1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Yan Anlam Nedir ? Yan Anlam Örnekleri.

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 2 Kasım 2012 başlatılmıştır.

Etiketler:
  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    Temel anlamıyla bağlantılı olarak zamanla ortaya çıkan değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamının dışında, ancak gerçek anlamıyla az çok yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması yan anlamı oluşturur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genellikle yakıştırma ve benzerlik ilgisi etkili olmaktadır.

    Mesel⠓göz” dendiğinde akla ilk gelen, kelimenin temel anlamı olan organ adıdır. Ama “iğnenin gözü”, “çantanın gözü”, masanın gözü” tamlamalarındaki anlamlar benzetme yoluyla kazandırılmış yeni anlamlardır. Bunlara da yan anlam denir.

    Meselâ, “düşmek” kelimesi “Meyveler tek tek yere düştü” cümlesinde temel anlamda; “Çocuğun pantolonu düşüyordu”, “Bu yılın ilk karı düştü” ve “Kavakların gölgesi yola düştü” cümlelerinde yan anlamdadır.

    Beşiktaş sırtlarına ağaç dikiyorlar. (arka taraf)
    Gülün tomurcukları sabahleyin patlamış.
    Uçağın kanadı havada parçalanmış.
    Başı kırık bir çiviyi sökmeye uğraşıyor.
    Bu dalda başarılı olabileceğimi sanıyorum.
    Köprünün ayağına bomba koymuşlar.
    Şişeyi boğazına kadar doldurdu.
    Kapının kolunu kırınca babamdan azar işittim.
    Benim yetiştirdiğim öğrenciler daha başarılı.
    Yokuşun başına kadar koştuk.

    Somutlaşma ve soyutlaşma: Dilimizde kelimeler sadece bir anlamda kullanılamaz. Yani bir kelime birden fazla yerde ve çok farklı anlamlarda kullanılabilir. Onun için somutlaşma ve soyutlaşma, dilimizdeki kelimeler için her zaman mümkündür. Somut anlamıyla “geçilen yer” demek olan “yol” kelimesi “yöntem, metot” anlamına gelerek soyutlaşmıştır.

    Yakıştırmaca: Kendi adı olmayan ya da adı olduğu hâlde bilinmeyen varlıklar çeşitli özellikleri nedeniyle uygun olan kelimelerle adlandırılır. Buna yakıştırmaca denir. Uçağın kanadı, masanın gözü, ayakkabının burnu vb.. [HR][/HR][h=3]Yan Anlamlı Sözcük Örnekleri[/h][HR][/HR]NOT: Sözcüğün temel anlamı ile yan anlamı arasında bir ilgi vardır.

    Tuğba’nın ayağına çivi batmış. (G.A.)
    Masanın bir ayağı kırılmış. (Y.A.)

    Gömleğimin düğmesi düşmüş. (G.A.)
    Televizyonu açmak için şu düğmeye basacaksın. (Y.A.)

    Kazadan sonra koluma iki diliş attılar. (G.A)
    Gömleğinin kolları kırışmış. (Y.A.)

    Sağ gözüm iki gündür sulanıyor. (G.A.)
    Arabanın anahtarı masanın alt gözünde olacak. (Y.A.)

    Yemek yerken ağzını kapamalısın. (G.A)
    Mağaranın ağzı örümcek ağlarıyla kaplanmıştı. (Y.A.)
    Çuvalın ağzını sıkıca bağladım. (Y.A.)

    Ünlü şarkıcı burnuna estetik yaptırmış. (G.A.)
    Ayakkabısının burnu yırtıktı. (Y.A.)

    Yuvasından düşen yavru kırlangıcın kanadı kırılmıştı. (G.A)
    Çocuklar oynarken maket uçağın iki kanadını da kırmışlar. (Y.A.)
     
  2. YoRuMSuZ
    Avare

    YoRuMSuZ Biz işimize bakalım!

    Katılım:
    7 Haziran 2006
    Mesajlar:
    24.433
    Beğenileri:
    7.360
    Ödül Puanları:
    11.330
    Cinsiyet:
    Bay
    Banka:
    8.871 ÇTL
    Yan Anlam

    Bir sözcüğün temel (gerçek) anlamından kopmadan kazandığı yeni anlamlara yan anlam denir. Sözcük, gerçek anlamından farklıdır; ancak gerçek anlamından tamamen kopmamıştır. Sözcüklerin yan anlam kazanmasında “gerçek anlamıyla görev, şekil (görünüş) benzerliği veya yakıştırması” etkilidir.

    Örnek:
    * Çok zorlayınca kapının kolu kırıldı.
    "Kol" kelimesinin gerçek anlamı en genel ifadeyle "insan uzvu"dur. Gövdemizin iki kenarında bulunur ve hareket ettirebiliriz. “Kapı kolu” da kapı gövdesinin iki kenarında bulunur ve hareket ettirilebilir. Dolayısıyla "kapı kolu" şekil ve işlev olarak insan koluna benzediği için yan anlam kazanmıştır.

    * Bu kokuyu, annem de kullanır.
    (koku: Güzel kokmak için kullanılan esans)

    * Kör makasla kumaşı kesmeye çalışıyor.
    (kör: Keskinliği yeterli olmayan)

    * Bugün boşum, hiç işim yok.
    (boş: İşi olmayan, işsiz.)
     
    kardelenn bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş