1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Sözcük nedir ? Sözcüklerin Anlam Açılımları

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 25 Ocak 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Sözcükte AnlamSözcük Nedir?

    Sözcük: Bir kavram birimidir. Bir varlığın, bir nesnenin ya da bir durumun zihinde canlanabilmesi için onu karşılayan bir gösterimdir.

    Sözcüklerin Anlam Açılımları​


    Temel Anlam : İlk Anlam (Temel Anlam)
    Bir sözcük söylendiğinde aklımıza ilk gelen, kavrayışımızda ilk uyandırdığı anlamdır. Kısacası, bir sözcüğün biçimlenmesinde, kuruluşunda esas olan anlamdır. Örnek :
    * Boğazımda bir yanma var. (Temel Anlam)
    * Şişenin boğazı kırılmış.
    * Çanakkale Boğazı'nda müthiş bir tipiye yakalandık.
    * Babam yedi boğaza bakmaya çalışıyordu.
    * Ali, boğazına düşkün bir çocuktur.
    Bir sözcüğe temel anlamının dışında yeni yeni anlamlar yükledikçe anlamının da derece derece soyutlaştığı görülür. Örnek :
    * Törende, Kurdeleyi köyün muhtarı kesti. (Somut temel anlam)
    * Patates doğrarken parmağını kesti (Somut yan anlam)
    * Oyun kağıdını ortadan kesti. (Somut yan anlam)
    * Onunla olan bütün ilişkisini kesti. (Soyut mecaz anlam)
    Bir sözcük tek başına kullanıldığında temel anlamını korur. Ancak cümle içinde temel anlamından uzaklaşabilir. Örnek :
    "Kaçmak" sözcüğünün temel anlamı "bir yerden gizlice ve çabucak uzaklaşmak"tır.
    * "Ben çalışmaktan hiçbir zaman kaçmam." cümlesinde temel anlamından uzaklaşmıştır.
    Sözcüklerin Temel Anlamlarıyla İlgili Dikkat Edilecek Noktalar :
    Temel anlamı somut olan sözcükler, öncelikle somut ve mecaz anlamlar kazanır. Örnek :
    "ateş" sözcüğü, temel anlamıyla düşünüldüğünde "bir nesnenin etrafa ısı ve ışık yayarak yanması" biçiminde açıklanabilir, temel anlamı somuttur.
    * Gençler, kumsalda büyük bir ateş yakmışlardı. (Temel anlam)
    * Hastanın ateşi sabaha kadar düşmüştü. (Somut yan anlam)
    * Şu yağan kar bile yüreğimdeki ateşi söndüremez. (Soyut mecaz anlam)

    Yan Anlam :
    Sözcüklerin ilk konuluş anlamına bağlı olarak zaman içinde kazandıkları yeni anlamlardır. Bu anlama, kullanılış anlamı ya da yan anlam adı verilir. Örnek :
    * Çocuk kapıyı sessizce açtı. (açmak : Bir şeyi kapalı durumdan kurtarmak.)
    * Gömleğinin düğmelerini yarıya kadar açtı. (açmak : Sarılmış, katlanmış, örtülmüş, buruşmuş
    veya iliklenmiş olan şeyleri bu durumdan kurtarmak.)
    * Okulun karşısına bir büfe daha açtı.(açmak : Bir kuruluş, bir işyerini işler duruma getirmek.)
    * Annem çok güzel baklava açar. (açmak : Kalın bir nesneyi yayarak ince duruma getirmek.)
    * Komşumuz tıkanan lavaboyu açtı. (açmak : Tıkalı bir şeyi, bu durumdan kurtarmak.)
    Sözcüklerin Yan Anlamlarıyla İlgili Dikkat Edilecek Noktalar :
    * Her sözcüğün genel olarak tek temel anlamı varken, birden çok yan anlamı olabilir.
    * Bir sözcük, temel ya da yan anlamı verecek biçimde kullanıldığında gerçek anlamıyla kullanılmış olur. O halde gerçek anlam, hem temel hem de yan anlamı kapsayan genel bir addır.
    * Yan anlamların bir bölümü mecazsız, somut anlam taşırken (ölü yan anlam) bir bölümü de mecazlı, soyut anlam taşır.

    Mecaz Anlam :
    Sözcüklerin cümle, dize veya deyim içine girdiklerinde, gerçek anlamlarından tamamen sıyrılarak başka bir sözcük ya da kavram yerine kullanılmasıyla kazandığı anlama mecaz (değişmece) anlam denir. Mecaz anlam, Sözcüğün sürekli olmayan, kullanım içinde geçici olarak üstlendiği anlamdır. Örnek :
    * Müşteriden para sızdırmak için elinden geleni yapardı.
    * Satıcının o ince ve tiz sesi kulaklarımızda patlıyordu.
    * Bugünlerde havasından yanına varılmıyor.
    * Bu hayırsız evlat için insan kendisini ateşe atar mı?
     

Sayfayı Paylaş