1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Ünsüz Yumuşaması nedir ?

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 2 Kasım 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    “p, ç, t, k” seslerinden biri ile biten Türkçe veya yabancı kelimelere ünlü ile başlayan ekler (yapım veya çekim eki) getirilince, kelime sonundaki sert ünsüz yumuşar ve “b, c, d, g, ğ” ye dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması denir. Hatta “g” nin “ğ” ye dönüştüğü de görülür:

    Örnekler:
    ağaç→ağaca, çocuk→çocuğu, senet→senedin
    dolap→dolabın, ekmek→ekmeği, kitap→kitabım
    tüfek→tüfeği, diyalog→diyaloğu...
    almak→almağa...

    Bu daha çok sert ünsüzün iki ünlü arasında kalmasının sonucudur, ama kelime sonunda iki ünsüz bulunduğunda da yumuşama görülmektedir. Öyleyse bu yumuşama tamamen sert ünsüzden sonra gelen ünlüyle ilgilidir:

    Örnekler:
    borç→borcum, kalp→kalbi, kurt→kurdun, denk→dengim, renk→rengi, kepenk→kepengi

    Sanat, millet, devlet, ahlâk, cumhuriyet, evrak, hukuk, sepet gibi bazı yabancı kelimelerde yumuşama olmaz:

    Örnekler:
    ahlâkım, merakımı, anketin, sanatı, millete, devletin, sürati, hakikatin, tazyiki, hukukun...

    Sert ünsüzle biten özel isimlerde meydana gelen yumuşama yazıda gösterilmez, telâffuzdan anlaşılır:

    Örnekler:
    Gemlik’e (okunuşu: gemliğe), Ahmet’i (okunuşu: ahmedi)...

    Yumuşama, tek heceli kelimelerde bazen görülse de genellikle yoktur:

    Örnekler:
    ip-e, suç-u, et-e, ak-ı, at-a, ok-u, aç-ı, tok-a, alt-ında, birik-en, acık-an, lig-in, org-um...
    cep→ceb-i, kap→kab-ı, çok→çoğ-u, taç→tac-ı, yurt→yurd-u...


    [h=1]Ünsüz Yumuşaması Nedir (Detay ve Örnek)[/h]

    “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcük veya eklere, ünlüyle başlayan bir ek ya da sözcük getirildiğinde bu ünsüzler yumuşayarak “b, c, d, g-ğ” biçimlerine dönüşür. Bu olaya “ünsüz yumuşaması” denir.

    p, ç, t, k › b, c, d, g-ğ
    SERT YUMUŞAK

    dolap – ın → dolabın
    SERT YUMUŞAK
    p › b
    ünsüz yumuşaması

    ilaç – ım → ilacım
    SERT YUMUŞAK
    ç › c
    ünsüz yumuşaması

    kanat – ı → kanadı
    SERT YUMUŞAK
    t › d
    ünsüz yumuşaması

    gözlük – üm → gözlüğüm
    SERT YUMUŞAK
    k › ğ
    ünsüz yumuşaması

    ahenk – i → ahengi
    SERT YUMUŞAK
    k › g
    ünsüz yumuşaması


    * Sert ünsüzle biten eklerden sonra ünlüyle başlayan başka bir ek getirildiğinde yine “ünsüz yumuşaması” meydana gelir.

    gel – ecek – iz → geleceğiz
    SERT YUMUŞAK
    k › ğ
    ünsüz yumuşaması


    NOT: Sert ünsüzle biten bazı sözcüklerde “ünsüz yumuşaması” görülmez.

    hukuk – un → hukukun
    saç – ım → saçım
    devlet – in → devletin
    çöp – ü → çöpü

     

Sayfayı Paylaş