
    HANDEKÜNAN
    f. Gülerek, güle güle.
    HANDEMEŞHUN
    f. Devamlı gülen. Çok gülen.
    HANDEMU'TAD
    f. Devamlı gülmeye alışmış olan, her zaman gülme alışkanlığı olan.
    HANDEN
    f. Okumak.
    HANDENÜMA
    f. Gülen.
    HANDERİS
    Eski şarap.
    HANDERİZ
    f. Gülüp duran, devamlı gülen.
    HANDERUY
    f. Mütebessim, güler yüzlü.
    HANDEZEN
    f. Gülen.
    HANDİSTAN
    f. Şaka, lâtife.
    HANE
    f. Ev, mesken, beyt. * Mat: Basamak, bölüm, göz. * Bazı kelimelerle birleştirilip mürekkep isim yapılan bir "ek" tir. "Hasta-hane, ecza-hane, yazı-hane, kıraat-hane" gibi.
    HANE
    Meyhane.
    HANE BER-DUŞ
    Evi omuzunda. Avare. Serseri.
    HANEBERENDAZ
    (Hâne ber-endaz) f. Ev yıkıcı.
    HANEDAN
    f. Soyca dindar ve asil âile. * Peygamber (A.S.M.) sülâlesi.
    HANEF
    İstikamet, doğruluk. * Ayak eğriliği. * Eğrilik, udûl.
    HANEFÎ
    Dört hak mezhepten birisi. Veya bu mezhepten olan kimse. (Bak: İmam-ı A'zam)
    HANE-FÜRUŞ
    f. Ev komisyoncusu, ev tellâlı.
    HANE-GÎ
    f. Evcil, evde beslenen. Evde bulunanlardan, evdekilerden.
    HANE-GİR
    f. Bir yeri mekân sayan kimse.
    HANE-HARAB
    f. Câhil, bilgisiz. * Evi yıkılmış, evsiz barksız kalmış. * Hâli perişan olmuş kimse. * Mc: Müflis, züğürt, sefil.
    HANE-HUDA
    f. Ev sahibi, sahib-ül beyt.
    HANE-İ AVARIZ
    Avarız ve bedel-i nüzul ve buna benzer vergiler ve tekâlifin toplanmasında tutulan ölçü. Buradaki hanenin, lügat mânası olan evle münasebeti yoktur. Kasabalar, köyler nüfuslarına ve emlâk ve arazilerinin miktar ve hâsılatlarına göre hane itibar edilir ve mahallî masraflarla sair vergiler ona göre tanzim edilirdi. Bu usul Tanzimat-ı Hayriyeye kadar devam etmiştir. (O.T.D.S.)
    HANE-İ ÂYİNE
    Her yanı birbirinin aynı olan oda, salon veya köşk.
    HANE-İ DEVVAR
    Dâim dönen, devreden hane. * Mc: Yıldız.
    HANE-İ FERDA
    Ahiret.
    HANE-İ HUDA
    Beytullah, Kâbe.
    HANEK
    Ağzın tavanı, damak.
    HANE-KÜŞ
    f. Mirasyedi, sefih.
    HANEN
    şevk. * Nefsin cima arzusu.
    HÂNENDE
    f. Okuyan, şarkı söyleyen.
    HÂNENDE-GÂN
    f. (Hânende. C.) Hânendeler, şarkı söyleyenler, şarkıcılar.
    HÂNENDE-GÎ
    f. Şarkıcılık, hânendelik.
    HANES
    Burnun uç tarafının biraz yüksek olup geri kısmının basık olması. * Sığır burnu.
    HANE-SUZ
    f. Ev yakıcı. * Mc: Gözü dışarda olan, kendi âilesini düşünmeyen kimse.
    HANEŞ
    (C.: Ahnâş) Avlanan haşere veya kuş. * Yılan.
    HANEV
    Eğmek. * Davar kösnemesi.
    HANEZ
    Mütegayyer olmak, değişmek. * Kokmak.
    HANE-ZAD
    f. Efendisinin evinde dünyaya gelmiş olan köle veya cariye çocuğu.
    HANFEC
    şişman, etli kişi.
    HANFES
    (C.: Hanâfis) Yellengen böceği. * Pislik yuvarlayan böcek.
    HANGAH
    f. Allah rızası için ve misafirleri minnet altında bırakmamak ihlâsı ile fakir ve dervişlere ve talebe-i uluma yemek verilen ve misafir edilen yer.
    HANGAR
    Fr. Eşyayı muhafaza etmek için yapılan üstü örtülü, yanları açık yer. * Uçakları barındırmaya mahsus garaj.
    HANHANA
    Sözü burun içinden söylemek. Hımhımlık.
    HANIK
    Boğmak.
    HANIK
    (Hunk. dan) Boğucu, boğan. * Küçük dar yarık ve sokak.
    HANIM SULTAN
    Tar: Osmanlı hanedanında "sultan" nâmı verilen İmparatorluk prenseslerinin kızlarına verilen resmi ünvan.
    HANİ'
    Karısını boşamış koca veya kocasından boşanmış kadın.
    HANİF
    Gururlu, mağrur, kibirli. * Dargın, küskün.
    HANİF
    İslâmiyetten evvel Allah'ın birliğine inanan ve Hz. İbrahim'in (A.S.) dininden olanların vasfı. * İslâmiyete kuvvetle bağlı olan ve ilmiyle âmil olan kimse. * Eğri. * Eski kötü hallerinden vazgeçip hakka ve doğruluğa yönelen.
    HANİFE
    Bir kabile ismi.
    HANİFEN MÜSLİMEN
    Müslim ve hanif olarak.
    HANİN
    Fazla istekten dolayı inleyiş, şiddetli ağlayış. Sızlanmak. * Şevk ve arzu.
    HANÎN
    Burun içinden ağlamak. * Burun içinden gülmek.
    HANİN-İ HAZİN
    Acıklı sızlanma.
    HANİN-ÜL CİZ'
    Kuru direğin inleyip ağlayışı. Hurma kütüğünün inlemesi.(Mescid-i Şerifte hurma ağacından olan kuru direk (Resul-ü Ekrem (A.S.M.) hutbe okurken, ona dayanıyordu) sonra minber-i şerif yapıldığı vakit Resul-ü Ekrem (A.S.M.) minbere çıkıp hutbeye başladı. Okurken, direk deve gibi enin edip ağladı; bütün cemaat işitti. Tâ Resul-ü Ekrem (A.S.M.) yanına geldi, elini üstüne koydu, onunla konuştu, teselli verdi, sonra durdu. Şu mu'cize-i Ahmediye (A.S.M.) pek çok tariklerle tevatür derecesinde nakledilmiştir. M.)
    HANÎRE
    (C.: Hanâyir) Parmak başlarındaki boğum. * Kadınların yün ve pamuk attıkları yay. * Kirişi olmayan yay.
    HANİS
    İki kat olmuş kimse.HANÎS : Zayıflık, gevşeklik.
    HANİS
    Ettiği yemini yerine getirmeyen. Yeminini bozan.
    HANİS
    Sinen, dönen. (Bak: Hannas)
    HANÎS
    Yeminini bozan, ahdinde durmayan. Rücu' eden. Te'hir eyleyen.
    HANÎS
    Kebap olmuş nesne.
    HANİYE
    Şarap. * Erkeği öldükten sonra evlenmeyip, çocuğuna bakan kadın.
    HANK
    Muhkem etmek, sağlamlaştırmak. * Bir şeyi çiğneyip damağıyla ezmek. * Davarın ağzına gem vurmak veya urgan koymak.
    HANK
    (Hınk) Boğmak. Boğazını sıkıp öldürmek. Boğazı sıkılıp boğulmak.
    HANKAH
    (Bak: Hangâh)
    HANKAN
    Boğmak suretiyle, boğarak.
    HÂNMÂN
    f. Ev-bark, ocak.
    HÂNMÂN-SÛZ
    f. Ocak yakıcı, ev-bark yakan.
    HANN
    Yalvarmak. * İnlemek. * Esirgemek.
    HANNAK
    Boğan, boğucu.
    HANNAN
    Rahmetlerin en lâtif cilvesini gösteren, Rahman ve Rahîm olan ve çok merhametli olan Allah (C.C.)
    HANNAS
    (El-Hannâs) (Hunus. dan) Geri çekilerek veya büzülerek, sinerek fırsat bulunca vesvese vermek için dönüp gelen. Sinsi şeytan. Besmeleyi işitince kaçan, gaflete dalınca musallat olan şeytan. (Bak: Hunnes)
    HANNASÎ
    Şeytanla alâkalı.
    HANSA
    Sırtlan.
    HAN-SALAR
    f. Kilerci, sofracıbaşı.
    HANSİR
    (C.: Hanâsir) Yaramaz, boş, faydasız. * Bir yerden taşınan veya göçen kimseler, eşya ve elbiselerini yükletip gittiklerinde yerde kalan kıymetsiz şeyler.
    HANŞEFİR
    Bela, zahmet.
    HANŞUŞ
    Bakiyye, artan.
    HANTAL
    Kaba, büyük ve ağır.
    HANTEM
    (C.: Hanâtim) Kara bulut. * Desti. * İbrik. * Topraktan yapılan kap.
    HANUN
    Gümleyerek esen rüzgâr.
    HANUT
    (C.: Havânit) Meyhane, içki içilen yer. * Dükkân.
    HANUT
    Ölüyü, bozulup kokmaması için ilaçlama.
    HANVE
    Güzel kokulu bir ot.
    HANYA'
    Beli bükülmüş kadın.
    HANZ
    Kebap yapmak.
    HANZAL(E)
    Zakkum. Zakkum ağacı. Ebu Cehil karpuzu denilen portakal büyüklüğünde mevyesi çok acı bir nebat. Karga kabağı diye de adlandırılır.
    HAPİS
    (Bak: Habs)
    HAR
    f. Hor, hakir, âdi. Aşağı. (Dinsiz, imansız ve din düşmanı ahlaksızların ve sefihlerin vasıfları.)
    HAR
    Yıkılmış, hedmolmuş.
    HAR
    (Her) f. Merkep, himar, eşek. * Çay ve havuz diplerinde olan balçık. * Mc: İdraksiz kimse. * Kargaşa.
    HAR'
    Yarmak.
    HÂR
    f. Diken.
    HARA
    Deve kuşu yumurtasının yeri. * Ev ortası.
    HARA'
    Süstlük, zayıflık.
    HARAB
    Viran. Issız. Yıkık. Perişan.
    HARAB-ABAD
    f. Harabiyetle dolu olan yer. Tam harabe.
    HARABAT
    Harabeler. Viraneler. Meyhâneler.
    HARABE
    Harab yer. Şehir veya ev yıkıntısı. Perişan yerler.
    HAR'ABE
    İnce kemikli, genç ve güzel kadın. * Uzun. * Yeşil üzüm çubuğu.
    HARABENİŞİN
    f. Viranelerde, harabelerde oturan.
    HARABEZAR
    f. Viranelik. Yıkıntı yeri.
    HARABİYET
    (Harabî) Yıkılma. Yıkılış. Parçalanıp dağılış. Zillet ve sefalet içinde
    HARAC
    Vaktiyle müslüman olmayan vatandaşlardan alınan vergiye denirdi. Arazi hasılatından veya çalışanların emeğinden elde edilirdi. Reşit ve vücudu sağlam olan gayr-ı müslim erkek verirdi. Buna harac-ı rüus veya cizye denirdi. Topraktan alınan vergiye de harac-ı araziye denilirdi.
    HARAC
    Beyazdan ve siyahtan meydana gelen, iki renk olan.
    HARAC
    (Bak: Harec)
    HARAC-GÜZAR
    f. Haraç verici.
    HARAC-I MUKASSEME
    Arazinin hâsılatından yerin tahammülüne göre alınacak bir vergidir. bu harac, hâsılata taallûk eder. Bir sene içinde hâsılat tekerrür ederse bu harac da tekerrür der. Fakat mahsulât mevcud olmayınca bu vergi de alınmazdı.
    HARAC-I MUVAZZAF
    Tar: Arazi üzerine her dönüm başına senevi maktuan muayyen bir miktar meblağ olarak alınacak bir vergidir. Buna "harac-ı vazife" adı da verilir. Bu vergi, zimmete taalluk eder ve araziden yalnız bilfi'l intifa edilmekle değil, intifaa temekkün ile de tahakkuk eder. Binaenaleyh, böyle bir araziyi sahibi kasden muattal bırakacak olsa, vergisini yine vermek mecburiyetindedir. (O.T. D.S.)
     
  10. arz-ı hal

    arz-ı hal Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    29 Kasım 2011
    Mesajlar:
    9.017
    Beğenileri:
    539
    Ödül Puanları:
    5.980
    Meslek:
    İşe başlamadan tatile giren hakime
    Yer:
    yüreğinden uzaklar da...
    Banka:
    199 ÇTL
    HARAFE
    Aklın bozulması. Delilik.
    HARAFET
    Hararetiyle dili yakan tad.
    HARAHİR
    (Harhara. C.) Tıb: Akciğerden gelen hırıltılar. * Uykuda iken horlamalar.
    HARAİB
    (Harîbe. C.) Bir kimsenin geçineceği şeyler.
    HARAİD
    (Harîde. C.) Kızlar, bâkireler. * Delinmemiş inciler.
    HARAİF
    (Harife. C.) Ev için yapılan güz hazırlıkları.
    HARAİT
    Haritalar.
    HARAK
    Korkudan veya utanmaktan dolayı dehşet içinde kalmak.
    HARAK
    Ateş, nâr.
    HARAM
    Helâl olmayan, İslâmiyetçe ve dince nehyedilen şeyler ve ameller. Allah'ın izin vermediği, men'ettiği şeyler. Helâlin zıddı olan şey.
    HARAMİ
    Katı-üt tarik, yol kesen. Haydut.
    HARAMİLİK
    Tar: Akıncı kumandanının iştirak etmediği ufak kuvvetler tarafından düşman memleketlerine yapılan akınlar. Bu akınlara yüz ve daha fazla akıncı iştirak ederdi. Akıncı kuvvetleri yüzden az olduğu takdirde "çete" ismini alırlardı. Büyük akınlarda olduğu gibi haramilik suretiyle yapılan akınlarda da alınan esirlerden "pencik" denilen beştebir vergi alındığı halde, çeteden bu vergi alınmazdı.
    HARAM-ZADE
    Gayr-ı meşru münasebetten doğmuş çocuk. Piç.
    HARARET
    Sıcaklık.
    HARARET-BİN
    f. Termometre. Sıcaklık derecesini gösteren âlet.
    HARARET-İ GARÎZİYE
    Vücudun normal harareti.
    HARARET-İ GARİZİYYENİN İLTİHABI ZAMANI
    İnsanda şehvanî ve nefsanî hislerin galeyanda olduğu devresi.
    HARARET-İ HEVÂ
    Havanın harareti. Havanın sıcaklığı.
    HARAS
    f. Dilsizlik, dilsiz olma.
    HARÂS
    f. Hayvanla döndürülen değirmen.
    HARASET
    Çift sürme. * Sürülen yer. Tarla. * Ekincilik, çiftçilik.
    HARÂS-I HARÂB
    Harap olmuş değirmen. * Mc: Dünya.
    HARAŞ
    f. Hayvan ile döndürülen değirmen.
    HARAŞİF
    (Harşef. C.) Balık pulları. Pul pul olan şeyler. * Yaprakları balık puluna benzeyen bitkiler.
    HARAT
    Davarın memesinde olan bir hastalık. (Sütün parça parça, ufanmış gibi çıkmasına sebep olur)
    HARATÎN-İ HASSA
    Osmanlılar zamanında Topkapı Sarayı'ndaki bir sınıf san'atkârın adı idi. Bunlar demir ve ağaç eşyayı tesviye ederlerdi. Bugünkü tâbirle tornacı demekti. Bileziklerden çarklara ve silâh yivlerine kadar her çeşit şey yaparlardı. (O.T.D.S.)
    HARAZ
    Tasadan veya aşktan dolayı zayıflayan.
    HARAZET
    Hastalığın uzaması, derdin müzminleşmesi.
    HARB
    İki veya daha çok devletin birbirleriyle siyasi alâkaları keserek silahlı kuvvetlerle çarpışmaları, vuruşmaları.
    HARB
    (C.: Hırbân) Toy kuşunun erkeği. * Yarmak. * "Delmek" mânasına mastar.
    HARBA'
    Kulağı delik koyun.
    HARBAK
    Yarmak. * Kat'etmek, kesmek. * İfsad etmek, bozmak. * Deva, ilâç.
    HAR-BAN
    f. Eşekçi.
    HARBAT
    f. Ahmak, bön, ebleh. * İri yapılı kaz. * Kalıp ve kıyafeti yerinde olduğu halde ahmak olan kimse.
    HARBCU
    Kavga çıkarmaya istekli olan, savaş arzu eden.
    HARBE
    Tar: Kısa mızrak tarzında bir nevi silâhın adıdır. Eskiden "Köylü" adı verilen yangın habercisinin taşıdığı ucu demirli değneğe de harbe denilirdi. Eski tüfekleri doldurmağa mahsus demirden yapılmış âlete de "tüfek harbisi" adı verilirdi. (O.T.D.S.)
    HARBELE
    f. Kuyulardan su çekmeğe mahsus dolap. Bostan dolabı.
    HARBEN
    Savaşarak, harbederek, döğüşerek. Muharebe etmek suretiyle.
    HAR-BENDE
    f. Seyis. Eşek ve katır gibi yük hayvanlarına bakan kimse. * Tar: Saray katırcıları.
    HARBES
    Bir ot cinsi.
    HARBESİSA
    Şey mânasına kullanılan bir isimdir.
    HARBEŞ
    Fesâd vermek, ifsad etmek, bozmak.
    HARB-GÂH
    f. Harp meydanı, savaş alanı, muharebe yeri.
    HARB-GİR
    f. Harp yapan. Harpçi.
    HARBÎ
    Dâr-ül harbde bulunan ve müslim olmayan kimse. Arada anlaşma yapılmamış düşman. * Harbe mensub ve müteallik. * Tüfek temizliği için kullanılan demir çubuk.
    HARB-İ UMUMÎ
    Genel harp, umumî savaş. 1914 senesinde başlayan Birinci Cihan Harbi.
    HARBİYE
    Harb işlerine ait. Harb okulunun adı. Harbiye mektebi.
    HARBİYE NAZIRI
    Askerlik işleriyle alâkalı dairenin başında bulunan memura verilen ünvandır. Kuva-yı Milliyenin Anadolu'da kurduğu hükümette "Milli Müdafaa Vekili" adını taşıyan bu ünvan, Osmanlı Hükümetine 1908 Temmuz inkılâbı arifesinde kurulan Said Paşa kabinesiyle girmiştir. Ondan evvel "Serasker" adını taşıyordu. Harbiye Nazırı'nın başında bulunduğu daireye "Harbiye Nezareti" denilirdi. (O.T.D.S.)
    HARBÜŞ
    Yırtıcı bir kuş. * Alaca yılan.
    HARBÜZ(E)
    f. Karpuz, kavun.
    HARBÜZE-FÜRUŞ
    f. Karpuz kavun satan adam.
    HARBÜZE-İ RUBAH
    Ebucehil karpuzu.
    HARBÜZE-ZAR
    Karpuz kavun bostanı.
    HARC
    Gider, sarfiyat, bir iş için kullanılan madde. * Vergi. * Çıkmak. * Yeni çıkan bulut. * Yemâme vilayetinde bir yer. * Ecir. * Buğday. (Dinimizde lüzumsuz harcamak, israf haramdır. Zillet ve fakirliğe sebeptir.)
    HARCA'
    Ayakları beline varana kadar beyaz olan koyun.
    HARCE
    (C.: Hurc-Haracât) Deve sürüsü. * Sık bitmiş ağaç.
    HARCEF
    Soğuk rüzgâr.
    HARC-I ÂLEM
    Herkese elverişli, her keseye münasib.
    HARC-I RAH
    Yol harcı, yol parası. Yol masrafı, yol için verilen para.
    HARDAL
    Çok küçük tohumları olan ve yaprakları yenen bir nebat ismi. Döğülerek macun haline getirilir ve sofrada iştah açmak için kullanılır.
    HARDALE
    Hardal tanesi. * Nesneyi ufak edip kesmek.
    HARDAN
    Kızgın, hiddetli, gadaplı. * Kast ve men'edici, engel olan.
    HARE
    f. Yiyecek.
    HARE
    f. Kaya, sert taş. * Bir cins dalgalı kumaş.
    HAREC
    Darlık, zorluk, sıkıntı. * Dar yer, sık ağaçlı yer. * Günâh.
    HARED
    Hışım etmek. * Menetmek, engel olmak.
    HAREKÂT
    (Hareket. C.) Hareketler.
    HAREKÂT-I HARBİYE
    Harp harekâtı.
    HAREKÂT-I MÜŞTEREKE
    Müşterek hareketler, beraber davranışlar.
    HAREKE
    Arapça harflerin u, e, i şeklinde okunacağını gösteren işaretler. (Zamme "ötre" fetha "üstün" kesre "esre" (gibi) * Hareket lafzının Arapça terkibde aldığı şekil.
    HAREKET
    Kımıldanma. Davranış. Yola çıkmak. Bir cismin sabit bir noktaya göre yerinin veya durumunun değişmesi. Sarsıntı.
    HAREKET-İ ARZ
    Zelzele, deprem, yer sarsıntısı.
    HAREKET-İ DÂHİL
    Tar: Kanuni Sultan Süleyman zamanında Süleymaniye medreselerinin binasından sonra onikiye çıkarılan tarik-i tedris (okutma yolu) silsilesinin dördüncü mertebesindeki müderrislerine verilen bir ünvandır.
    HAREKET-İ MER'İYYE
    Gerçekte olmadığı halde, var imiş gibi görünen hareket.
    HAREKET-İ MİHVERİYE
    Mihver, eksen etrafındaki muntazam hareket.(Şems, hareket-i mihveriyesi ile silkinse, meyveleri düşmez, silkinmezse yemişleri olan seyyarat düşüp dağılacaktır. M.)
    HAREKET-İ MÜSTAKİME
    Fiz: Doğru bir çizgi üzerinde olan hareket.
    HAREM
    Herkesin girmesine müsaade edilmeyen yer. Kadınlara mahsus oda. (Misafirlere ve erkeklerin girmesine müsaade edilen yere de"selâmlık" denir.)(Tesettür kadınlar için fıtrîdir ve fıtratları iktiza ediyor. Çünkü, kadınlar hilkaten zaife ve nâzik olduklarından kendilerini ve hayatından ziyade sevdiği yavrularını himaye edecek bir erkeğin himaye ve yardımına muhtaç bulunduğundan; kendini sevdirmek ve nefret ettirmemek ve istiskale mâruz kalmamak için fıtrî bir meyli var. L.)
    HAREMEYN
    İki mukaddes harem. Müşrik ve kâfirlere yasak olan mukaddes Mekke-i Mükerreme ve Medine-i Münevvere.
    HAREMEYN-İ ŞERİFEYN
    Mekke'deki Kâbe ile Medine'deki Ravza-i Mutahhara.
    HAREM-İ ŞERİF
    Kâfir ve müşriklerin girmesi yasak olan ve canlı mahlukun öldürülmesi men'edilen Mukaddes Kâbe ve civârı.
    HAREM-SERAY
    Sarayların kadınlara mahsus olan kısımları. Buna "Harem-i Hümayun" da denilir. * Câmi içi.
    HARES
    Dilsizlik, ebkemiyyet.
    HARES
    (Haris. C.) Bekçiler, muhafızlar.
    HAREŞE
    Sinek.
    HAR'ET
    Terslemek.
    HAREZ
    (C.: Ehrâz) Çocukların oynadıkları ceviz.
    HAREZE
    (C.: Harez-Harezât) Boncuk.
    HARF
    Ağızdan çıkan her bir sese âit verilen işaret. Alfabeyi meydana getiren şekilli çizgilerden herbiri. * Müstakil bir mânâya değil de başka harflerle birleşerek, başka muayyen ve müstakil çok mânaların ifadesi için kullanılan şekil. Başkasının mânalarını gösteren işaret. * Vecih, üslub. * Her şeyin ucu, kenarı, sivri ve keskin kıyısı.
    HARF
    Yemiş toplama.
    HARF BE HARF
    Aynen, aslı gibi, olduğu gibi.
    HARF-AŞİNA
    Harfleri birbirinden ayırdedebilen. * Mc: Sözden anlayan.
    HARFECE
    Güzel gıda.
    HARF-ENDAZ
    Söz atan; dokunaklı, haysiyete ilişen söz söyleyen.
    HARF-GİR
    f. Her işte ayıp ve noksan arayan.
    HARFÎ
    Harfe âit. * Sahibi tanıtmak için olan. * Başkasının mânası için yazılan. (Bak: Mâna-yı harfî)
    HARF-İ ÂB-DÂR
    Güzel ve mânidar söz.
    HARF-İ ASLÎ
    Gr: Arabça bir kelimenin kökünü teşkil eden harften olan. (Ekserisi üç harften ibaret olur.)
    HARF-İ ATIF
    Gr: İki kelime veya cümleyi birbirine bağlayan harf. Vav ve fe gibi. Arabçada on şekilde harf-i atıf şunlardır: Bunlar bir kelimeyi veya cümleyi diğer bir kelime veya cümle üzerine atıf ve rabtederler. Bu harflerden evvelkine: ma'tufun aleyh, sonrakine ise, ma'tuf denir. (Bak: Atf)
    HARF-İ CERR
    Gr: Kelimenin sonunu esre ile (i diye) okutan harf. Bunlar arabçada şu şekil altında toplanmıştır. (Vav-ı kasem), (Ta-yı kasem)
    HARF-İ İLLET
    Gr: Elif, vav, ya harfleri.
    HARF-İ MASDARÎ
    Fiil mânasında olan bir kelimeyi, masdar mânâsına çeviren harf.
    HARF-İ MEDD
    Kendinden evvel gelen harflerin uzun sesli okunmasına vesile olan "elif, vav, yâ" harfleri.
    HARF-İ MEZİD
    Arabçada masdar olan kelimeye harf ilâvesi ile başka masdar yapılır. Bu ilâve edilen harflere "Harf-i mezid" denir. Meselâ: kelimesinde harf-i aslî üçtür. (mükâtebe) dendiği zaman, "Müfâale masdarı şekline göre, mim ve elif harfleri, harf-i meziddendir" denir.
    HARF-İ NÂSIB
    Muzari fiilinin sonunu üstün (e, a diye) okutan harf. (Bak: Huruf-i nâsibe)
    HARF-İ NİDÂ'
    Ya, ey, â gibi harflerle çağırılanın ismine eklenen harf. Ünlem.
    HARF-İ TÂRİF
    Arabçada, elif lâm harflerinin ismin başına gelmesi hali. (Bak: Lâm-ı ta'rif)
    HARF-İ ZÂİD
    Gr: Kelimenin bazı tasrifinde düşen harf. Fazla, zâid harf. Te'kid için yazılan harf. Sonradan ilâve olan harf.
    HARFİYE
    Kendi başına müstakilen bir mânası ve te'siri olmadığı halde, kendi cinsinden bir topluluğun içinde olduğu zaman ancak bir vazife gören şeylere denir.
    HARFİYEN (HARFİYYEN)
    Harfi harfine. Hiçbir değişiklik yapmadan.
    HARGÂH
    f. Otağ. Büyük çadır.
    HARGAR(E)
    f. Hakaret eden, hakaret edici.
    HARGELE
    f. Eşek sürüsü. * Terbiyesiz, görgüsüz ve azılı kimseler.
    HARGUŞ
    Tavşan.
    HARHAR
    f. Devamlı arzu, sürekli istek. * Gönül üzüntüsü, iç sıkıntısı. * Devamlı kaşıntı.
    HARHARA
    Uykuda horlamak. * Kedinin mırıldayışı. * İki dere arasındaki düzlük.
    HARHİŞE
    f. Kavga, gürültü, patırtı.
    HÂR-I FİRKAT
    Ayrılık acısı.
    HARIK
    Muhalefet eden, aykırı olan, karşı gelen. * Yırtıcı, yırtan.
    HARIK
    Yakan, yakıcı. Yanan, tutuşmuş. Ateş, od.
    HÂRIK-I ÂDE
    Âdeti yırtan, âdetin dışarısında, hârikulâde.
    HARIS
    Hırslı olan, haris.
    HARISA
    İnsanın başında veya yüzünde kan çıkmaksızın yalnız deri yırtılmış olarak peyda olan yara.
    HARÎ
    f. Hakirlik, horluk.
    HARÎ
    Müstehak, lâyık.
    HARÎ'
    Kimseden çekinmeyen, fâcire kadın. * Çok gülen, gülegen.
    HAR-İ DEŞTÎ
    Yaban eşeği.
    HARİB
    Kaçan, firar eden.
    HARİB
    Yıkan, harab eden. * Haydut.
    HARÎB
    Yağma olunmuş, soyulmuş, talan edilmiş.
    HARÎBE
    (C.: Harâib) Bir kimsenin geçineceği şey.
    HARİC
    Günahkâr, günah işlemiş. Allahın emrini dinlememiş olan.
    HARÎC
    Dar, ensiz. * Kuşatılmış.
    HÂRİC
    Bir şeyin veya mahallin veya memleketin dışında kalan. * Ecnebi.
    HARİCE TEMESSÜL
    Zihnî olan kelâmın hâricî âlemdeki kanunlara uygun şekilde tanzim edilişi.
    HARİCEN
    Dışardan, dıştan. Hariçten.
    HARİCÎ
    Dışarıya âit olan. İçeriye âit olmayan. Dış ile alâkalı. Ecnebiye âit. * Zorba ve âsi olan. * Seyyid olmadığı halde seyyidlik iddia eden. * Vaktiyle Hazret-i Ali Kerremallâhü veche'ye âsi olan fırka-i dâlle ashabından herbiri. (Bak: Havaric Vak'ası)
    HÂRİC-İ VATAN
    Vatanın harici.
    HARİCİYYE
    Hariçle alâkalı. Dış işleri. * Ameliyatla tedavi edilebilen hastalıklar. * Haricilik. (Bak: Havâric vak'ası)
    HARİD
    Öfkeli, hidetli, kızgın.
    HARİD
    Satın alma.
    HARÎD
    Tek, ayrı.
    HARİD(E)
    (C.: Harâid) Kız, evlenmemiş kız. * Delinmemiş inci.
    HARİDAR
    Satın alıcı, satın alan.
    HARİDE
    Satın alınmış.
    HARİF
    Yemiş toplayan.
    HARİF
    Güz mevsimi, sonbahar. * Meyve toplama zamanı.
    HARİF
    (Hırfet. den) Meslekdaş, san'at arkadaşı. Teklifsiz dost. * Herif, âdi insan.
    HARİFANE
    f. Esnafça. Herkes kendi masrafını, hissesine düşeni vermek suretiyle, ortaklıkla yapılan.
    HARİFE
    (C.: Harâif) Ev için sonbahar hazırlığı.
    HARİFÎ
    Sonbaharla alâkalı.
    HARİK
    Omuz küreklerinin arası.
    HARİK
    Zeyrek akıllı kimse.
    HARÎK
    Erkekliği olmayan adam.
    HARÎK
    Yangın, ateş.
    HARÎKA
    Acı, sızı. * Bulâmaç. Yulaf lâpası.
    HÂRİKA
    Ateş, nâr, od.
    HÂRİKA
    İmkânların üstünde olan şey, hayret uyandıran, hayranlık vren. Büyük ve görülmedik eser. Görülmedik derecede kıymetli.
    HÂRİKA-İ SEVDÂ
    Aşk ateşi.
    HÂRİKA-PİŞE
    f. Hârikalı. Hârika işler yapan.
    HÂRİKAT
    (Hârika. C.) Şaşılacak şeyler, hârikalar. İnsanda hayret uyandıran şeyler.
    HÂRİKAVÎ
    Harika cinsinden, harika gibi.
    HARÎK-I KEBİR
    Büyük yangın. * Büyük Cihan Harbi.
    HÂRİKULÂDE
    Fevkalâde, âdetin hâricinde bulunan şey, eser. Görülmedik derecede. Son derece kıymet ve ehemmiyeti hâiz olan şey.
    HARÎK-ZEDE
    (C.: Harikzedegân) f. Yangından zarar görmüş kişi. Evi ve eşyaları yanmış kimse.
    HARÎM
    Saygısız, çekinmez. Kayıtsız kimse.
    HARÎM
    Herkesin giremiyeceği, dokunmıyacağı şey. Haram dairesi. * Şerik. * Bir kişinin olup, başkasının duhul ve taarruzundan masun yer. * Hacıların Mekke-i Mükerreme'de giydikleri libas.
    HÂRİM
    Fakir.
    HARÎME
    Bir kimsenin, istediği gibi kulanabilecek hakka sahib olduğu malı.
    HARÎM-İ HÂSS
    Büyük bir kimsenin kendi dairesi.
    HARÎM-İ İSMET
    Namus ocağı, mukaddes ocak. Kudsi âile yuvası.
    HARİR
    İpek. İpekten yapılmış. * Harâretli. Sıcak.
    HARÎR
    Su akarken çağlamak. * Yel eserken fışıldamak. * Horuldamak.
    HARİRÎ
    (Kasım bin Ali) (Mi: 1054-1122) Irak'ta doğdu. İnhitat (çöküş) devrinin ediblerindendir. "Makamat" adlı eseriyle şöhret bulmuştur. Bediüzzaman-ı Hemedanî'nin Makamları misal alınarak yazılmış elli makameyi (nutukları) ihtiva eder.
    HARİRÎ
    İpek eşya. * İpek tüccarı. * Bir nevi kâğıt.
    HARİRİYE
    Un ve süt ile yapılan bulamaç.
    HARİS
    Süngü demiri. * Soğuk olan şey.
    HARİS
    Son derece hırslı olan.
    HARÎS
    Bir şeye fazlası ile düşkün. Hırslı.
    HÂRİS
    Muhafız. Bekçi. * Gözcü. Himaye eden. Bekleyen.
    HÂRİS
    Eken, ekici. Çiftçi.
    HARÎSA (HÂRİSA)
    Yağmuruyla yer yüzünü süpürüp gideren bulut. * Kan çıkmayan azıcık baş yarığı.
    HARÎSANE
    f. Hırslıcasına. Çok haris olarak. Hırslılara mahsus bir tavırla.
    HARÎSET
    (C.: Harâyis) Zayıf deve.
    HARÎS-İ CÂH
    Mevki, makam ve rütbe düşkünü.
    HÂRİS-İ GAYUR
    Çalışkan ve gayretli çiftçi.
    HARÎS-İ ŞÖHRET
    şöhret ve nam düşkünü.
    HÂRİS-İ VATAN
    Vatanın koruyucusu, vatanın bekçisi.
    HARİSTAN
    f. Çalılık, dikenlik.
    HARÎSUN ALEYKÜM
    Tevbe Suresi'nin bir âyetinde geçen bu ifade, birinci derecede Peygamberimiz (A.S.M.) hakkında olup ümmetini ve bütün insanları doğru yola irşadda yılmadan, büyük bir sebat ve azim ve gayretle devam etmesine işaret edilerek böylece tavsif edilmiştir.
    HARİŞ
    f. Kaşınma, kaşıma.
    HARÎŞ
    Bir cins yılan.
    HARİTA
    yun. Yeryüzünün veya bir parçasının belli bir ölçüye göre küçültülerek muvafık bir yere çizilen taslağı. * Dağarcık, kulplu kese.
    HARİYE
    Yavuz bir yılan.
    HARÎZ
    Mahfuz, hıfzolunmuş, saklanılmış.
    HARÎZ
    Tâkatsiz kimse, güçsüz ve kuvvetsiz insan.
    HARİZME
    Azgın hayvanların ağzına ve ayının dudağının üstüne geçirilen demir halka.
    HARK
    Yakmak. Yanmak. Yangın.
     

Sayfayı Paylaş