1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 31 Ekim 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    a) Özel isim


    Kâinatta tek olan, tam bir benzeri bulunmayan varlıkları karşılayan kelimelere denir. Bütün özel isimler (özel ismi oluşturan her kelime ve onları niteleyen, tanıtan unvanlar) büyük harfle başlar. Büyük harfle başlamazsa cins ismi zannedilebilirler.

    Yavuz, Hasan, Kayseri, Acıpayam, Akdeniz, Alanya, Ulu Cami, Sultan Selim, Hatice, Küçük Ağa, Türkçe, Türk Dil Kurumu…

    Başlıca Özel İsimler



    1. İnsan isimleri: Ali, Meltem, Mehmet, Meral, Yasemin, Uğur, Barkın…
    2. Kurum, kuruluş, müessese, makam, üniversite isimleri:Mamak Anadolu Lisesi, Yeşilay Derneği, Türk Dil Kurumu, Ege Üniversitesi, Kars Valiliği, Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğü…
    3. Millet, kavim, din, mezhep isimleri:Türk, Türkler, Yunan, İngiliz, Çeçen, Ruslar…
    Müslüman, Musevî, Hıristiyan…
    İslâm, İslâmiyet, Musevîlik, Hıristiyanlık…
    Hanefî, Hanefîlik, Şafiî, Alevî…
    4. Dil isimleri: Türkçe, Farsça, Fransızca, Macarca, Fince, Tibetçe…
    5. İl, İlçe, Semt, mahalle, cadde, bulvar, sokak isimleri:Sivas, Ankara, İstanbul, Mamak, Yenişehir, Şirinevler, Dikimevi, Atatürk Bulvarı, İvedik Caddesi, Gönül Sokak…
    6. Ülke ve bölge isimleri:
    Türkiye, Afganistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti…
    Batı Almanya, Batı Trakya, Güney Yemen, Doğu Avrupa, Doğu Anadolu Bölgesi, İç Anadolu (Bölgesi), Ege, Marmara…
    7. Kıta isimleri:Avrasya, Asya, Avrupa, Afrika, Amerika, Antarktika, Arktika, Avustralya.
    8. Deniz, okyanus, göl, akar su, boğaz, geçit isimleri:Akdeniz, Karadeniz, Manş Denizi, Büyük Okyanus, Atlas Okyanusu
    Van Gölü, Hazar Denizi, Beyşehir Gölü, Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Seyhan, Fırat, Nil, İstanbul Boğazı,Panama Geçidi, Süveyş Kanalı …
    9. Dağ, tepe, ova, yayla isimleri:Elmadağ, Uludağ, Ağrı Dağı, Erciyes (dağı), Everest Tepesi, Çukurova, Konya Ovası…
    “Konya Ovası, Van Gölü, Ağrı Dağı” gibi her iki harfi de büyük yazılan özel isimlere dikkat edilirse, birinci kelimenin zaten il olarak mevcut olduğu; ikinci kelime eklenince oluşan ismin o ile ait ama yeni ve özel bir varlığı karşıladığı görülür. Hâlbuki Hürriyet gazetesi, Nil nehri, Ankara şehri, Fırat nehri, Erciyes dağı gibi örneklerde birinci kelime büyük, ikinci kelime de küçük harfle başlamaktadır. Bunun sebebi bu kelimelere eklenen ikinci kelimelerle yeni bir özel isim oluşturulmuş olmamasıdır. Hürriyet zaten bir gazete adı; Nil zaten bir nehir adı; Ankara zaten bir şehir adı; Erciyes zaten bir dağ adıdır.
    10. Gezegen ve yıldız adları:Merih, Mars, Jüpiter, Venüs, Küçükayı…
    11. Dünya, güneş ve ay kelimeleri terim olarak (astronomi ve coğrafya terimi) kullanılıyorsa özel isim olduğu için büyük; diğer anlamlarında (gerçek, mecaz, yan, eş, deyim vb.) kullanılıyorsa cins ismi olduğu için küçük harfle başlar:
    Ay’ın yakından çekilmiş fotoğrafları insanlığı pek şaşırtmıştı.
    Yazın Güneş ışınları Dünya’ya dik olarak gelir.
    Türkiye’nin birçok yerinde insanlar Güneş tutulmasını seyretti.
    Sabahtan beri dünya kadar yer dolaştık.
    Şair sevgilisinin yüzünü aya benzetir. (ayın kendisine değil, görünüşüne)
    12. Kitap, gazete, mecmua, eser isimleri:Tercüman (gazetesi), Zaman (gazetesi); Nokta (dergisi), Aktüel (dergisi); Türk Dili (dergisi), Virgül; Yaprak Dökümü, Semerkant; Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, Türk Ansiklopedisi…
    13. Hayvanlara takılan özel isimler:Tekir, Karabaş, Yumoş, Minnoş, Pamuk…

    b) Cins İsim


    Aynı cinsten olan varlıkların ortak isimleridir. Dilin temel kavramları cins (tür) isimleridir.taş, yol, ağaç, ırmak, kitap, dergi, yaprak, ev, çocuk, su, sıra, hayal, düşünce, sıla, özlem, taraf, ceza…

    Başlıca Cins İsimleri


    1. Vücudun bölümleri ve organ isimleri: baş, kol, el, ayak…
    2. Akrabalık isimleri: ana, baba, kardeş, dayı, hala, teyze…
    3. Araç, eşya isimleri: kaşık, makas, bardak, iplik, iğne…
    4. Hayvan ve bitki isimleri: kedi, kartal, fındık, ceviz, kiraz…
    5. Kavramlar: düşünce, hedef, zekâ, temenni…
    6. İş, meslek; meslek sahibi simleri: öğretmenlik, öğretmen, avukat, işçi, memur, profesyonel, futbolcu…
    7. Giyecek isimleri:ceket, ayakkabı, gömlek, eldiven…
    8. Yiyecek isimleri:elma, yemek, ekmek, biber…
    9. İçecek isimleri:su, meşrubat, gazoz…
    10. Sayı isimleri:eek:n, beş yüz, bir…
    11. Renk isimleri:sarı, kıpkırmızı, mor…
    12. Nitelik isimleri:büyük, kocaman, dairesel…
    13. Zaman isimleri:ay, saat, dakika, yıl…
    14. Soru. Kelimeleri:ne, kim, hangi…

    Bazı cins isimlerin özel isim olarak kullanıldığı görülür:
    tırmık: bir ziraat aleti.
    Tırmık: bir kedinin özel adı
    ozan: şair
    Ozan: erkek ismi
     

Sayfayı Paylaş