1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Şapsığlar-Kuzey Kafkasyada Adığelere mensup topluluklardan biri

Konusu 'Dünya Tarihi' forumundadır ve Suskun tarafından 23 Eylül 2011 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL

    [​IMG]
    Şapsığlar

    Rusça: шапсуги
    kendi dilinde: адыгэ, шапсыгъ
    Adığece: Şapsığ

    Kuzey Kafkasya'nın yerli halklarından olan Adığelere mensup topluluklardan biridir. Çoğunluğu, Krasnodar Krayı Tuapse rayonu ve Soçi'nin Lazarevsk rayonunda ve Rusya Federasyonu’na bağlı Adıgey Cumhuriyeti’nde yaşar.


    Tarihsel topraklar


    Yerli Kafkas halklarından biri olan Şapsığlar, Kuzey Kafkasya'da Karadeniz kıyısındaki en büyük topluluklardan biridir ve Adığelerin en büyük topluluklarından biri idi. 1864 yılı öncesinde kuzeyde Kuban nehrinden güneyde Şahe nehrine kadar uzanan geniş bir alanda yaşarlardı. Kuzeyde Kuban Irmağı boylarında, şimdiki Krasnodar kentine değin uzanan yöreye Büyük Şapsığ, Karadeniz kıyısındaki kesime de Küçük Şapsığ denirdi. Günümüzde Şapsığ etnik kimliği taşıyan insanlar, Karadeniz kıyısında kuzeyde Cubga, güneyde de Şahe nehirleri arasında bulunan bölgede yaşarlar. 1922'de Şapsığ halk temsilcilerinin kararıyla Rusya Sovyet Cumhuriyeti'ne bağlı Şapsığ Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu.Cumhuriyetin nüfusu 50 bin idi ve 1864'te Türkiye'ye sürülmüş olan Adıge-Şapsığların geri getirilmesini programına koymuştu.Cumhuriyet'in sınırları güneyde,Soçi'de dahil Abhazya'ya değin uzanan geniş bir alanı kapsıyordu.Ancak 1924'de Şapsığ Cumhuriyeti Moskova'dan onay alamadı,onun yerine toprakları daraltılmış bir Şapsığ Ulusal Rayonu oluşturuldu,rayon 1945'te kaldırıldı.Birçok Şapsığ ileri geleni cezalandırıldığı gibi,birçok Şapsığ da Sibirya'ya sürülerek telef edildi. Kafkas dağlarının kuzey eteklerinde Anthir, Abin, Afips, Bakan, Şips ve diğer akarsuların bulunduğu bölgeye ise Büyük Şapsığ denir. Büyük Şapsığ’dan arta kalmış olan dört köy (Afıpsıpe, Penehes, Haştuk ve Pseytuk) ile bir de Natuhay köyü Adıge Cumhuriyeti’nin Tahtamukay Rayonu’nda bulunuyor.Adıgey'deki Adıge olarak tanınıyor.Şapsığlar 1945-1999 yılları arasında etnik haklar tanınmamıştı.

    Nüfus

    Bazı verilere göre 1926’da Rusya’da 4 binin üzerinde Şapsığ yaşıyordu. 2002 sayımına göre dağınık biçimde yaşayan Şapsığların toplam nüfusu 3213’tür.Ancak Şapsığların büyük bölümü,örneğin Tuapse Şapsığları Şapsığ etnik kimliği ile kayda geçirilmemiştir. Kendi ifadelerine göre Karadeniz kıyısı Şapsığ nüfusu 12 bin kadardır.

    Dil

    Şapsığların dili,Adığece’nin Batı kolu kıyı grubu lehçelerinden biridir. Adığece ise, Kafkas dillerinin Kuzeybatı Kafkas dilleri öbeğine bağlı bir dildir.

    Din


    Şapsığlar Sünni Müslüman 'dır


    [​IMG]

    Tarih


    Şapsığlar, Kırım Hanlığı’na karşı savaşan Adığeleri desteklediler. Kafkas Savaşı’nda Çarlık Rusya’sının en radikal düşmanları arasında yer aldılar ve bu savaşta 1859 yılında Şeyh Şamil’e katıldılar. 1860 yılının hemen başında Meclis Şapsığların, Ubıhların ve Natuhayların birleşmesi kararını aldı. Savaştan yenilgiyle çıkılması ve Rus güçlerinin topraklarına girmesi üzerine, 1864’te Şapsığların ve Ubıhların çoğunluğu Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kaldı.Bu göçten sonra Kafkasya’da 2000 kadar Şapsığ kaldı.

    1924 yılında Sovyet yönetimi Şapsığ Ulusal Bölgesi’ni kurdu. Tuapse Bölge'nin ilk yönetim merkeziydi.24 Mayıs 1945’te Şapsığ Ulusal Bölgesi Lazarevsk rayonuna dönüştürüldü. 1990 yılında Şapsığlar, Şapsığ Ulusal Bölgesi'nin kuruluşunu yeniden ilan ettiler, ancak bu bölge iki yıl sonra Rusya Federasyonu yönetimi tarafından lağvedildi.


    [​IMG]
    Kültür

    Geleneksel Şapsığ kültürü, Adığe kültürünün parçasıdır. Şapsığlar, tarım, sığır ve at yetiştiriciliğiyle uğraşırlar. İslam öncesinde Şapsığlar, Adığelerin tanrıları olan Şıble (şimşek ve yıldırım tanrısı), Sozereş (bereket tanrısı), Yemiş, Ahin ve Hakustaş gibi tanrılara tapıyorlardı.

    Şapsığ Sülaleler

    Eski kabile isimleri ve boyları aşağıda görüldüğü gibidir.

    Kaynakça

    Leonti Lyulye, Çeviren: Papşu Murat. Çerkesya, Tarihi Etnografik Makaleler 1857 - 1862 - 1866 Çiviyazıları S.52.53.54.


    [​IMG]

    GOAİYE NADHO NETAHO KOBLE ŞHAPETE GOAGO-SOOTOH
    Tletseruk Şehetl Şhabe Şeretl Hağur Düveko Sootoh
    Yekuas Atsok Hurum Harate Şhalaho Segias Cömse
    Memet Bayge Süayge Carim Abereyk Berok Koace
    Kosebiç Tuko Alase Naş Türkou Tlohuzok
    Hağun Aykez Abere Deguf Hezetl Huser
    Sepence Yerguz Şüzok Du Hahu İnoh
    Gunay Yemezoğ Dejerece Hantu Huzetl Kuace
    Pşiuyk Sohte Yevstagle Atsemüz Kud Mıs
    Datçe Votaha Tliyaş Sumen Ptsaşeh Bjasso
    Karcan Hathe Boos Doboh Ogutl Psekeç
    Bjeğatl Tu Hezik Nepsau Hatloh Usiy
    Thaitle Hatüyev Hahurate Tesv Tsüntız Hadiş
    Mat Kof Şhakumede Hudiz Sau Tlepsuk
    Neuyk Nemetloh Pooh Poguz Yegum Cad
    Hamtohu Bzim Diz Tamoh Nağuç Şuz
    Migekiok Meliş Thiz Naguo Süpako Met
    Vostoko Takiak Çatsoh Ratok Megu Sokotl
    Serkuj'e Keuh Mezeg Tlekuz Zea Şu
    Nemerko Mafeude Guriz Bat Kaz Kanasez
    - Somüz Abat Baste Yegoroko Hun
    - Hapiy Nemere Bğane Çah Tsüşha
    - Tleças Tsüh Souzu Heşhı Tım
    - Çian Gorkoz Tlif - -
    - Hudoko Ulagay Hamtez - -
    - Boğoğuz Bğıy Şeugen - -
    - Birk Tğağurz Hupş - -
    - - Najugho Thahoaho - -
    - - - Hatuz - -
    - - - Psaoko - -
    - - - Neguz - -
     
  2. jeriko

    jeriko Özel Üye Özel üye

    Katılım:
    4 Kasım 2008
    Mesajlar:
    5.268
    Beğenileri:
    49
    Ödül Puanları:
    4.480
    Meslek:
    657
    Yer:
    Anadolu (bu kadar ayrıntı iyi)
    Banka:
    314 ÇTL
    Maalesef zulüm görmüş adını duymadığımız yüzlerce müslüman topluluklardan biri daha.Zalim Ruslar kendilerine yakışan davranışı bu dindaşlarımızada sergilemişler.:(Suskun bilgilendirme için teşekkürler.
     

Sayfayı Paylaş