1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Tepkilemeler-Tepkileme çeşitleri

Konusu 'Fen ve Teknoloji' forumundadır ve Suskun tarafından 10 Şubat 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    TEPKİME NEDİR ?
    Tepkileme çeşitleri

    ______________________ __________

    Günlük hayatta bazı olay yada olguları daha kısa bir şekilde anlatabilmek için değişik kısaltmalar kullanırız. biz bu kısaltmaları görünce bize ne anlatılmak isteğini hemen anlarız.
    Mesela trafik işaretleri buna en iyi örnek verilebilir
    Aşağıdaki işaretlere bakıp size neler anlatılmak istendiğini bir düşünün.
    Hangi anlama geldiklerini görmek için şeklin üzerine geliniz.
    ______________________________ __________

    ______________________________ __________
    İşte biz kimyacılarda kimyasal olayları daha kısa yollarla anlata bilmek için olaya katılan maddelerin sembollerini kullanırız.
    " Bir kimyasal olayın sembollerle ifade edilmiş haline KİMYASAL TEPKİME" denir

    MESELA;
    KÖMÜR + OKSİJEN GAZI = KARBONDİOKSİT GAZI + ISI
    yerine
    C(katı) + O2 (gaz) CO2(gaz) + ISI
    ______________________________ __________

    Tepkimede ok ( ) eşitlik anlamına gelir.
    tepkime yazılırken
    GİRENLER ÜRÜNLER
    şeklinde yazılır
    ______________________________ __________
    Maddelerin sağ alt köşelerindeki parantez içine ( fiziksel hal) yazılır.
    ______________________________ __________
    Tepkimedeki ok'un yönü olayın gelişim yönünü ifade eder. Yukarıdaki gibi ok tek yönlü ise bu tepkime TERSİNİR OLMAYAN tepkimedir . Yani geri dönüşüm mümkün değildir.

    Eğer Şeklinde çift yönlü ok kullanılmışsa anlatılmak istenen olayın terside mümkündür. Denmek istenmiştir. Yani aynı Ürünlerden de girenler elde edilebilir.
    ______________________________ __________

    MESELA

    H2O(KATI) + ISI H2O(SIVI)

    Bu tepkime ne diyor biliyor musunuz?
    1 Buzu ısıtırsanız su oluşur. (sağa doğru)
    2 Suyu soğutursanız buz oluşur. (sola doğru)



    TEPKİME ÇEŞİTLERİ


    KİMYASAL TEPKİMELER
    YANMA TEPKİMELERİ


    Yanma, havanın oksijeniyle maddelerin tepkimeye girmesidir. Yanma sonucunda oksijen atomu -2 değerliğini alır. Yanma olayı Egzotermik ( ısı veren ) bir olaydır.
    Bir yerde yanma olayının gerçekleşmesi için;
    1- Yanıcı madde olmalı
    2- Yakıcı madde ( oksijen ) olmalı
    ancak yeterli değil;
    3- Yanıcı maddenin tutuşma sıcaklığına kadar ısıtılmış olması gerekir.
    Bu üç şart sağlanmassa yanma olayı gerçekleşmez.

    Yangını söndürmek için ;
    Yanan madde ortamdan uzaklaştırılmalı
    Yakıcı madde ortamdan uzaklaştırılmalı.
    Yanıcı madde ile yakıcı madde arasındaki teması kesmeli.

    Bir nesnenin yangın söndürücü olabilmesi için;
    Öz kütlesi havadan ağır olmalı
    Tutuşma sıcaklığı çook çok yüksek olmalı

    Yanma olayı;
    a) Görünür yanma ( alevli )
    b) Görünmez yanma ( alevsiz )
    olmak üzere ikiye ayrılır.

    Açık havada yanma olayı gerçekleşirse havanın hacimce ya da molce’ 1/5 inin oksijen gazı olduğu unutulmamalı
    ______________________________ __________

    ELEMENTİN YANMASI
    Bir element oksijen ile yandığında o elementin oksidi oluşur. Ancak oksitteki element maximum pozitif değerliğini almamışsa kısmi yanma, almışsa tam yanma olayı gerçekleşmiştir.

    C + ½ O2  CO + ısı kısmi yanma, görünür
    C + O2 CO2 + ısı tam yanma, görünür
    2 Al + 3 O2 2 Al2O3 görünmez, tam yanma
    2 Fe + 3 O2 3 Fe2O3 görünmez, tam yanma
     Kısmi yanma sonucu oluşmuş bir oksit yeniden oksijen ile yanarak tam yanmayı gerçekleştirebilir.
    CO + ½ O2 CO2
    N2O + 2 O2 N2O5
    2 FeO + ½ O2 Fe2O3
    Tam yanma sonucu oluşan oksitler artık bir daha yanmazlar
    CO2 + O2 Yanmaz
    N2O5 + O2 Yanmaz
    Fe2O3 + O2 Yanmaz
    Birer element olan soy gazlar yanmazlar.
    ______________________________ __________
    METALLERİN YANMASI
    Bir metal oksijen ile yandığında o metalin oksidi oluşur. Metal oksitler genellikle baz özelliği gösterir. Metallerin oksijenle tepkimesine PASLANMA ‘da denir.
    Anfoter metallerin oksitleri anfoter özellik gösterir.
    2 Al + 3 O2 2 A2O3 anfoter oksit
    Mg + ½ O2  MgO bazik oksit
    2 Na + ½ O2  Na2O bazik oksit

    AMETALLERİN YANMASI
    Bir ametal yandığında ametalin oksidi oluşur. Oluşan ametal oksit nötr ya da asit özellik gösterir.

    2 C + O2 2 CO nötr kısmi yanma
    C + O2 CO2 asidik tam yanma
    2 N2 + O2 2N2O nötr kısmi yanma
    N2 + O2 2NO nötr kısmi yanma
    N2 + 5/2 O2 N2O5 asidik tam yanma
    2 S + 3O2 2SO2 asidik tam yanma
    ______________________________ __________

    BİLEŞİĞİN YANMASI

    Bir bileşik yandığında bileşikteki her bir elementin oksidi oluşur.
    Bileşiğin yanma tepkimesini şöyle sembolize edebiliriz





    CH4 + 2 O2 CO2 + 2 H2O
    Al4C3 + 6 O2 2 Al2O3 + 3 CO2
    Mg3N2 + 4 O2 3 MgO + N2O5
    2 NH3 + 4 O2 N2O5 + 3 H2O
    ______________________________ __________

    KARIŞIMLARIN YANMASI
    Karışımlar saf maddelerin Fiziksel yollarla bir araya gelmesinden oluşmuşlardır. Bu nedenle karışımdaki maddelerin her biri tek başına yanar.



    ÖRNEK:
    Al + Mg alaşımında maddelerin mol sayları eşit ve toplam 0.6 moldür. Bu karışım tam oksitlenmesi için kaç gram O2 gazı gerekir? ( O = 16 )

    ÇÖZÜM:
    Mol sayıları eşit olduğuna göre 0,6 molü iki eşit parçaya bölebiliriz.
    Bu oldan sonra yanma tepkimelerini yazarsak;

    2 Al + 3 O2 2 Al2O3
    0,3 mol 0,45 mol

    2 Mg + O2 2 MgO
    0,3 mol 0,15 mol

    Görüldüğü gibi harcanan toplam O2 gazı ( 0,45 + 0,15 ) = 0,60 mol

    O2 gazının kütlesini bulacak olursak;

    m = n . MA ise
    m = 0,60 . 16
    m = 9,6 gram
     
  2. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    A) ÖZELLİKLERİNE GÖRE :
    1. Yanma Tepkimeleri
    • Bir maddenin oksijenli verdiği tepkimelerdir.
    Yanma tepkimesi için: yanıcı madde, hava(oksijen), tutuşma sıcaklığı gerekir.
    Bu 3 faktörden birinin eksikliği yanmayı durdurur.CO2 gazının yangın söndürücü olmasının nedeni özkütlesinin havadan büyük olması ve yanıcı olmamasıdır.
    • Organik bileşikler yanarlar.
    Organik bileşiklerden yapılarında yalnız C ve H bulunduranlara hidrokarbon denir.Genel olarak CxHy formülü ile gösterilirler.Yapılarında C ve H’ın yanı sıra O, S, N ve halojen (F, Cl, Br, I) bulunduran organik bileşikler de vardır.
    • Organik bir bileşiğin yanması sonucunda: CO2 oluşması bileşiğin C içerdiğini, H2O oluşması bileşiğin H içerdiğini, SO2 oluşması bileşiğin S içerdiğini, NO2 oluşması bileşiğin N içerdiğini kanıtlar.Oksijen havadan geldiği için bileşikte oksijen bulunup bulunmadığı ürünlerin türüne bakarak anlaşılmaz.
    2. Sentez (Birleşme) Tepkimeleri
    Birden fazla maddenin birleşerek tek bir ürün oluşturduğu tepkimelerdir.Bu olayda yan ürün oluşmaz.
    3. Analiz (Ayrışma) Tepkimeleri
    Bir bileşiğin kendinden daha basit yapılı maddelere ayrıştırılması tepkimeleridir.Elektroliz yolu ile ya da ısı alarak ayrışan maddeler vardır.
    4. Yer Değiştirme Tepkimeleri
    • Aktif olan bir elementin, kendinden daha az aktif olan (pasif) bir elementle yer değiştirmesi ile gerçekleşen tepkimelerdir.
    • Sulu çözelti tepkimelerinin birçoğunda ise anyon ve katyonların her ikisi de yer değiştirir.
    Çökelme ve nötrleşme tepkimeleri de yer değiştirme tepkimeleridir.
    • Organik bileşiklerde de yer değiştirme tepkimeleri vardır.
    5. İyonik Tepkimeler
    Sulu çözeltilerde gerçekleşen tepkimeler iyonların etkileşmesine dayanır ve tepkime ürünlerinden biri çökerek (çökelme), sıvı (nötrleşme) ya da gaz halinde ortamdan ayrılabilir.İyonik tepkimelerde sadece tepkimeye giren iyonlar gösterilir.Böyle denklemlere net iyon denklemi denir.
    B) ENERJİ DEĞİŞİMLERİNE GÖRE:
    1. Ekzoterm Tepkimeler
    Oluşumu sırasında dışarıya enerji (ısı-ısşık) veren tepkimelerdir.Yanma tepkimeleri çoğunlukla ekzoterm tepkimelerdir.
     
  3. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Kimyasal tepkime



    Kimyasal tepkime, iki veya daha fazla maddenin birbiri ile etkileşmesi sonucu kendi özelliklerini kaybederek yeni özellikte maddeler oluşturmasıdır.


    Kimyasal Tepkimelerde Değişebilen Özellikler

    * Atomların hacmi veya çapı

    * Atomların elektron düzenleri ve sayıları

    * Toplam potansiyel enerji

    * Toplam mol sayısı

    * Toplam molekül sayısı

    * Toplam hacim

    * Renk,koku,tat gibi fiziksel özellikler...


    Kimyasal Tepkimesinin çeşitleri


    Sentez Tepkimeleri

    İki ya da daha fazla basit yapılı madde daha düzgün yapılı bir madde oluşturuyorsa böyle tepkimeler Sentez tepkimler olarak adlandırılır.Ayrıca 'analiz tepkimler de' denir.
    2H2 + O2 ====> 2H2O
    Asit Baz Tepkimeleri

    Asit ve baz tepkimeleri sonucunda ürün olarak tuz ve su oluşur.Bu tepkimeye nötürleşme tepkimesi de denir.

    Yer Değiştirme Tepkimeleri

    Bir elementin bir bileşikle tepkimeye girerek bu bileşiklerdeki elementlerden birinin yerini aldığı tepkimelere denir.
    örn:Zn+2HCI→ZnCI2+H2

    Yanma Tepkimeleri

    Bir maddenin oksijen ile tepkimesine yanma(oksitlenme) denir.Yapısında karbon ve hidrojen bulunduran organik maddeler(hidrokarbonlar) ve yapısında karbon, hidrojen ve oksijen bulunduran organik maddeler yandıklarında karbondioksit ve su oluşmaz.
    Tepkime, kimyada iki veya daha çok maddenin başka madde veya maddelere dönüştüğü hadise. Reaksiyon da denir. Kimyasal tepkimede tepkimeye giren maddelerin özellikleri kaybolurken değişik özelliklerde yeni maddeler ürün olarak ortaya çıkar. Fakat tepkimede toplam kütle değişmez.
    Bir kimyasal tepkimede bağ oluşturan elektronların enerji soğurmasıyla bağ parçalanır. Bu durum yeni bağların oluşmasını mümkün kılar ve enerji açığa çıkar. Bir bağın parçalanması için gerekli olan enerji yeni bir bağın oluşmasında açığa çıkan enerjiden daha az olduğunda, bu tepkimeye ısıveren (ekzotermik) tepkime, tersi olduğundaysa ısıalan (endotermik) tepkime denir. Yapısında temel element olarak karbon ve hidrojen içeren bileşikler oksijen ile tepkimeye giriyorsa ürün olarak karbondioksit ve su oluşur. Tepkimesinin denkleştirilmesi için daha önce belirttiğimiz gibi önce karbon, sonra Hidrojen ve en son Oksijen atomlarının sayıları eşitlenir. Bunun için organik bileştiğin katsayısı 1 kabul edilip CO2’nin kat sayısı 1, H2Onun katsayısı 2 bulunur. Oksijenleri eşitlemek için önce ürünlerdeki Oksijen sayısı bulunur. 1CO2’deki Oksijen sayısı; 1.2=2’dir.2H2O’daki Oksijen sayısı; 2+2=4’tür. Buna göre girenlerdeki O2’nin katsayısı 2 yazılırsa Oksijen sayıları da eşitlenmiş olur. CH4+2O2--CO2+2H2O ÖRNEĞİN; eğer organik bileşiğin yapısında oksijen atomu varsa; C2H5OH+O2—CO2+H2O CO2 ve H2O’nun katsayıları C2H5OH’ın katsayısı 1 kabul edilerek sarayla 2 ve 3 olarak bulunur . C2H5OH+O2--2CO2+3H2O Şimdi ürünlerdeki oksijen sayısını bulalım 2 CO2 deki sayısı; 2*2=4 3H2O DAKİ SAYISI =4+3=7 O2’nin katsayısını bulmak için bileşiğin yapısındaki sayısı toplam sayısından çıkarılır. 7-1=6 Buna göre O2’nin yanına 6/2=3 yazılır.

    Tepkime kabı

    Tepkime kabı Tepkime kabı Reaktör de denir. Laboratuarlarda veya kimya sanayisinde kimyasal tepkimelerin gerçekleştiği kap veya cihazlara denir. Genellikle (cam), paslanmaz (çelik) veya kimyasal maddelerden etkilenmeyen herhangi bir alaşımdan yapılmışlardır

    Tepkime ısısı

    Bir kimyasal tepkimede bütün maddeleri aynı sıcaklıkta tutabilmek için tepkime sistemine eklenmesi veya sistemden uzaklaştırılması gereken ısı miktarıdır. Tepkime sisteminin içinde bulunduğu kabın basıncı sabit tutulduğunda ölçülen tepkime ısısı aynı zamanda (entalpi) olarak bilinen (termodinamik) nitelikteki değişimi, yani tepkime sonucunda oluşan ürünlerin entalpisiyle tepkimeye girenlerin entalpisi arasındaki farkı gösterir. Böylece sabit (basınç)ta tayin edilen tepkime ısısı DH sembolüyle gösterilen tepkime entalpisidir. DH negatif olduğunda tepkime ısıveren, tersi durumdaysa tepkime ısıalandır...
    Mesela,
    H2 + Cl2 → 2HCl + 44 kkal tepkimesinde tepkimeye giren H2 ve Cl2 moleküllerinde iki atomu bir arada tutan bağların koparılması enerji ister. Bu enerji sağlandığında atomlar arasındaki bağlar kopar ve atomlar yeni düzenlemeye girerek yeni bağlar (HCl bağları) oluştururken dışarıya enerji verilir. Bu tepkimede dışarı verilen enerji daha önce alınan enerjiden fazla olduğundan neticede dışarıya enerji verilmiş olur (ısıveren tepkime). Buna karşılık;
    H2 + I2 + 12,4 kkal → 2HI tepkimesinde alınan enerji verilen enerjiden fazla olup bu tepkime de ısıalan tepkime olur.

    Tepkime hızı

    Tepkime hızı birim zamanda dönüşen madde miktarı anlamına gelir. Tepkime hızlarını karşılaştırabilmek için birim zamanda, birim hacimde değişen mol sayısı, yani derişim değişimi esas alınır. Bu durumda tepkime hızı (TH), birim zamanda madde derişimindeki değişim olarak ifade edilir. Mesela;
    2NOCl(g) → 2NO + Cl2 tepkimesinde hız, NOCl, NO ve Cl2 derişimleri için ayrı ayrı yazılabilir. Tepkimeye giren NOCl yönünden tepkime hızı (TH1);
    TH1 = NOCl derişimdeki azalma / zaman aralığı olarak tanımlanır. Buna göre NOCl ne kadar hızlı azalıyorsa, tepkime o kadar hızlı gerçekleşiyor demektir. Oluşan azot monoksit ve klora göre de;

    Bir tepkimenin oluşması çarpışma teorisiyle izah edilir. Bu teoriye göre tepkime verecek tanecikler (molekül, atom veya iyon) mutlaka çarpışmalıdırlar. Ancak tepkime vermeleri için çarpışmaları da yetmez. Tepkime ancak moleküllerin uygun doğrultuda çarpışmaları ve ilaveten taneciklerin belirli bir enerjide olmalarıyla gerçekleşir. Tepkimenin gerçekleşmesi için taneciklerin sahip olmaları gereken minimum enerjiye eşik enerjisi denir.
    Eşik enerjiye sahip tanecikler çarpıştığında moleküller birbiri içine girer ve atomlar yeni bir düzenlemeye girebilecek biçimde karmaşık hale gelir. Bu arada taneciklerin hızı yani kinetik enerjisi azalır, potansiyel enerji de en yüksek seviyesine ulaşır. Yüksek potansiyel enerjili bu karmaşık hale aktifleşmiş kompleks adı verilir. Aktifleşmiş kompleksin enerji seviyesine varmak için gerekli enerjiye aktifleşme enerjisi denir.
    Bir tepkimenin hızına tesir eden faktörleri:

    1. Tepkimeye giren maddelerin türü,
    2. Derişim,
    3. Sıcaklık,
    4. Katalizör

    olarak sıralanabilir.
     

Sayfayı Paylaş