1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Tarihte Çiçek ve Su Çiçeği

Konusu 'Genel Sağlık Bilgileri' forumundadır ve ~meLek~ tarafından 20 Ekim 2013 başlatılmıştır.

  1. ~meLek~
    Cadı

    ~meLek~ GalataSaray'ım

    Katılım:
    15 Temmuz 2013
    Mesajlar:
    3.052
    Beğenileri:
    188
    Ödül Puanları:
    3.330
    Cinsiyet:
    Bayan
    Meslek:
    Öğrenci (:
    Yer:
    Napcan geLcenmi ki?
    Banka:
    109 ÇTL
    Tarihte Çiçek ve Su Çiçeği
    Selim EKİNCİ

    Çiçek ve su çiçeği hastalıkları birbirlerine çok benzerse de aralarında bazı farklılıklar vardır. Bu farklılığa dikkati çeken ilk hekim Razi’dir. Razı, su çiçeği hakkında ilk defa bir monografi de yazmıştır. Ayrıca, Ali İbni Abbas, İbni Zühr, lbn Al Cassar gibi Müslüman hekimlerin bu hastalıklardan bahseden eserleri Yunanca ve Latinceye tercüme edilmiştir. Ibni Rüşd suçiçeğinin bağışıklık bırakacağını söyleyen ilk hekimdir. Ibni Sina ise çiçek hastalığının seyrini tarif etmiş, mevsimlerle münasebetine parmak basmış, gidişini ve komplikasyonlarını (ihtilat) anlatmıştır.

    Razi’nin çiçek ve kızamıkla ilgili “Kitab-el cüder yel Hasbe” adlı eseri, Latinceye çevrildiği gibi 1556’- da Fransızca’ya da tercüme edilmiştir. 1911’de basılan Almanca ve İngilizce tercümeleri de vardır. Avrupada ise ancak yüzyıllar sonra (1546’da Francastor tarafından) bu konuya temas edilmiştir. Razi’nin küçük hacimli şahaseri 1498—1866 yılları arasında 40 defadan fazla basılmıştır. Razi’nin, hastalığın bulaşıcı olduğunu söylemesi de enteresandır.

    Ayrıca İbni Şerif Abdulkahir, Ali bin Osman, Halepli Salih bin Nasrullah gibi daha birçok müslüman hekim ve hastalıklar hakkında yazılar yazmıştır.

    Çiçek hastalığı tarihçesinde söylenmesi gereken en önemli husus çiçek aşısıdır. Çiçek aşısının 1630 seneleri civarında İstanbul’da uygulandığı görülür. Feridun Nafiz Uzluk 7. 11. 1697 tarihli İstanbul’daki bir mezar taşında “Aşılamacızc5de hekim Ali Çelebi” ibaresini tespit etmiştir. Bu zatın 65 sene yasadığı kabul edilse, daha önce çiçek aşısı yapan babasının 1632’lerde bu işi yaptığı ortaya çıkar. Rıfat Osman da 1631 tarihli Aşıcı bir kadına ait Edirne kadısına yazılan bir hüküm den bahsetmektedir. 1846’da Mektebi Tıbbiye-i Adliye-i Sehane matbaasında basılan “Menafi ul-etfal” isimli eser- de 1679 senesinde Anadoludan çiçek aşısını yapmasını bilen bir adamın İstanbul’da 5-6 çocuğu aşıladığı ve bunu, Lady Montagu’nun işitip görerek İngiltere ‘ye yazdığı belirtilmektedir. Hatta, Cevdet Paşa meşhur tarihinde, çiçek aş ısının ilk önce Anadolu Yörükleri tarafından yapıldığını, böyle bir yörüğün İstanbul’a gelerek çocukları aşıladığını ve bunu Lady Montagu’nun duyup İngiltere’ye yazdığını kaydeder. Cevdet Paşa bu uygulamanın Timonlus ve Lady Montagu’nun tarif ettiği şekilde insandan insana değil de (inokulasyon şeklinde), daha sonra Jenner’in keşfettiği şekilde inek memesinden insana yapılan şekliyle olduğunu da kaydetmektedir.

    Şimdi bu aşının bizden Avrupa’ya geçtiğini gösteren tarihi vesikayı ele alalım. 1 Nisan 1717 tarihinde Edirne’den Lady Montagu tarafından, arkadaşı Miss Sarah Chiswell’e yazılan mektubu görelim. Mektup “A propose of distempers, I am going to tell you a thing” şeklinde başlıyor. Biz mektubun tercümesini verelim: “... Hazır hastalıktan bahsetmişken size bir şey anlatacağım ki onu okuyunca burada olmayı arzu edeceksiniz. Biz de çok mebzul ve vahim olan çiçek hastalığı, burada aşı denilen bir ameliyenin icadı dolayısıyla tamamiyle zararsız bir hale getirilmiştir. Birçok ihtiyar kadınlar vardır ki Eylül ayında sıcaklar hafiflediği zaman, bu ameliyeyi yapmayı kendilerine iş addetmişlerdir. A hali birbirlerine haber yollayarak aileden birisine çiçek aşısı isteyip istemediğini sordururlar. Bunlar bir yerde toplanırlar. On beş, on altısı bir yere geldi mi ihtiyar kadın elinde içerisi en iyi çiçek cerahati dolu bir fındık kabuğu ile gelir ve size hangi damarınızı açtırmayı istediğinizi sorar. Sonra derhal gösterdiğiniz yeri büyük bir iğne ile size hiç ızdırap vermeden acar ve damarın içine iğnenin başının alacağı kadar bu zehirli damladan koyar ve sonra yaranın üstüne bir boş ceviz kabuğu koyarak kapatır. Aynı surette birkaç damar daha açar... Onlar aş iyi bacaklara ve kolların görünmeyen yerlerine yaptırırlar. Aşı yapıldıktan sonra çocuklar ve küçük hastalar bütün gün oynarlar ve sekiz saat için tamamiyle sıhhatlidirler. Sonra ateş ve nöbet başlar ve iki üç gün yatakta kalmağa mecbur olurlar. Çocukların yüzlerinde yirmi veya otuz kadar ufak çıban çıkar ki bunlar hiç iz bırakmazlar ve sekiz gün içinde hastalıktan evvelki haline gelirler. Yara açıldığı yerde hastalık devam ettiği müddetçe cerahat akar ki zannedersem pek faidelidir. Her sene binlerce kişiye bu ameliye yapılır. Fransız sefiri latife kabilinden, burada çiçek aşısını içmelere gider gibi kolaylıkla yapıyorlar, diyor. Çiçek aşısından ölmek varit değildir. Ve emin olabilirsiniz ki bu tecrübenin emniyetine kaniyim. Çünkü küçük sevgili oğluma da tat bik ettireceğim. Bu faideli keşfi İngiltere’ye ithal edecek kadar sadık bir vatandaşım. Eğer varidatlarının birer kısmını feda ederek insaniyete yardım edecek kadar fazilet sahibi olanını bilseydim, bizim doktorlardan bazılarına bilhassa yazmayı ihmal etmezdim. Fakat bu hastalık onların çok işine yarar. Hatta bu suretle çiçek hastalığını ortadan kaldırmağa azmetmiş ademe km ve garaz beslenir. .5 ay et yaşar ve geri gelirsem onlarla mücadele etmekte kendimde cesaret bulabileceğim. Bu vesile ile dostunun kalbindeki kahramanlığa hayran olmalısın ‘ Montagu’nun bu mektubu çiçek aşısının bizden Avrupa ya geçmesine vesile olmuştur. Lady Montagu oğlu henüz üç aylık iken, İstanbul’da İngiltere’den getirmiş olduğu cerrah Metiland vasıtasıyla (fakat Türkiye’de öğrendiği usul ile) aşılatmıştır. Cerrah Metiland İngiltere ‘ye dönünce bu aşı hakkında 1772 senesindeki iki eser yazmışsa da pek alaka uyandıramamıştır. Ancak sonraları Lady Montagu‘nun İngiltere’deki kızını da saray hekimlerinin huzurunda aşılatması büyük bir alaka uyandırdı. Daha sonra İngiltere Veliahtının hanımı da bir çocuğunu çiçek hastalığından kaybetmek tehlikesi ile karşılaşınca, Lady Montagu gibi, bütün ailesini aşılatmak için kraldan izin istedi. Ancak kral 6 idam mahkumu üzerinde bu aşıyı tecrübe ettirerek zararsız olduğuna inandıktan sonra torunlarına da yapılması için izin verebildi.
     

Sayfayı Paylaş