1. * 5651 Sayılı Kanun'a göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur.
    * Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan şekilde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahiplerinin İLETİŞİM bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır.
    E-posta adresimiz

Yer Fıstığı Yetiştiriciliği

Konusu 'Bitkiler' forumundadır ve Suskun tarafından 22 Mart 2012 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P V.I.P

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.242
    Beğenileri:
    276
    Ödül Puanları:
    6.230
    Yer:
    Türkiye
    Banka:
    2.052 ÇTL
    [​IMG]

    1. TANIMI VE ÖNEMİ

    Baklagillerden olan yerfıstığı, meyvelerini toprak altında
    meydana getirmesiyle diğer bitkilerden farklılık gösterir. Bileşiminde ortalama
    %25 protein, %46 yağ, %16 karbonhidrat ve %5 mineral madde bulunur. Meyveleri
    fosforca zengin, amino asitlerden "cystine" içermektedir. Aynı zamanda zengin
    bir B vitamini kaynağı olup, az miktarda da A, C, D ve E vitaminlerini
    bünyesinde toplamaktadır. Yerfıstığı yağı yemeklik olarak katı ve sıvı halde
    kullanıldığı gibi ballık konserveciliğinde, bisküvi, pasta, şekerleme ve sabun
    yapımında da kullanılır. Daneleri ezilmek suretiyle fıstık ezmesi yapılır.
    Yerfıstığının hayvan beslenmesinde de önemi büyüktür. Baklagil bitkilerinden
    olan yerfıstığı toprağı azotça zenginleştirir ve kendisinden önceki bitkiye
    verilen gübreden iyi bir şekilde faydalanır. İyi bir münavebe bitkisi olup,
    sonraki bitkilere otsuz, kabartılmış ve havalanmış bir toprak bırakır.


    2. İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ

    İklim İsteği

    Yerfıstığı tropik, subtrfopik ve ılıman iklim bölgelerinin
    sıcak kuşaklarında yetiştirilip ısı ve güneş isteği fazladır. Bir vejetasyon
    süresindeki ısı isteği toplam 3000 ºC ve aylık ortalama ısı isteği ise 20 ºC dir.
    Tohumların toprakta çimlenebilmesi için toprak sıcaklığının minimum 12-13 ºC
    olması gerekir.

    Toprak İsteği
    Yerfıstığı toprak isteği yönünden seçici bir bitki olup hafif
    bünyeli, gevşek yapıda, süzek kumlu-tın bünyesine sahip topraklarda iyi yetişir.
    Toprağın kalsiyum ve organik maddece zengin olması verimi
    arttırmaktadır.

    3. YETİŞTİRME TEKNİĞİ

    Ekim Nöbeti
    Yerfıstığı hem baklagillerden ve hem de çapa bitkisi
    olduğundan, iyi bir ön bitkidir. Bölgemizde tavsiye edilebilecek ekim nöbeti;
    yerfıstığı ana ürün olarak ekilecekse pamuk - yerfıstığı - buğday (arpa), İkinci
    ürün olarak ekilecekse buğday (arpa) - yerfıstığı - pamuk şeklindedir.

    Çeşit
    Yerfıstığı ana ürün olarak ekilecekse olgunlaşma süresi
    150-160 gün olan yarı yatık ve iri daneli çeşitler, ikinci ürün ekilecekse
    olgunlaşma süresi 125-130 gün olan çeşitler seçilmelidir.

    Toprak Hazırlığı
    Ana ürün ekilecek yerfıstığı için toprak sonbaharda derin
    olarak sürülür, Mart ayı içerisinde toprak tavının uygun olduğu zamanda
    keseklerin parçalanması ve yabancı otların yok edilmesi için goble diskle
    ikileme yapılır ve Nisan ayının ikinci yarısında ekimden hemen önce hafif bir
    tapan çekilerek toprak hazırlığı tamamlanır.

    İkinci ürün ekilecek yerfıstığı için ön bitki buğday veya
    arpa hasadında, bitkiler mümkün olduğu kadar dipten biçilmelidir. Daha sonra
    tarla, hasat artığı saplardan temizlendikten sonra, hemen tav suyu verilerek
    tava getirilmeli. Toprak tava geldikten hemen sonra tarla kültüvatörle sürülüp
    tapan çekilerek toprağın ekime hazır vaziyete getirilmesi sağlanmalıdır.

    Ekim
    Bölgemizde ana ürün yerfıstığının ekimine Nisan ayı
    ortalarında başlanılmalıdır.
    İkinci ürün ekimleri ise ön bitki hasadından sonra zaman
    kaybetmeden hemen yapılabilmelidir. Ekilecek tohumları, ekimden önce
    kabuklarından ayrılır. Yalnız daneler kapsüllerden çıkartılırken, danenin zarı
    ufalanıp yırtılmamalıdır. Ekim zamanı tohumlar, mantari hastalıkları ve toprak
    altı kurtlarına karşı ilaçlanmalı ve elde mevcutsa 100 gr iç tohuma 600 gr
    bakteri kültürü aşılanmalıdır. İlaçlar ve bakteri kültürü aşılama, ekimden hemen
    önce ve tohumlar hafif nemlendirilerek yapılmalıdır.

    Ekim, çapa bitkileri için imal edilmiş ve yerfıstığına uygun
    ekim plakaları takılan mibzerle yapılabildiği gibi, elde mevcut pamuk
    mibzerlerinin tohum kovalarının çıkartılarak, kovaların arkasında yürüyen
    kişilerin mibzerin teleskoplarına tohumları bırakmasıyla da yapılabilir.
    Yerfıstığı ekiminde mibzer, 75-80 cm sıra arası ve 25-30 cm sıra üzeri
    mesafesine ekim yapacak şekilde ayarlanmalıdır. Bu mesafelere göre dekara
    verilecek tohum miktarı iç dane olarak, iri danelerinde 6-7 kg, küçük
    danelerinde ise 4-5 kg dır. Yerfıstığında ekim derinliği 5-7 cm dir.

    Gübreleme
    Yerfıstığının gübre ihtiyacı, saf madde olarak dekara 3 kg
    azot ve 8-9 kg fosfordur.
    Gübrelerin tamamı ekimle birlikte, mibzerle tohum derinliğine
    verilir.

    Sulama
    Yerfıstığı sulama, karık usulü ile yapılmaktadır. Şanlıurfa
    Enstitüsünce yapılan araştırmalar sonucunda; yerfıstığı 10 gün aralıklarla 13
    defa sulanmalı, ilk sulamaya ekimden bir ay sonra başlanmalı ve sulamalara
    hasada yaklaşık 20 - 30 gün kala son verilmelidir.

    İkinci ürün yerfıstığı ekimlerinde ise 10-11 defa sulama
    yapılmalı,ilk sulamaya bitkilerin çıkışından yaklaşık yaklaşık 10-15 gün sonra
    başlanılmalı ve hasada 20-25 gün kala son verilmelidir.

    Bakım
    Bitkilerin çıkışından 10-12 gün sonra yabancı otların yok
    edilmesi toprağın gevşetilmesi ve karıkların hafifçe oluşturulması için elle
    hafif bir çapa yapılır. Bu çapalamada, bitkilerin 25-30 cm sıra üzeri
    mesafelerini sağlayacak şekilde seyreltmeleri de sağlanır. Bu çapalamadan sonra
    sıralar arasına listelerle çekilip, sulama için karıklar açılarak hafif bir
    boğaz doldurulması yapılır. Sulamalardan sonra toprak tava geldikçe, listerle
    karıklar derinleşerek boğaz doldurma işlemine devam edilir. Ginoforlar
    görüldüğünde bu işlemlere kesinlikle son verilmelidir.

    Hasat, Harman ve Depolanması
    Yerfıstığında hasat zamanı, yaprakların hafif sarardığı,
    danelerin çoğunluğunun koyu renge dönüşüp normal iriliğini aldığını ve
    kapsüllerin iç zarında kahverengi çizgilerin görüldüğü devredir.

    Yerfıstığı hasadında söküm işlemi özel olarak yapılmış fıstık
    sökme aletiyle yapıldığı gibi, kulağı kırılmış tek soklu pulluk, bel, kürek,
    veya ele de alınabilir. Yerfıstığı kabuklu olarak depolanmalıdır. Depolamada
    ürünün nemi bilinmelidir.
    Depolanacak kabuklu fıstıklarda nem %7-8, depoda ise %60
    oranını aşmamalıdır.

    VERİM

    Enstitülerce yapılan araştırmalarda, Harran Ovası'nda ana
    ürün yerfıstığında 330-340 kg/da, ikinci ürün koşullarında ise 210-220 kg/da
    kabuklu fıstık verimi elde edilmiştir. Bu verimlerin çiftçi koşullarında 240-280
    kg/da ve 180-200 kg/da olduğu belirlenmiştir.



    ******


    [​IMG]

    Baklagiller (Fabaceae) familyasındantohumlarında %45-60 oranında yağ, %20-30 oranında protein, %18 oranında karbonhidrat, vitaminler ve madensel maddeler içeren, özellikle yağ sanayi ve çerez yapımı başta olmak üzere, sapı kuru ot ve kabuğu da çeşitli şekillerde değerlendirilen değerli bir bitkidir.



    Üretimi ve özellikleri

    Yer fıstığının gen merkezinin Güney Amerika olduğu, buradan Avrupa ve Asya'ya yayıldığı tropikal, tropik altı ve sıcak iklim koşullarında yetiştiği bilinmektedir.

    Yer fıstığının Türkiye'ye ne zaman ve nasıl girdiği kesin olarak bilinmemekle, ilk olarak Trakya ve oradan Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerine yayıldığı sanılmaktadır. Güney bölgesinde yer fıstığının ilk ekildiği yerin Osmaniye olduğu aktarılmaktadır.

    Yer fıstığı baklagil bitkisi olmasından dolayı, havanın serbest azotunu toprağa bağlayarak kendinden sonra gelen bitkiye azot ve organik madde depolayan önemli bir bitkidir.

    Ülkemizde yer fıstığı son yıllarda yaklaşık 34.000 ha alana ekilmekte ve 80.000 ton ürün kaldırılmaktadır. Ortalama 235 kg/da ürün alınmaktadır.

    Yer fıstığının 32 türü tespit edilmiştir; bunların bir kısmı tek yıllık, bir kısmı ise çok yıllıktır. Yer fıstığı ekimden 7-8 gün sonra çimlenmekte, 40-50 gün sonra çiçeklenmektedir. Çiçeklenmeden 60 gün sonrada ilk meyve oluşmaktadır.

    İklim ve ekimi

    Gelişme süresi düz ve çatallanan çeşitler için 90-115 gün, zıt çatallanan çeşitler için ise 120-140 gündür. En uygun gelişme için istenen ortalama sıcaklık 22-28ºC derecedir. Çimlenme 20ºC altında gecikir. Çimlenebilmesi için en az 12-13ºC'de olması gerekir. Sıcaklık 25ºC'ye yaklaştıkça çimlenme 7-8 günde tamamlanır.

    Yer fıstığının goniforlarının toprağa kolayca girmesi için toprağın devamlı rutubetli olması gerekir. Yetişme periyoduna dağılmış 500-600 mm yağış bitkinin yetişmesi için yeterli gelmektedir.

    Yer fıstığı için en uygun toprak iyi drene olmuş, gevşek yapılı, kumlu-tınlı, kalsiyumca zengin, organik maddesi orta derece olan ve taban suyu fazla yüksek olmayan topraklardır. Bunun dışındaki koşullarda verim düşer.

    Ekim alanı iyi hazırlanmalı, ekimden önce 3-4 senede bir olmak üzere 90 cm derine taban patlatması yapılarak kök gelişmesini engelleyen sert tabaka kırılmalıdır. Toprak yapısına ve çeşidine göre 75-90 cm sıra aralığında, 5-9 cm derine, 15-20 cm sıra üzerinde olacak şekilde ekilir. 10 Nisan - 20 Mayıs tarihlerinde birinci ürün olarak ekilir. İkinci ürün olarak ise buğday hasadından hemen sonra yapılır.

    Gübreleme

    Yer fıstığı diğer besin maddelerine kıyasla topraktan fazla miktarda azot, potasyum ve kalsiyum kaldırır.

    Yer fıstığı yaklaşık 25 kg/da saf azotu toprağa bağlar. Bunun yaklaşık %60-70ini bitki kullanılır. Zengin bir toprak bırakır. Ekim esnasında toprağa 5-7 kg/da saf azot, 4-5 kg/da fosfor, 4-5 kg/da potasyum verilir. İhtiyaç durumunda bunlar artırılır.

    Sağlıklı kabuk oluşumu, boş olmaması ve iç dolgunluğu için yumruların büyüdüğü üst topraktan, bitkinin 30-60 kg/da kalsiyum kullanılması gerekir. Eksik ise verilmesi gerekir.



    Sulama

    Sulama, üstün verim için önemli bir üretim faktörüdür. Aynı zamanda toprağın çoraklaşmaması ve korunması açısının da bilgi gerektiren bir uygulamadır. Sulama zamanının ve bir sulamada verilmesi gereken su miktarının bilinmesi için bitki gelişme ve kritik dönemlerinin iyi bilinmesi gerekir.

    Gelişme dönemleri

    Başlangıç dönemi (10-20 gün),
    vejetatif gelişme dönemi (25-35 gün),
    çiçeklenme dönemi (30-40 gün),
    ürün oluşum dönemi (30-35 gün)
    olgunluk (hasat) dönemi (10-20 gün) şeklinde bölümlendirilir.

    Kritik sulama dönemleri

    Çiçeklenme dönemleri, su kısıntısına karşı en duyarlı dönemdir. Bunun ürün oluşum dönemi izler. Genel olarak, vejetatif dönemdeki su kısıntısı çiçeklenmenin ve hasadın gecikmesine, ürün miktarının düşmesine neden olur. Çiçeklenme dönemindeki su kısıntısı çiçek dökülmesine ve tozlaşmanın zayıf olmasına neden olur. Ürün oluşum dönemindeki su kısıntısı kabuk içinin dolmasını zayıflatır veya engeller. Ürün oluşumunun erken dönemlerinde, yani yumru teşekkülü esnasında genellikle bitki su eksikliğine karşı duyarlıdır. Olgunluk döneminde su tüketimi azalır. bahce.biz

    Sulama uygulamaları

    Yer fıstığının mevsimlik su tüketimi 500-700 mm arasındadır. Yağmur ile karşılanamayan kısım sulama ile verilir. Bir takım pratik deneyimlere göre, ilk sulama genellikle çiçeklenme başladıktan sonra yapılmalıdır. Erken sulama kök sisteminin zayıf ve gövdenin irileşmesine neden olur ve susuzluk belirtisi çabuk görülür. Çiçeklenme ve meyve bağlama döneminde su tüketimi maksimuma ulaşır. Bu dönem suya karşı duyarlı bir dönemdir. Yer fıstığı tarımında su yetmezliği varsa çiçeklenme ve ürün oluşum dönemlerinde su kısıntısı yapılmaması gerekir.

    Sulama aralıkları toprak bünyesine göre değişir. Tınlı toprakta 6-14 gün, killi topraklarda 21 güne kadar çıkar. Sulama aralığının çiçeklenme döneminde kısa tutulması, toprağın kullanılabilir nem düzeyinin %40'tan aşağı inmemesi gerekir. Bitki sulama ile desteklendiği zaman en uygun zaman çiçeklenme zamanıdır. Yerfıstığı için en iyi sulama sistemi yağmurlama sulamadır.

    Yer fıstığı üretiminde çapalama, ilaçlama gibi diğer üretim faktörleri de önemlidir. Hasat, ayrı önemi olan bir konudur. Bunlarında usulüne göre zamanında yapılması emeğin karşılığının alınması için önemlidir.

    Gıda endüstrisindeki önemi

    Yer fıstığı daha çok çerez olarak tüketilmektedir. Bu amaçla yerfıstığı tohumları ya dış kabuk kırılmadan ya da kabuk kırılıp tohumlar ayrıldıktan sonra kavrulup çiğ fıstık tadı giderilmiş ve aynı zamanda dayanıklılığı arttırılmış olarak tüketime sunulur.

    Yer fıstığı tohumunda yağ oranının çok yüksek olması yer fıstığının birçok yağlı tohumlar arasında bitkisel yağ üretimi bakımından önemli bir yer almasını sağlar. Yer fıstığı yağının tadı güzel olup, rengi açık, görünüşü berrak ve yüksek sıcaklık derecelerine karşı oldukça dayanıklıdır. İçinde doğal halde bulunan antioksidan maddelerden dolayı kızartıldıktan sonra bir süre saklanacak olan gıda maddeleri için özellikle tercih edilir. Yer fıstığı yağı yüksek oranda oleik asit içermesi nedeniyle gerek fiziksel özellikleri ve gerekse besin değeri bakımından çeşitli bitkisel yağlar içinde zeytinyağına en yakın bitkisel yağ olarak tanımlanır.

    Yer fıstığı tohumundan yağ elde edildikten sonra arta kalan küspe üstün bir protein kaynağıdır. Yer fıstığı küspesinden sağlanan proteinin besin değeri yüksek olduğundan çeşitli çocuk mamalarının hazırlanmasında ve proteince yeterli olmayan gıda maddelerinin protein değerinin yükseltilmesinde yararlanılır.

    Yer fıstığı az miktarlarda da olsa çeşitli tatlı ve şekerlemelerin içinde veya üzerinde de kullanılmaktadır.

    Yer fıstığı özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde yer fıstığı ezmesi şeklinde tüketilmektedir. Amerikan toplumunun yer fıstığının beslenme değeri konusunda aydınlatılmış olması ve yer fıstığı tüketiminin sağlamış olduğu bazı kolaylıklar nedeniyle bir saatte 8-10 ton yer fıstığını ezmeye çeviren ve tam gün çalışan büyük tesislerin kurulmasını zorunlu kılmıştır.

    Yer fıstığı ezmesinin bir toplumda aranılan bir gıda maddesi olabilmesini sağlayacak özelliklerden başlıcaları olarak tadının güzel oluşu nedeniyle yalın halde ve diğer gıda maddeleri içine katılarak tüketilebilmesi, tüketime hazır halde bulunması ve mikrobiyolojik bozulmalara karşı dayanıklı ve bu nedenle de muhafazasının kolay olması sayılabilir.

    Tohumu

    Yer fıstığı tohumu, tohum kabuğu ile kaplanmış iki adet kotiledon ve bir adet embriyodan oluşur. Ağırlık esasına göre kotiledonlar yer fıstığı tohumunun ortalama %93'ünü oluştururken, bu oranlar tohum kabuğu ve embriyo için sırasıyla %4 ve %3 kadardır.

    Herhangi bir işleme tabi tutulmamış çiğ yer fıstığı tohumunda nem oranı %5-7 arasında değişir. Tohumların kavrulması ile bu oran yaklaşık %2'ye düşürülürken, aynı zamanda yer fıstığı tohumlarının küflenme yoluyla bozulmaları, bayatlamaları ve tadındaki acılaşma da önlenmiş olur.

    Yer fıstığı tohumunun yağ içeriği çeşit özelliklerine bağlı olarak değişmekle beraber ortalama %50 civarındadır. Bu yağın yaklaşık tümünün kotiledonlarda bulunduğu söylenebilirse de gerek tohum kabuğunun ve gerekse embriyonun az miktarda yağ içerdikleri de bilinmektedir.

    Yer fıstığı tohumunda bol miktarda riboflavin, tiyamin, nikotinik asit ve E vitamini bulunur. Yer fıstığı tohumundaki A, C ve D vitaminlerinin miktarı yok denecek kadar azdır. Bu nedenle yer fıstığı tohumundan yapılan işlenmiş ürünlere eksik olan vitaminlerin dışardan katılması yarar sağlar. Kavurma işlemi sırasında tiyamindeki azalmaya karşılık niyasin, kolin ve riboflavin miktarlarında önemli bir değişme olmaz.

    Kaynak: T.C. Başbakanlık GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı​
     

Sayfayı Paylaş